I SA/Bk 364/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...]lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę. J. S.i (dalej powoływany także jako: "Skarżący") złożył w dniu [...].04.2012 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, deklarując pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 11,10 ha, wariant 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 15,00 ha, oraz pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 8,20 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w dniu [...].12.2012 r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok na kwotę 18 374,00 zł, która została przelana na konto wnioskodawcy wskazane we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...].01.2013 r. W dniu [...].05.2013 r. Skarżący złożył wniosek kontynuacyjny na 2013 rok, w którym zadeklarował pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 11,10 ha, wariant 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 6,80 ha, oraz pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 8,20 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia [...].02.2014 r. nr [...] przyznał Skarżącemu pomniejszoną płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok na kwotę 11 568,00 zł tj. przyznał płatność za realizację pakietu 2, wariant 2.2 na powierzchni 11,10 ha, wariant 2.4 na powierzchni 6,80 ha oraz odmówił przyznania płatności za pakiet 5. Na skutek odwołania Skarżącego od powyższej decyzji Dyrektor P.Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...].03.2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...].02.2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku złożył Skarżący, a Sąd wyrokiem z dnia 10.09.2014 r. sygn. akt I SA/Bk 216/14 ją oddalił. W dniu [...].08.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. zawiadomieniem nr [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].12.2012 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia [...].11.2014 r. nr [...] orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 4 100,00 zł. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Skarżący wnosząc o umorzenie prowadzonego postępowania. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...].02.2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ przypomniał, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań we wniosku z dnia [...].04.2012 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2012 r. do dnia 14 marca 2017 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...].12.2012 r. i wynika z przepisu § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.). Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 pkt 2, pkt 3 cytowanego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli: łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z pożn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. W świetle natomiast art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 płatności rolnośrodowiskowe udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe na okres co najmniej 5 lat. W przedmiotowej sprawie, jak podkreślił organ II instancji, Skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego od roku 2012 w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 11,10 ha, wariant 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 15,00 ha, oraz pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 8,20 ha, za który otrzymał płatność na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].12.2012 r. Tymczasem we wniosku kontynuacyjnym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok Skarżący dokonał zmiany deklaracji wariantów w stosunku do podjętego w 2012 roku zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zmniejszył bowiem deklarację wariantu 2.4 i wariantu 3.1.2 o powierzchnię 8,20 ha (działka rolna Ł - powierzchnia 4.41 ha + działka rolna O -powierzchnia 3,79 ha). W związku z nie dotrzymaniem przez Skarżącego podjętego zobowiązania organ I instancji słusznie zastosował konstrukcję z § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), zgodnie z którą płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe. przy czym zwrotowi podlega ta cześć płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem. W ocenie organu odwoławczego przy ustalaniu kwoty zwrotu organ I instancji słusznie też uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie mają zastosowania przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych określone w art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity : Dz. U. z 2013 r., poz. 173) w związku z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 15). W ocenie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiotowej sprawie nie występują też przesłanki określone w art. 5 ust. 3 wyżej cytowanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, albowiem Skarżący nie mógł dokonać zmiany pakietu 3 na pakiet 4 lub 5 (§ 52), jeżeli jednocześnie realizował wariant trzeci lub czwarty pakietu 2 (§ 9 pkt 3), a ponadto wśród dopuszczalnych zmian zobowiązania rolnośrodowiskowego nie wskazano zmiany polegającej na zaprzestaniu realizacji wariantu trzeciego lub czwartego pakietu 2 (§ 6 ust. 1). Reasumując organ II instancji zgodził się z zaskarżonym rozstrzygnięciem, że ustalona kwota płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 4 100,00 zł, jest płatnością nienależną i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. Dlatego też, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. prawidłowo ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł Skarżący, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, oraz dołączenie akt sprawy WSA w Białymstoku sygn. akt I SA/Bk 216/14. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że został wprowadzony w błąd przez pracowników ARiMR odnośnie możliwości dokonywania zmian w pakietach, co potwierdza załączona do skargi informacja o klauzuli weryfikacji zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych w ramach PROW 2007-2013 z dnia 20 kwietnia 2012 r. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje. Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nr [...] z dnia [...].02.2015 r. wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi. Skarżący, składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań we wniosku z dnia [...].04.2012 r. przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2012 r. do dnia 14 marca 2017 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...].12.2012 r. i wynika z przepisu § 2 ust. l pkt 2, pkt 3 i § 2 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, póz. 262 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. l pkt 2, pkt 3 rozporządzenia płatność rolno środowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli: łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z poza zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolno środowiskowych. W świetle art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 płatności rolnośrodowiskowe udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe na okres co najmniej 5 lat. W przedmiotowej sprawie Skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego od roku 2012 w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 11,10 ha, wariant 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 15,00 ha, oraz pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 8,20 ha, za który otrzymał płatność. We wniosku kontynuacyjnym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok Skarżący dokonał zmiany deklaracji wariantów w stosunku do podjętego w 2012 roku zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zadeklarował pakiet 2, Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 - uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni 11,10 ha, wariant 2.4 - trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni 6,80 ha, oraz pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 8,20 ha. Tym samym zmniejszył deklarację wariantu 2.4 i wariantu 3.1.2 o powierzchnię 8,20 ha (działka rolna Ł - powierzchnia 4.41 ha + działka rolna O -powierzchnia 3,79 ha). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przyznając Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 za realizację pakietu 2, wariant 2.2 na powierzchni 11,10 ha, wariant 2.4 na powierzchni 6,80 ha oraz odmawiając przyznania płatności za pakiet 5, w uzasadnieniu decyzji wskazał przepis § 52 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku, zgodnie z którym rolnik nie mógł dokonać zmiany pakietu 3 na pakiet 4 lub 5, jeżeli jednocześnie realizował wariant trzeci lub czwarty pakietu 2 (§ 9 pkt 3). Ponadto organ wskazał, że wśród dopuszczalnych zmian zobowiązania rolnośrodowiskowego nie wskazano zmiany polegającej na zaprzestaniu realizacji wariantu trzeciego lub czwartego pakietu 2 (§ 6 ust. 1). Jak słusznie organ wskazał, Skarżący nie dotrzymał podjętego zobowiązania dlatego też, na mocy § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowisko wy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r,, póz. 361 ze zm.), płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta cześć płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem. Jednocześnie, zgodnie z § 39 ust. 6 ww. rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ponadto, na co należy zwrócić uwagę, ustalając kwotę do zwrotu organ rozważył także, czy w sprawie występują przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych - art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) Rozważając zastosowanie w sprawie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności organy słusznie wskazały, iż nie znajdują one zastosowania. Zasady ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, w tym przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynikające z przepisów prawa wspólnotowego mających zastosowanie dla wniosków złożonych w kampanii 2012 roku zostały wskazane w art. 5 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. W przedmiotowej sprawie przesłanki te nie występują. Zgodnie z przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 roku zmiana zobowiązania dokonana przez Skarżącego w 2013 r. jest niedopuszczalna. Rolnik nie mógł dokonać zmiany pakietu 3 na pakiet 4 lub 5 (§ 52), jeżeli jednocześnie realizował wariant trzeci lub czwarty pakietu 2 (§ 9 pkt 3), a ponadto wśród dopuszczalnych zmian zobowiązania rolnośrodowiskowego nie wskazano zmiany polegającej na zaprzestaniu realizacji wariantu trzeciego lub czwartego pakietu 2 (§ 6 ust. 1). Zarzuty zawarte w skardze należy zatem uznać za nieuzasadnione. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.