I SA/Bk 379/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2024 r. nr 2001-IEE.7192.86.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: DIAS) z 26 sierpnia 2024 r. nr 2001-IEE.7192.86.2024 stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku (dalej również jako: Naczelnik) z 8 lipca 2024 r. nr 2004-SEE.7114.1.412.2024.2 w sprawie kosztów egzekucyjnych. Z akt sprawy i z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku, działając jako organ egzekucyjny, prowadził wobec majątku S. K. (dalej: "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach 2004-[...] i[...], obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego. Pismem z 18 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych zgodnie z art. 64c § 9 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Postanowieniem z 8 lipca 2024 r. Naczelnik wskazał, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym powstały koszty w kwocie 22.104,04 zł. Zaskarżonym postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r. DIAS stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie Naczelnika z 8 lipca 2024 r. nie zostało opatrzone podpisem elektronicznym równoważnym z podpisem własnoręcznym, czyli kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, pomimo że na wydruku postanowienia sporządzonego w formie elektronicznej znalazła się informacja o podpisaniu kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Z treści art. 124 § 1 k.p.a. wynika, że podpis osoby upoważnionej do wydania postanowienia stanowi obligatoryjny element postanowienia, a co więcej jest jednym z konstytuujących elementów postanowienia (obok wskazania organu, adresata i rozstrzygnięcia). DIAS stwierdził, że rozpoznanie środka zaskarżenia od pisma, które nie jest aktem administracyjnym (decyzją lub postanowieniem), obarczone będzie wadą kwalifikowaną tj. rażącym naruszeniem prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nieprawidłowy podpis Naczelnika lub osoby przez niego upoważnionej jest wadą istotną, pozbawiającą ten akt charakteru postanowienia, o czym mowa w art. 124 § 1 k.p.a. Okoliczność ta powoduje nieważność tego postanowienia. W ocenie DIAS, wskazany stan faktyczny i prawny sprawy stanowi przyczynę niedopuszczalności zażalenia, gdyż zostało ono złożone od pisma, które nie jest aktem administracyjnym, i które nie weszło do obrotu prawnego. Ponadto, zdaniem DIAS, w sprawie zaistniały nieprawidłowości co do doręczenia kwestionowanego postanowienia. W aktach sprawy brak jest urzędowego poświadczenia jego doręczenia, a ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że nastąpił odbiór korespondencji elektronicznej. Organ egzekucyjny nie dysponuje urzędowym poświadczeniem doręczenia (UPD) potwierdzającym datę i czas doręczenia dokumentu elektronicznego (§ 14 pkt 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 180). W aktach brak jest również innego dowodu pozwalającego na ustalenie daty doręczenia pisma. Dopiero wypełnienie ustawowych warunków pozwalających na uznanie, że doszło do doręczenia powoduje, że dokument wchodzi do obrotu prawnego, wywierając przewidziane nim skutki. Okoliczność niedoręczenia kwestionowanego postanowienia stanowi więc drugą przesłankę do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego zażalenia. Postanowieniem z 2 września 2024 r. nr 2001-IEE.7192.86.2024 DIAS z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z 26 sierpnia 2024 r. nr 2001-IEE.7192.86.2024 w ten sposób, że w części stanowiącej oznaczenie adresata wskazał, że jest "P., [...]", a powinno być: "S. K., [...]". Na powyższe postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, pełnomocnik skarżącego wniosła zażalenie. Postanowieniem z 24 października 2024 r. nr 2001-IEE.7192.113.2024.2 DIAS utrzymał w mocy postanowienie z 2 września 2024 r. w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w postanowieniu z 26 sierpnia 2024 r. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem (tj. postanowieniem DIAS z 26 sierpnia 2024 r.) skarżący, działając przez pełnomocnika, zarzucił postanowieniu DIAS rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.), wobec sporządzenia postanowienia w sposób niezgodny z tym przepisem. Organ drugiej instancji, jako adresata postanowienia wskazał "P.,[...]", podczas gdy stroną postępowania jest S. K. Z uwagi na te okoliczności DIAS zobowiązany był do stwierdzenia nieważności postanowienia stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 lub pkt 7 w zw. z art. 126 k.p.a., czego nie uczynił; - art. 8 § 1 k.p.a. wobec przeprowadzenia przez organ drugiej instancji postępowania w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie jego nieważności, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest postanowienie DIAS stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika w sprawie kosztów egzekucyjnych. Sąd w pierwszej kolejności rozpoznał najdalej idący zarzut tj. nieważności zaskarżonego postanowienia, czego strona upatruje w tym, że organ drugiej instancji błędnie oznaczył w nim adresata, wskazując nie skarżącego, lecz "P.,[...]". Zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Postanowienie, które nie zawiera tych elementów, uznaje się za wadliwe. W odniesieniu do decyzji (a więc analogicznie dotyczy to postanowień) przyjmuje się, że brak oznaczenia strony pociąga za sobą brak decyzji. W przypadku zaś, gdy błąd w oznaczeniu strony polega na oczywiście mylnym podaniu nazwiska lub imienia albo adresu zamieszkania strony, decyzja może być sprostowana. W przypadku natomiast, gdy jako stronę oznaczono podmiot, który nie był i nie może być stroną postępowania, postępowanie nie dotyczyło bowiem jego interesu prawnego ani obowiązku, taka decyzja jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4, czyli decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (M. Jaśkowska, M. Wilbrandt – Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2024, art. 107). Sąd uznaje za prawidłowe stanowisko organu, że w niniejszej sprawie zaszła sytuacja błędu w oznaczeniu strony, podlegającego sprostowaniu jako oczywistej omyłki pisarskiej. Podkreślić należy, że DIAS skorzystał z tej procedury i postanowieniem z 2 września 2024 r., nr 2001-IEE.7192.86.2024 sprostował tę omyłkę w ten sposób, że w części stanowiącej oznaczenie adresata wskazał prawidłowe dane osobowe i adresowe skarżącego. Następnie postanowieniem z 24 października 2024 r. nr 2001-IEE.7192.113.2024 DIAS utrzymał w mocy postanowienie z 2 września 2024 r. Pouczył w nim o przysługującym stronie prawie do jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Strona takiej skargi nie złożyła, a w związku z tym postanowienie to stało się ostateczne i prawomocne. Sąd, kontrolując postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną, nie jest władny odnosić się do prawidłowości postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Przypomnieć jednak należy, że organ stanął w nim na stanowisku, że treść art. 113 § 1 k.p.a. dopuszcza możliwość sprostowania każdego elementu rozstrzygnięcia, również w zakresie adresata. Ponadto wskazał w nim, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż stroną postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną był S. K. Postępowanie dotyczyło obowiązku prawnego skarżącego, a w wyniku oczywistej omyłki pisarskiej nastąpiło błędne oznaczenie adresata. W ocenie sądu, w tych okolicznościach, zarzut nieważności należy uznać za bezzasadny. Słusznie wskazał organ, że akta sprawy administracyjnej jednoznacznie wskazują na to, że adresatem aktów w nich podejmowanych jest skarżący. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z zażaleniem na postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną, którego adresatem był skarżący, zatem nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że to skarżący pozostawał adresatem kontrolowanego w tej sprawie postanowienia. Nie sposób w realiach tej sprawy przyjąć, że postanowienie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, ani że obarczone jest ono wadą, która powoduje jego nieważność. W konsekwencji – nie można uznać, że ziściła się przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 lub 7 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Strona nie kwestionuje w żaden sposób argumentacji organu w zakresie, w jakim stwierdził on, że z uwagi na wady związane z błędnym podpisaniem i nieprawidłowym doręczeniem postanowienia, zażalenie było niedopuszczalne. Sąd również prawidłowości działania organu w tym zakresie nie podważa, a wobec braku zarzutów dokonywanie analizy w tym zakresie uznaje za zbędne. Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Naruszenia tej zasady strona upatruje w sporządzeniu postanowienia w sposób naruszający art. 124 § 1 k.p.a. Brak potwierdzenia, że postanowienie Naczelnika zostało wydane warunkach nieważności a także niestwierdzenie innych błędów nie pozwala uznać, że istotnie doszło do działania organu w sposób naruszający zaufanie do organu. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu. Okoliczność, że oceny wywiedzionej przez organ nie podziela skarżący, nie świadczy o jej nieprawidłowości. Mając powyższe na względzie, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, - "p.p.s.a."). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.