I SA/Bk 363/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego J. D. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] listopada 2006 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. postanowił zabezpieczyć na majątku J. D. wykonanie zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. w wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja została wydana na wniosek Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2006 r. a doręczona p. A. P., córce J. D. Na podstawie powyższej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. wydał w dniu [...] grudnia 2006 r. zarządzenie zabezpieczenia Nr [...]. Zarządzenie powyższe zostało odebrane przez J. D. w dniu 15 lutego 2007r. W tym też dniu pełnomocnik J. D. wniósł do organu zarzuty na prowadzone postępowanie zabezpieczające wraz z wnioskiem o uchylenie dokonanych czynności zabezpieczających oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów na postępowanie zabezpieczające. Pełnomocnik strony zarzucił, iż obowiązek w kwocie [...] zł nie podlega zabezpieczeniu, ponieważ do obrotu prawnego nie weszła decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. ustalająca stronie kwotę zabezpieczenia w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. działający jako wierzyciel, na podstawie art. 34§1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdził, iż zgłoszone zarzuty są niedopuszczalne. Podstawą takiego rozstrzygnięcia była okoliczność, iż w przedmiocie wykonania zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów z nie ujawnionych źródeł przychodów lub nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok 2005 prowadzone jest postępowanie podatkowe, a zatem stosownie do treści art. 34§1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel był zobowiązany do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Mając na uwadze powyższe postanowienie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P., działający jako organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] nie uwzględnił zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do J. D. na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w B., pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie oraz rozstrzygnięcie sprawy, co do istoty. W uzasadnieniu wskazał, iż wydane postanowienie jest dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156§1 pkt. 2 Kpa z uwagi na fakt, iż podstawą jego wydania jest decyzja zabezpieczająca nr [...] z [...] listopada 2006 r., która to decyzja do chwili obecnej nie weszła do obrotu prawnego. Zdaniem odwołującego się skarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 58§1 Kpa, ponieważ do dnia jego wydania organ egzekucyjny nie ustalił, czy przywraca stronie termin do złożenia zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie wierzyciel nie był zobowiązany do merytorycznego rozpatrzenia zarzutu dotyczącego skuteczności doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. i wejścia jej do obrotu prawnego. Powyższa kwestia zostanie rozpatrzona w odrębnym postępowaniu odwoławczym a zatem, w myśl art. 34§1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel był zobowiązany do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W związku z powyższym żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu nie wejścia do obrotu prawnego decyzji nr [...] z [...] listopada 2006 r. jest bezzasadny. Odnośnie zarzutu nie rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy stwierdził, iż jest on bezprzedmiotowy, albowiem zarzuty zostały wniesione w terminie – w dniu 15 lutego 2007 r. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, pełnomocnik Skarżącego J. D. zarzucił skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 59§1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na bezpodstawnej odmowie, pomimo braku wymagalności zabezpieczenia w kwocie [...] zł uwzględnienia zarzutów strony z dnia 15 lutego 2007 r. oraz odmowie umorzenia prowadzonego z urzędu postępowania zabezpieczającego. Dodatkowo zarzucił naruszeni art. 9 Kpa, gdyż organ odwoławczy wydając skarżone postanowienie z naruszeniem prawa prowadził postępowanie administracyjne w sposób niepogłębiający zaufania skarżącego do organów administracji publicznej Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zaznaczył, że decyzja zabezpieczająca z dnia [...] listopada 2006 r. nie została doręczona podatnikowi skutkiem czego należy uznać, iż nałożone na stronę obowiązki podatkowe są niewymagalne. Zdaniem strony brak wymagalności zapłaty przedmiotowej zaległości podatkowej w kwocie [...] zł stanowi obligatoryjną podstawę umorzenia prowadzonej z urzędu egzekucji administracyjnej w trybie art. 59§1 pkt. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 7 listopada 2007 r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo zarzucił, iż skarżone postanowienie dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156§1 pkr. 2 Kpa. Wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w B. ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia zabezpieczenia na kwotę [...] zł. Powodem umorzenia był fakt, iż w dniu [...] kwietnia 2007 r. została wydana przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. na kwotę [...] zł. Jednocześnie w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] września 2007 r. uchylił powyższą decyzje Dyrektora UKS w B., co dowodzi, iż wszelkie czynności zabezpieczające oraz egzekucyjne dotyczące długu z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. są w chwili obecnej bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na powyższe pismo, Dyrektor Izby Skarbowej w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnośnie nowego zarzutu stwierdził, iż jest on bezprzedmiotowy. Podkreślił, że powoływane w piśmie skarżącego zdarzenia prawne miały miejsce po wydaniu zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia a zatem nie mogą mieć wpływu na zgodność z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazał również, że w momencie złożenia przez pełnomocnika skarżącego środków zaskarżenia w postaci zarzutów (15 luty 2007 r.), zażalenia (24 marca 2007 r.) jak i skargi do sądu (7 maja 2007 r.) decyzja z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] i decyzja z [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] funkcjonowały w obiegu prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji (postanowienia) następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spór w niniejszej sprawie między stroną skarżącą a organem sprowadzał się do oceny, czy w sprawie dotyczącej zabezpieczenia wykonania zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. zachodziły przesłanki do umorzenia tegoż postępowania z uwagi na brak wymagalności zabezpieczenia w kwocie [...] zł. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134§1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) uznał, iż zostały naruszone przepisy postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania zabezpieczającego w związku z brakiem wymagalności zabezpieczenia na kwotę [...] zł. W ocenie Sądu w sprawie niezmiernie istotne jest, że podstawą prawną wydanego w dniu [...] grudnia 2006 r. zarządzenia zabezpieczenia Nr [...] była decyzja z [...] listopada 2006 r. nr [...], w której Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. postanowił zabezpieczyć na majątku J. D. wykonanie zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. w wysokości [...] zł. Przedmiotowa decyzja, jak wynika z zapisów pod jej treścią, została doręczona pani A. P., córce skarżącego J. D. Jednakże w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących na skuteczne ustanowienie pani A. P. pełnomocnikiem skarżącego w sprawie, a w konsekwencji ustalenie, czy przedmiotowa decyzja została doręczona w prawidłowy sposób. Podkreślić należy, iż kwestia prawidłowości ustanowienia osoby A. D. (obecnie A. P.) pełnomocnikiem strony skarżącej w postępowaniu zabezpieczającym była przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego Sądu w wyroku z dnia 10 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Bk 431/06, (niepubl). W uzasadnieniu powyższego wyroku, analizując instytucję i zasady ustanawiania pełnomocnictwa w sprawach podatkowych Sąd stwierdził, iż "organ podatkowy I instancji nie podjął próby ustalenia skąd w aktach postępowania znalazło się pełnomocnictwo wystawione przez J. D. A. D. (obecnie A. P.) datowane na dzień 10 września 2001 r. Brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących, iż przedmiotowe pełnomocnictwo dotyczyło toczącego się postępowania w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych jak również, że zostało złożone do akt przez stronę bądź też jej pełnomocnika (...). O powyższym nie może świadczyć, jak wskazuje to organ II instancji ogólny charakter pełnomocnictwa oraz fakt, iż nie zostało ono w późniejszym terminie odwołane. " Powyższe rozważania w pełni znajdują odniesienie również do niniejszej sprawy. Z akt administracyjnych nie wynika, dlaczego decyzja z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania została doręczona A. P. a nie skarżącemu J. D., w szczególności w aktach nie znajduje się żadne pełnomocnictwo. W świetle powyższego należało uznać, iż w przedmiotowej sprawie organy podatkowe działające jako organy egzekucyjne naruszyły przepisy postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Organy nie ustaliły, czy w sprawie strona skarżąca skutecznie ustanowiła pełnomocnika do reprezentowania jej interesów a zatem nie można przyjąć, iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. została skutecznie doręczona stronie. W konsekwencji za wydane z naruszaniem prawa należało uznać zarządzenie zabezpieczenia nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., albowiem nie można przyjąć, iż wskazana decyzja stanowi podstawę prawną zabezpieczanej należności. Skoro zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...] grudnia 2006 r. zostało wydane z naruszeniem prawa za takie należało również uznać postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. z dnia [...] marca 2007 r. w przedmiocie nie uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia art. 156§1 pkr. 2 Kpa należy uznać je za nieuzasadnione. Zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., iż zdarzenia prawne, na które powoływał się w piśmie z dnia 7 listopada 2007 r. pełnomocnik strony skarżącej miały miejsce po wydaniu zaskarżonego postanowienia a zatem nie mogą mieć wpływu na jego zgodność z prawem. Podkreślić należy, iż z art. 133§1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Zatem z istotny postępowania sądowoadministracyjnego wynika, że Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia i, co do zasady, nie może brać pod uwagę zdarzeń, zarówno natury faktycznej jak i prawnej, mające miejsce po tej dacie. W konsekwencji należało przyjąć, iż wydana w dniu [...] maja 2007 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze w sprawie ustalenia zabezpieczenia na kwotę [...] zł. nie mogła mieć wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia pod kątem zgodności z prawem. Sąd pragnie również zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że podstawą do odmowy uwzględnienia zarzutów strony skarżącej w postępowaniu zabezpieczającym było związanie organów egzekucyjnych stanowiskiem wierzyciela stosownie do art. 34§1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tymczasem jak stwierdził NSA w uchwale z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06 wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio-fisci – naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Zatem w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P., działający jako organ egzekucyjny, nie powinien był występować do "siebie" jako wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów. Powyższe postępowanie, jak stwierdził NSA jest nieracjonalne, skoro ten sam podmiot jest zobowiązany do dwukrotnego wypowiadania się odnośnie zgłoszonych zarzutów, przyjmując przy tym zasadę, że jako organ egzekucyjny podmiot ten związany jest swoją wypowiedzią wyrażoną w odpowiedniej formie w roli wierzyciela. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145§1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie. W oparciu o przepisy art. 200 w związku z art. 205§2 i §4 tejże ustawy orzeczono o kosztach postępowania sądowego, w tym kosztach zastępstwa prawnego.