I SA/Bk 391/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości poniesionej straty z prowadzonej w 2006 r. działalności gospodarczej p o s t a n a w i a: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie doradcy podatkowego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką W. K. (10 lat). K. K. pozostaje w separacji faktycznej z małżonką E. K. Wnioskodawca nie osiąga dochodu, pozostaje wraz z córką na utrzymaniu E. K., z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową. E. K. prowadzi gospodarstwo rolne. W skład wydatków miesięcznych skarżącego wchodzą: opłaty za prąd, wodę, wywóz śmieci, czynsz, żywność, zakup ubrań i innych niezbędnych rzeczy córce. Wnioskodawca jest zadłużony z tytułu trzech kredytów zaciągniętych w G. Bank S.A. (umowy kredytowe z dnia [...] października 2007 r. i z dnia [...] października 2007 r.). Wysokość miesięcznych rat tych kredytów wynosi łącznie 6.836,91 zł. Majątek skarżącego stanowią dwa mieszkania własnościowe (obciążone hipoteką) oraz działka o powierzchni 2.000 m². K. K. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący wywiódł, że nie uzyskuje dochodu z tytułu posiadania mieszkań własnościowych. Wyszczególnione wydatki miesięczne stanowią: czynsz – 360 zł; energia elektryczna – 50 zł; żywność – 300 zł; telefon – 50 zł. Dodatkowo wnioskodawca spłaca dwa kredyty zaciągnięte w G. Banku na zakup pojazdów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (obecnie działalność ta jest zawieszona). K. K. nie posiada samochodów osobowych, jest zadłużony z tytułu zobowiązań podatkowych na kwotę przekraczającą 1.000.000 zł. Wnioskodawca nie złożył wymaganych we wzmiankowanym wezwaniu oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej współmałżonki E. K. (w tym: posiadanego majątku, przedmiotów wartościowych i zasobów pieniężnych; rodzaju prowadzonej działalności rolniczej, stanu inwentarza, żywego, posiadanych maszyn rolniczych, wysokości uzyskiwanego miesięcznego dochodu, ilości posiadanych gruntów rolnych; otrzymanych dopłat z Unii Europejskiej). Skarżący nie nadesłał również wyciągów bankowych współmałżonki z okresu trzech miesięcy; zaświadczeń o wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego) podkreślając raz jeszcze, iż ma ustanowioną rozdzielność majątkową ze współmałżonką i z tej przyczyny nie jest w stanie podać informacji oraz nadesłać wymaganych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego. Dodatkowo K. K. nie dołączył do akt sprawy wymaganego wyciągu z własnego rachunku bankowego za okres trzech miesięcy oraz dokumentów poświadczających zadłużenie podatkowe na kwotę ponad 1.000.000 zł, nie wyjaśnił również przyczyn tego zaniechania. Do akt sprawy Skarżący dołączył: akt notarialny z dnia [...] września 2006 r. – umowa ustanowienia rozdzielności majątkowej; akt notarialny z dnia [...] października 2008 r. – ustanowienie odrębnej własności lokali oraz umowa sprzedaży; harmonogramy spłat rat zaciągniętych kredytów; umowy kredytowe; dokumenty (wysokość czynszu) dotyczące posiadanych lokali mieszkalnych; zeznania podatkowe za 2009 r. oraz zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji gospodarczej (k. 68 – 69). Postanowieniem z dnia 27 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu K. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego i zwolnienia od wpisu do skargi. Referendarz wskazał, iż Skarżący korzysta w sprawie z usług profesjonalnego pełnomocnika, a zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie doradcy podatkowego jest niedopuszczalne. Z uwagi na brak dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej współmałżonki Skarżącego, niemożliwa była pełna ocena rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stan majątkowy Skarżącego. W złożonym w terminie sprzeciwie K. K. zaskarżył powyższe postanowienie w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego, w szczególności naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Wskazał, iż nie był w stanie przedstawić żądanych przez referendarza dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego małżonki, albowiem pozostaje z nią w faktycznej separacji i orzeczona jest między nimi rozdzielność majątkowa. Nie posiada wiedzy na temat prowadzonej przez małżonkę działalności rolniczej oraz wysokości otrzymywanych dopłat. Jednocześnie zaznaczył, iż żona nie jest obowiązana ani nie chce udzielić mu takich informacji. Skarżący wskazał również, że z uwagi na brak stałych dochodów i możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb, jego córka W., aktualnie zamieszkuje razem z matką E. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez Skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie u.p.p.s.a). Bez znaczenia pozostaje fakt, iż Skarżący ograniczył sprzeciw do rozstrzygnięcia w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – skuteczne wniesienie sprzeciwu, bez względu na zakres zaskarżenia, powoduje wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia referendarza sądowego w całości. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie w myśl art. 246 § 3 u.p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W sprawie niniejszej (jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy) Skarżący jest już reprezentowany przez doradcę podatkowego M. T. Pełnomocnictwo z dnia [...] września 2008 r. zostało złożone do akt niniejszej sprawy i nie zostało odwołane. W świetle brzmienia art. 246 § 3 u.p.p.s.a. pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Odnosząc się do wniosku dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, iż przytoczone przez Skarżącego we wniosku jak również sprzeciwie, okoliczności stanowią, w ocenie Sądu, dostateczne uzasadnienie do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi. Wykazał on, iż jego sytuacja materialna i osobista nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Jak wynika z treści sprzeciwu oraz złożonego wniosku, mimo pozostawania Skarżącego w związku małżeńskim nie pozostaje z małżonką we wspólnym gospodarstwie domowym, zamieszkują pod różnymi adresami. Małżonkowie mają orzeczoną rozdzielność majątkową. Z treści sprzeciwu wynika, że z uwagi na problemy finansowe Skarżącego, w szczególności brak stałego dochodu, jego córka zmuszona została do zamieszkania wraz z matką. Przyjąć zatem należało, iż do oceny sytuacji majątkowej skarżącego należy wziąć pod uwagę jedynie dochody uzyskiwane przez Skarżącego, a te z pewnością nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący z uwagi na zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej nie uzyskuje obecnie żadnych dochodów, utrzymuje się wyłącznie z niewielkiej pomocy finansowej żony. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że sytuacja majątkowa Skarżącego nie pozwala mu na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie. Wobec powyższego, stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.