I SA/Bk 379/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi F. Ch. na postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 50 zł oraz ustanowienia adwokata. F. Ch. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 50 zł oraz ustanowienia adwokata A. A. (k. 16) podając we wniosku, iż jest starszym, samodzielnie gospodarującym rolnikiem. Źródło utrzymania wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany z emerytury w wysokości 762,97 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni [...] m², budynki gospodarcze oraz nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha. Skarżący ponadto podniósł, iż w chwili obecnej gospodarstwo rolne przynosi jedynie niewielkie dochody (m.in. dopłaty), ale koszty jego prowadzenia znacznie wzrosły (odpłatna pomoc innych osób) i w zasadzie przewyższają uzyskiwane dochody. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. F. Ch. podał również, iż na jego utrzymaniu pozostaje dwóch synów, ale od 2010 r. już z nim nie mieszkają. Skarżący jest osobą schorowaną i ponoszącą zwiększone wydatki na leczenie i lekarzy. W konkluzji skarżący wywiódł, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów prowadzonego postępowania i ustanowienia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego (k. 16-17). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Na wstępie należy również podnieść, iż wykładania literalna tego przepisu wskazuje na to, że ustawodawca postanowił zwolnić stronę od częściowego ponoszenia kosztów postępowania albo przyznać jej adwokata. Jednakże przyjęcie takiego rozumowania może budzić wątpliwości, gdyż wyłączałoby osoby, które mogą w niewielkim stopniu partycypować w kosztach postępowania, ale ich stan majątkowy nie pozwala im jednocześnie na skorzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym użyty w przepisie zwrot : "...lub obejmuje tylko ..." należy interpretować nie jako alternatywę rozłączną, ale jako alternatywę zwykłą. Takie rozumienie przepisu stwarza możliwość częściowego zwolnienia do kosztów postępowania z jednoczesnym przyznaniem stronie adwokata z urzędu (postanowienie NSA z 23 grudnia 2004 r., sygn. akt I FZ 537/04). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanym przypadku F. Ch. dowiódł, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł oraz kosztów ustanowienia adwokata, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał bowiem, iż źródłem jego utrzymania stanowi emerytura w wysokości 762,97 zł (k. 17). Poza tym w ostatnim okresie słabej koniunktury oraz kryzysie, który dotknął również rolnictwo, skarżący faktycznie nie uzyskuje dochodu z gospodarstwa rolnego, bowiem koszty prowadzonej działalności rolniczej przewyższają uzyskiwany dochód. Skarżący otrzymywane dopłaty bezpośrednie z UE przeznacza w całości na prowadzenie gospodarstwa rolnego. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni [...] m², budynki gospodarcze oraz nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha. Powyższe okoliczności, a w szczególności stosunkowo niski dochód w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami oraz w połączeniu z koniecznością dokładania środków finansowych do produkcji rolnej i własnego utrzymania, w tym kosztów leczenia pozwalają na stwierdzenie, iż F. Ch. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w sprawie niniejszej oraz kosztów ustanowienia adwokata, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. W tym miejscu należy wskazać, iż orzeczone zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł czyni zadość żądaniu wnioskodawcy określonym w rozpatrywanym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.