I SA/Bk 37/11
PostanowienieWSA w Białymstoku2011-02-01
Skład orzekający: Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, w tym z uwagi na brak stałego dochodu, utrzymywanie się z pomocy rodziny, chorobę dziecka oraz zajęcie kont bankowych przez komornika, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego?Ratio decidendi
Osoba fizyczna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, który musi udowodnić brak możliwości poniesienia kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W przypadku braku stałego dochodu, utrzymywania się z pomocy innych, posiadania chorego dziecka oraz zajęcia kont bankowych, można uznać, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.Stan faktyczny
Skarżący P. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wskazał, że jest bezrobotny, bez dochodu, utrzymuje się z pomocy rodziny i pożyczek, ma na utrzymaniu chorą córkę, a jego konta bankowe zostały zablokowane przez komornika w związku z długami spadkowymi. Skarżący podniósł, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 01 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji wydanej w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako spadkobiercy zmarłej T. P. za jej zaległości podatkowe p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
P. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 16) podając we wniosku, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pięcioletnią, leczącą się onkologicznie córką. Wnioskodawca aktualnie jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku oraz pozostającą bez jakiegokolwiek dochodu. Skarżący obecnie utrzymuje się jedynie z pomocy rodziny i pożyczek na bieżące utrzymania zaciąganych u znajomych. W skład majątku skarżącego mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz [...] udziału w mieszkaniu o powierzchni [...] m2, w którym zamieszkuje ojciec i brat. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności czy też przedmiotów wartościowych (k. 16-18, akta administracyjne).
W konkluzji skarżący wywiódł, iż nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów prowadzonego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Podkreślił jednocześnie, iż od [...] czerwca 2010 r. zostały zablokowane jego konta bankowe w związku z egzekucją długów, których dopuścił się ojciec prowadząc firmę jego matki. W wyniku śmierci jego matki długi spadkowe przeszły na spadkobierców. Skarżący podniósł, iż chciał rozpocząć swoją działalność gospodarczą, ale działania komornicze skutecznie mu to uniemożliwiają. Wnosząc o ustanowienie radcy prawnego z W. wnioskodawca wskazał, iż jego obecność w sprawie niniejszej jest konieczna z uwagi na zawiłości prawno – podatkowe oraz fakt zamieszkiwania w Warszawie (k. 16-18).
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
W rozpatrywanej sprawie skarżący P. P. spełnił ustawowe przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a mianowicie w odniesieniu do zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.
W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazała bowiem, iż w chwili obecnej nie posiada żadnego stałego źródła, a utrzymuje się z pomocy rodziny i pożyczek od znajomych. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności czy też przedmiotów wartościowych. Jego konta bankowe zostały zablokowane przez komornika, co uniemożliwia mu rozpoczęcie działalności gospodarczej na własny rachunek. Wnioskodawca ma na utrzymaniu małoletnią córkę, która ma stwierdzoną chorobę nowotworową (akta administracyjne). Jedynym jego majątkiem jest mieszkanie o powierzchni [...] m2 w Warszawie oraz [...] udziału w mieszkaniu w B. o powierzchni [...] m2, w którym zamieszkuje ojciec i brat.
Powyższe okoliczności, a w szczególności brak stałego dochodu dwuosobowej rodziny skarżącego, utrzymującego się z pomocy rodziny i znajomych, oraz chore dziecko w połączeniu z brakiem zgromadzonych oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż P. P. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Poza tym skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, majątku ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby posłużyć do uzyskania dodatkowych środków finansowych, a jego konta bankowe zostały zajęte przez komornika na poczet zaległości podatkowych z tytułu długów spadkodawcy.
W tym stanie rzeczy należało uznać, iż nie należy obarczać wnioskodawcę kosztami sądowymi, jako osoby pozbawionej środków potrzebnych na ich pokrycie, gdyż spowodowałoby to przekreślenie jego szansy na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa do Sądu.
Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło