I SA/Bk 39/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi F. Spółka z o.o. w J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia w części dotyczącej miejsca urządzania gier na automatach o niskich wygranych oddala skargę Decyzją z [...] listopada 2010 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy wydaną w pierwszej instancji własną decyzję z [...] września 2010 r., nr [...], cofającą Spółce z o. o. "F." w J. zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych w punkcie gier – S. S –P., ul. S. [...] w Ł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w wyniku czynności sprawdzających przeprowadzonych przy użyciu eksperymentu przez zespół kontrolujący Urzędu Celnego w Ł. w dniu [...] grudnia 2009 r. w lokalu S. S. – P. przy ul. S. [...] w Ł. stwierdzono, iż zlokalizowany tam automat do gry C., Nr [...], umożliwia grę za stawki przekraczające 0,07 euro, tj. wyższe niż dopuszcza to art. 2 ust. 2b ustawy z 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm., w dalszej części powoływanej w skrócie "u.g.z.w. z 1992 r."). Mając powyższe na względzie, Dyrektor Izby Celnej w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia udzielonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] lipca 2009 r. w części dotyczącej wskazanego wyżej miejsca urządzania gier na automatach o niskich wygranych. W toku postępowania organ pozyskał opinię biegłego sądowego dr inż. A. C., która – zdaniem organu - nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotowy automat do gry umożliwiał grę na automatach o niskich wygranych za stawkę wyższą niż dopuszczalna oraz umożliwiał uzyskiwanie wygranych wyższych niż określone w art. 2 ust. 2 pkt 2b u.g.z.w. z 1992 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy stał się podstawą do cofnięcia Spółce zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich w części dotyczącej wskazanego wyżej miejsca lokalizacji automatu do gry. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem, Spółka przez swojego pełnomocnika złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę, wnosząc o uchylenie w całości obu decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. : 1) art. 129 ust. 3 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201 poz. 1540, dalej powoływanej w skrócie "u.g.h. z 2009 r.") w zw. z art. 15 ust. 4 i ust. 4a u.g.z.w. z 1992 r. w zw. z art.144 u.g.h. z 2009 r.; 2) § 7 w zw. z § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. 2003 r. Nr 103 r. poz. 946 ze zm.) w zw. z art. 16 pkt 2 u.g.z.w. z 1992 r. w zw. z art. 144 u.g.h. z 2009 r.; 3) art. 59 pkt 2 w zw. z art. 138 ust. 2 u.g.h. z 2009 r. - poprzez dowolne uznanie, że kwestionowany automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków ustawowych oraz że prowadząc na tym automacie gry na automatach o niskich wygranych, posiadającym ważną (nie uchyloną) rejestrację Ministra Finansów, stanowiącą dopuszczenie do eksploatacji tego automatu na podstawie posiadanego zezwolenia na urządzanie tego rodzaju gier losowych Skarżąca w sposób rażący naruszyła zasady urządzania tych gier, uzasadniający cofnięcie zezwolenia bez uprzedniego "wezwania do usunięcia stwierdzonych uchybień w wyznaczonym terminie"; 4) art. 58 w zw. z art. 138 ust. 2 w zw. z art. 129 ust. 3 u.g.h. z 2009 r. oraz § 8 ust. 1 i § 14 ust. 4 i ust. 5 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych w zw. z art. 16 pkt 2 u.g.z.w. z 1992 r. w zw. z art. 144 u.g.h. z 2009 r. - poprzez dowolne uznanie, że kwestionowany, posiadający ważną (nie uchyloną) rejestrację Ministra Finansów, automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków ustawowych oraz że prowadząc na tym automacie gry na automatach o niskich wygranych na podstawie posiadanego zezwolenia na urządzanie tego rodzaju gier losowych Skarżąca w sposób rażący naruszyła zasady urządzania tych gier, i w konsekwencji zaniechania obowiązkowej przy prawidłowej kwalifikacji ustalonej w trakcie kontroli ww. punktu sytuacji nie tylko uprzedniego "wezwania do usunięcia stwierdzonych uchybień w wyznaczonym terminie", ale zaniechanie także wskazanego prawem trybu weryfikacji kwestionowanego automatu do gier o niskich wygranych przez właściwych biegłych z jednostek badających wyznaczanych przez Ministra Finansów. II. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 229 w zw. z art. 120 i art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.- powoływana w skrócie "o.p.") - poprzez uznanie za wystarczające dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wyłącznie dowodów przeprowadzonych w toku innego postępowania, służącego zupełnie innym celom prawnym, co skutecznie uniemożliwiło stronie weryfikację prawidłowości i rzetelności sposobu ich przeprowadzenia, naruszając tym zasadę bezpośredniości prowadzenia postępowania dowodowego; jednocześnie poprzez bezpodstawną odmowę przeprowadzenia wskazanych przez stronę innych dowodów, jedynie z uwagi na wykazanie zdaniem organu za pomocą innych dowodów twierdzeń przeciwnych do wskazywanych przez stronę w jej wnioskach dowodowych, co stanowi naruszenie ww. zasad stanowiących o legalności przeprowadzonego postępowania w niniejszej sprawie; 2) art. 229 w zw. z art. 197 w zw. z art. 120 o.p. - poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie istotnych dla niniejszej sprawy kwestii wymagających wiedzy specjalnej możliwe jest w drodze włączenia do akt sprawy dowodu z pisemnej opinii dr A. C., biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w B., sporządzonej na potrzeby postępowania karno-skarbowego prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w B. podczas gdy stwierdzić należy, że opinia ta jest nie tylko sprzeczna z opinią techniczną z [...] maja 2008 r. Nr [...] sporządzoną przez dr inż. A. S. z Politechniki W., jak i jest ona nieadekwatna do potrzeb niniejszego postępowania służącego innym celom niż postępowanie karne, a nadto jest ona niepełna, ponieważ pozbawiona części opisowej z przebiegu badań i już choćby z tego powodu nieprawidłowa, ale przede wszystkim ustawodawca szczegółowo określił, kto w jego ocenie posiada wiedze specjalistyczną, o której mowa w art. 197 o.p., niezbędną dla rozstrzygania o zgodności automatów do gier o niskich wygranych z przepisami ustawy, a więc ich zgodności z przepisem art. 129 ust. 3 u.g.h. z 2009 r. (wcześniej art. 2 ust. 2b u.g.z.w. z 1992 r.). W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki podniósł, że nie można zgodzić się z tezą organu, że fakt posiadania aktualnego poświadczenia rejestracji automatu nie zwalnia podmiotu z ciągłego przestrzegania wymogu spełniania przez ten automat warunków określonych w zezwoleniu w tym znaczeniu, że odpowiedzialność za ewentualnie błędną rejestrację automatu dokonaną przez właściwy organ (art. 15 b ust.4a u.g.z.w. z 1992 r. w zw. z art. 144 u.g.h. z 2009 r.) obciąża ten podmiot. Autor skargi stwierdził, że z ww. przepisów wynika, że wyłączna kompetencja oceny danego urządzenia pod katem spełniania przez nie wymaganych warunków dla danego rodzaju gier losowych należy do organu rejestrującego na podstawie opinii technicznej jednostki badającej wyznaczonej przez Ministra Finansów, a nie do operatorów (podmiotów posiadających zezwolenie na urządzanie gier losowych) tej gry. Co więcej operator nie ma obowiązku posiadania jakiejkolwiek wiedzy w tym zakresie. Zatem prowadzenie działalności gier losowych z użyciem urządzeń (automatów) posiadających ważną rejestrację nie stanowi jakiegokolwiek naruszenia warunków urządzania takich gier. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Sąd rozpatrując sprawę w jej granicach nie dostrzegł naruszenia prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim, wbrew zarzutom skargi, organ celny zebrał kompletny materiał dowodowy i na jego podstawie prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Pierwszym pozyskanym w tej sprawie dowodem był przeprowadzony przy funkcjonariuszy celnych eksperyment, polegający na urządzeniu gry na automacie zlokalizowanym w S. S.-P. przy ul. S. [...] w Ł. W wyniku tego eksperymentu stwierdzono, że zlokalizowany w tym punkcie automat do gry umożliwia grę za stawki przekraczające 0,07 euro, tj. wyższe niż dopuszcza to art. 2 ust. 2b u.g.z.w. z 1992 r. Ustalenia te zostały potwierdzone w opinii biegłego sądowego – Pana A. C. Fakt, iż opinia ta została sporządzona dla potrzeb innego postępowania nie dyskwalifikuje jej jako dowodu w tej sprawie. Zgodnie z art. 180 § 1 o.p., jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Odnosząc się do zarzuty skargi dotyczącego złamania zasady bezpośredniości dowodu należy zauważyć, że opinia biegłego, jako efekt określonej pracy, powstaje bez udziału zarówno organu administracyjnego jak też strony postępowania. Natomiast organ administracyjny jak również strona zapoznają się jedynie z owocami pracy biegłego, a mianowicie z dokumentem zawierającym treść opinii. Nic nie stoi na przeszkodzie, ażeby biegły został następnie przesłuchany celem wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości wynikających z opinii. Może on być również zobowiązany przez organ do sporządzenia na piśmie takich wyjaśnień, a nawet uzupełnienia opinii. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że w przedmiotowej sprawie strona miała możliwość zapoznania się z dokumentem będącym w istocie opinią. Jednakże strona nie wnosiła w toku postępowania ani o przesłuchanie biegłego, ani też nie wskazywała, że chce zadać biegłemu określone pytania. Dowodu z opinii biegłego A. C. nie dyskwalifikuje również to, że nie zawiera on oddzielnego opisu przeprowadzonych badań. Konstrukcja tej opinii opiera się na udzielaniu odpowiedzi na konkretne pytania organu procesowego. Zarówno kolejność, jak i treść udzielanych przez biegłego odpowiedzi pozwala na odtworzenie całego procesu badawczego. W ocenie Sądu opinia ta jest czytelna i w swych wnioskach w pełni przekonująca. Oba wymienione dowody (wynik eksperymentu procesowego oraz dołączona do akt sprawy opinia biegłego A. C.) w pełni uzasadnia postawioną przez Dyrektora Izby Celnej w B. tezę, że automat do gry zlokalizowany w S. S.-P. przy ul. S. [...] w Ł. umożliwia grę za stawki przekraczające 0,07 euro, tj. wyższe niż dopuszcza to art. 2 ust. 2b u.g.z.w. z 1992 r. Zdaniem Sądu, bezzasadne są twierdzenia strony skarżącej, że wyłączną kompetencję do oceny, czy zarejestrowany automat do gry spełnia warunki jego rejestracji, należy do organu rejestrującego na podstawie opinii technicznej jednostki badającej wyznaczonej przez Ministra Finansów. Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1232 ze zm.), do zadań Służby Celnej należy kontrola polegająca na sprawdzeniu prawidłowości przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w ustawie z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, oraz zgodność tej działalności z udzieloną koncesją lub zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem. W ramach tych kontroli funkcjonariusze celni są uprawnieni między innymi do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu (art. 32 ust. 1 pkt 13 tej ustawy). Służba Celna jest zatem uprawniona do kontroli przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych oraz zgodność tej działalności z udzielonym zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem. Trzeba też podkreślić, że w świetle § 8 ust. 1 i ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, jedynie badanie poprzedzające rejestrację przeprowadza jednostka badająca upoważniona przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wymóg taki nie dotyczy natomiast kwestii weryfikacji spełniania przez automat tych wymogów w trakcie jego dalszej eksploatacji. Zgodnie z § 14 ust. 4 cyt. rozporządzenia, wyznaczony naczelnik urzędu celnego może zażądać przeprowadzenia na koszt podmiotu, o którym mowa w ust. 1, badań kontrolnych automatów i urządzeń do gier przez jednostkę badającą. Regulacja ta zawiera zatem uprawnienie, nie zaś obowiązek naczelnika urzędu celnego. Brak jest zatem jakiegokolwiek uzasadnienia dla twierdzenia o wyższości mocy dowodów z opinii jednostek badających upoważnionych przez Ministra Finansów nad innymi dowodami, przeprowadzonymi w zakresie funkcjonowania automatów o niskich wygranych, czy też dla uznania konieczności przyjęcia pierwszeństwa formalnego takiego dowodu. Według Sądu w obowiązującym stanie prawnym, w świetle zasady równej mocy środków dowodowych, brak jest uzasadnienia dla przyznania formalnego priorytetu takich opinii, czy też uznania ich szczególnej wartości merytorycznej, wynikającej z faktu upoważnienia jednostek je wydających przez Ministra Finansów. W opinii Sądu zebrany w tej sprawie przez organ celny materiał dowodowy jest kompletny, a wyciągnięte na jego podstawie wnioski są w pełni uzasadnione. Dlatego też Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszania przepisów prawa procesowego, w tym wymienionych w skardze przepisów art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191, art. 229 o.p. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy organ celny zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Wobec niebudzącego wątpliwości Sądu stwierdzenia przez organ celny, że automat zlokalizowany w punkcie gier – S. S.-P., ul. S. [...] w Ł., umożliwiał grę za stawki przekraczające 0,07 euro, tj. wyższe niż dopuszcza to art. 2 ust. 2b u.g.z.w. z 1992 r., istniała podstawa do zastosowania przepisu art. 59 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 1 i art. 138 ust. 2 u.g.h. z 2009 r. Przepis art. 59 pkt 2 u.g.h. z 2009 r. stanowi, że w przypadku rażącego naruszenia warunków określonych w koncesji, zezwoleniu lub regulaminie, lub innych określonych przepisami prawa warunków wykonywania działalności, na którą udzielono koncesji lub zezwolenia, organ właściwy w sprawie udzielenia koncesji lub zezwolenia, w drodze decyzji, cofa koncesję lub zezwolenie, w całości lub w części. W tej sprawie organ celny słusznie uznał, że Spółka rażąco naruszyła warunki udzielonego jej zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych. Dlatego też nie było przesłanek do stosowania w tej sprawie art. 58 u.g.h. z 2009 r. i wzywania Spółki do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Przepis ten dotyczy bowiem uchybień, które nie naruszają w sposób kluczowy warunków udzielonego zezwolenia. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.