I SA/Bk 393/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi B. [...] w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie określenia należności celnych wynikających z długu celnego od towaru - tytoniu sprowadzonego z Brazylii oddala skargę. W dniu [...] lutego 2009 r. firma B. [...] Polska S.A. w A., działając z upoważnienia BAT [...] z Wielkiej Brytanii, dokonała wpisu do ewidencji w procedurze uproszczonej pod pozycją [...] towaru w postaci tytoniu odżyłowanego Virginia. Następnie 27 lutego 2009 r. Spółka przedstawiła w Oddziale Celnym w A. zgłoszenie celne uzupełniające dotyczące ww. towaru, które zostało zarejestrowane pod pozycją [...]. Do zgłoszenia celnego załączono świadectwo autentyczności [...] z [...] lutego 2009 r. Powyższy towar zgłaszający zaklasyfikował wg kodu [...], a do obliczenia długu celnego zastosował stawkę celną erga omnes w wysokości 18,4 % min 22EUR za 100 kg max 24EUR za 100 kg w oparciu o przedłożone świadectwo autentyczności. W wyniku kontroli zgłoszenia celnego, przeprowadzonej po zwolnieniu towaru w trybie przepisu art. 78 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, Dz. U. UE L z 19 października 1992 r., s. 302 ze zm. (dalej w skrócie: "WKC"), organ celny stwierdził, że przedmiotowe świadectwo autentyczności nie spełnia wymogów formalnych zgodnie ze wzorem zawartym w załączniku 9 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1031/2008 z 19 września 2008 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz Wspólnej Taryfy Celnej, Dz. Urz. L 291 z 31 października 2008 r. (w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "rozporządzenie nr 1031/2008"). Po przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie, Naczelnik Urzędu Celnego w S. wydaną [...] kwietnia 2009 r. decyzją nr [...] odmówił zastosowania uprzywilejowanego traktowania taryfowego na towar objęty ww. zgłoszeniem celnym i na nowo określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz kwoty należności podatkowych. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] lipca 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w załączniku 9 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1031/2008 został określony wzór świadectwa autentyczności wraz z podpozycjami tytoniu (2401 10 35, 2401 10 85, 2401 10 95, 2401 20 35, 2401 20 85 i 2401 20 95) Nomenklatury Scalonej, dla których jest wymagane świadectwo. W przedmiotowej sprawie na sprowadzony tytoń odżyłowany Virginia zostało wystawione świadectwo autentyczności, sporządzone na wzorze obowiązującym do 31 grudnia 2008 r. z wymienionymi w polu 5 podpozycjami (2401 10 10 do 2401 10 49 i 2401 20 10 do 2401 20 49) Nomenklatury Scalonej. Natomiast w dniu 31 października 2008 r. zostało opublikowane rozporządzenie Komisji (WE) nr 1031/2008, wprowadzające obowiązującą od 1 stycznia 2009 r. Taryfę celną. W związku z powyższym od 1 stycznia 2009 r. nastąpiły zmiany w taryfikowaniu tytoniu i zmienił się również wzór świadectwa autentyczności tytoniu określonego w załączniku 9 w/w rozporządzenia. W polu 5 ww. świadectwa wymienione zostały podpozycje tytoniu Nomenklatury Scalonej (2401 10 35, 2401 10 85, 2401 10 95, 2401 20 35, 2401 20 85 i 2401 20 95) obowiązujące w roku 2009 r. Biorąc pod uwagę powyższe, po dokonaniu analizy załączonego do zgłoszenia celnego świadectwa autentyczności na towar w postaci tytoniu odżyłowanego Virginia, organ odwoławczy zauważył, iż dokument ten jest niezgodny ze wzorem określonym przez ww. przepisy. Bezzasadne jest, w ocenie organu, twierdzenie przedstawiciela Strony, iż przedłożone świadectwo autentyczności, wystawione według poprzedniego wzoru, jest nadal dokumentem ważnym, bowiem dokument ten został sporządzony na wzorze nieobowiązującym w roku 2009, przez co dokument z powodów formalnych nie może zostać zaakceptowany i nie może stanowić podstawy do zastosowania uprzywilejowanego traktowania taryfowego na zaimportowany towar. Z uwagi na fakt, iż przedłożone przez Spółkę świadectwo nie mogło stanowić podstawy do uprzywilejowanego traktowania taryfowego na towar w postaci tytoniu odżyłowanego Virginia, Naczelnik Urzędu Celnego w S. zasadnie określił kwotę należności celnych wynikających z długu celnego od przedmiotowego towaru zgodnie z obowiązującą stawką konwencyjną 11,2 % min 22 EUR za 100 kg max 56 EUR za 100 kg. Organ stwierdził również, że w trakcie prowadzonego postępowania, Spółka nie wykazała, że przyczyny, które doprowadziły do określenia jak i zapłaty nieprawidłowej kwoty cła spowodowane były szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z jej zaniedbania lub świadomego działania. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 200 ust. 1 WKC (powinno być: art. 220 – przyp. Sądu), jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana zgodnie z art. 218 i 219 lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne). Dyrektor Izby Celnej nie podzielił również zgłoszonych w odwołaniu zarzutów dotyczących naruszenia art. 121 § 1, art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. (dalej w skrócie: "O.p."). W skardze złożonej do tut. Sądu pełnomocnik Spółki zarzuciła powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a w szczególności: – naruszenie sekcji II lit. F pkt 1 i 5 Przepisów wstępnych Nomenklatury scalonej (Załącznik I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1031/2008, poprzez uznanie, iż importowany przez Spółkę tytoń podlega należnościom celnym według stawki celnej konwencyjnej; – naruszenie art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne, poprzez określenie w decyzji odsetek od należności celnych, pomimo braku spełnienia dyspozycji ww. przepisu; – naruszenie art. 220 ust. 1 WKC, poprzez retrospektywne zaksięgowanie należności wynikających z długu celnego, pomimo braku podstaw do takiego zaksięgowania; – naruszenie art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne, poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do organów celnych i brak wyjaśnienia wątpliwości mających w sprawie podstawowe znaczenie oraz pominięcie dowodu w postaci świadectwa autentyczności. Autorka skargi wniosła o stwierdzenie nieważności przywołanej wyżej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.p.s.a. w związku z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., jako wydanych z rażącym naruszeniem przepisów prawa w całości, lub alternatywnie, w przypadku uznania, iż decyzja nie narusza prawa rażąco, ale naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy o uchylenie w całości powołanej wyżej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) u.p.p.s.a., jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając powyższe pełnomocnik Spółki stwierdziła, że organy celne nie dołożyły należytej staranności w wyjaśnieniu pełnego stanu faktycznego sprawy poprzez skupienie się wyłącznie na formalnych aspektach świadectwa autentyczności tytoniu z pominięciem faktycznej możliwości ustalenia przedmiotu importu. Podniosła również, że organy celne nie wskazały żadnych podstaw dla wysuwanych wątpliwości oraz nie wyjaśniły, dlaczego przedłożone świadectwo autentyczności nie może być podstawą do skorzystania uprzywilejowanego traktowania taryfowego. Zdaniem pełnomocnik Strony, przedmiotowe świadectwo zostało wydane przez organy celne Brazylii według wzoru obowiązującego w Polsce i w przypadku podjęcia uzasadnionych wątpliwości, organ celny powinien wezwać Spółkę do złożenia w tym zakresie wyjaśnień. Różnica pomiędzy dokumentem przedłożonym do zgłoszenia, a wzorem zawartym w załączniku 9 Części trzeciej Nomenklatury scalonej polega na wskazaniu innych podpozycji, do których odnosi się świadectwo autentyczności tytoniu. Zmiana ta związana jest jedynie rozszerzeniem kategorii tytoniu suszonego ogniowo-rurowo. Z ogólnej kategorii jednak wyłączono sporny typ tytoniu Virginia, dla którego utrzymano w mocy dotychczasowe uprzywilejowane traktowanie taryfowe. Jednocześnie, ewentualne wątpliwości w tym zakres usuwa zestawienie treści opisu w polu 11 świadectwa autentyczności w niniejszej sprawie oraz wzoru obowiązującego od 1 stycznia 2009 r., bowiem każdy z dokumentów zawiera potwierdzenie organu wystawiającego odnoszące się m.in. do tytoniu suszonego ogniowo-rurowo typu Virginia. Zdaniem pełnomocnik Strony, przedłożone świadectwo autentyczności jest zgodne ze wzorem zawartym w załączniku nr 9 i jest dokumentem ważnym zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1214/2007 z 20 września 2007 r. zmieniającym załącznik l do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej i zachowuje ważność przez 24 miesiące od daty wystawienia. Pełnomocnik podniosła, że przepisy rozporządzenia Komisji nr 1031/2008 nie zawierają przepisów przejściowych, z których wynikałoby, że świadectwa autentyczności wg wzorów z rozporządzenia nr 1214/2007 utraciły swoją ważność. W ocenie strony skarżącej dodatkowym argumentem w tej sprawie jest fakt, że organy bez trudu mogą ustalić, jakim podpozycjom Nomenklatury Scalonej odpowiadają wymienione w świadectwie autentyczności produkty. Modyfikacja numerów podpozycji została bowiem przeprowadzona w taki sposób, że zmienione podpozycje otrzymały nowe oznaczenia. Nie ma zatem wątpliwości, że oznaczenie [...] dotyczy tytoniu suszonego ogniowo-rurowo typu Virginia. Pełnomocnik Spółki podniosła również zarzut, iż Dyrektor Izby Celnej zignorował dowód z dokumentu - świadectwa autentyczności, co miało niewątpliwy wpływ na stan faktyczny sprawy oraz orzeczenie zawarte w decyzji oraz dokonał rozszerzającej interpretacji warunków uprawniających do skorzystania preferencji celnej. Mianowicie uznał, iż należycie potwierdzone świadectwo autentyczność wystawione w 2009 r. zgodnie ze wzorem z wyżej powołanym przepisem rozporządzenia nie uprawnia do preferencyjnej stawki na importowany tytoń, pomimo że rozporządzenie Komisji (WE) nr 1031/2008 z 19 września 2008 r. nie pozbawia ważności spornych wzorów świadectw i nadal zachowują swoją ważność. W związku z powyższą argumentacją, w opinii Skarżącej Spółki naruszono art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne oraz art. 220 ust. 1 WKC. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota powstałego w tej sprawie sporu sprowadza się do tego, czy skarżąca Spółka mogła skorzystać z preferencyjnego potraktowania towaru, zgłoszonego do procedury dopuszczania do obrotu, w oparciu o dołączone do zgłoszenia celnego świadectwo jego autentyczności. Na podstawie analizy akt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organy prawidłowo przeprowadziły w tej sprawie postępowanie i zasadnie określiły kwotę należności celnych w wysokości wyższej niż zadeklarowana przez stronę w zgłoszeniu celnym SAD. Należy na wstępie zauważyć, że zgodnie z postanowieniami zawartymi w sekcji II litera F pkt 1 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1031/2008, uprzywilejowane traktowanie taryfowe ze względu na rodzaj towarów udzielane jest, pod pewnymi warunkami, w odniesieniu m.in. do: niektórych rodzajów tytoniu. Przy czym stosownie do pkt 5 litery F sekcji II wspomnianego załącznika, uprzywilejowane traktowanie taryfowe udzielane jest w odniesieniu do tytoniu, pod warunkiem przedstawienia należycie potwierdzonego świadectwa. Wzory i przepisy regulujące wystawianie świadectw określone są natomiast w załączniku 9 sekcji IV części III ww. rozporządzenia. Nowe wzory świadectw obowiązują od 1 stycznia 2009 r. (art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1031/2008). W ww. załączniku 9 prawodawca unijny wskazuje, że pod warunkiem przedstawienia świadectwa znajdującego się w niniejszym załączniku, uprzywilejowane traktowanie taryfowe z uwagi na rodzaj, jakość lub autentyczność towarów udzielane jest m.in. tytoniowi objętemu pozycją 2401. Świadectwa odpowiadają zaś wzorom znajdującym się w tym załączniku i muszą być należycie poświadczone poprzez wskazanie miejsca i daty wystawienia oraz naniesienie pieczęci organu wystawiającego w kraju wywozu oraz podpis osoby lub osób uprawnionych do ich podpisania. Nie jest zatem wystarczające przedłożenie poświadczenia autentyczności tytoniu wg wzoru innego niż obowiązujący w dacie wystawiania świadectwa autentyczności. Jak wynika z akt sprawy świadectwo autentyczności tytoniu typu Virginia nr [...] zostało wystawione [...] lutego 2009 r. Przedmiotowe świadectwo sporządzono przy tym na wzorze obowiązującym do 31 grudnia 2008 r. Nie zostało zatem sporządzone prawidłowo. Stąd też organy słusznie uznały, że dokument ten nie mógł stanowić podstawy do uprzywilejowanego traktowania taryfowego towaru zgłoszonego przez Spółkę do procedury celnej w dniu 26 lutego 2009 r. Podkreślenia wymaga przy tym, że zmiany wprowadzone cyt. rozporządzeniem nr 1031/2008 zostały ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 31 października 2008 r. Dwumiesięczny okres vacatio legis był wystarczający, aby Spółka należycie przygotowała się do zmian wprowadzonych od 1 stycznia 2009 r. Jednym z ważnych elementów obrotu gospodarczego jest znajomość obowiązujących przepisów prawa krajowego i wspólnotowego. Aby móc skorzystać z uprawnienia do preferencyjnego potraktowania tytoniu zgłoszonego do procedury celnej, Spółka winna spełnić wszystkie przewidziane prawem wymogi, w tym przedłożyć świadectwo autentyczności tytoniu, sporządzone prawidłowo i wg właściwego wzoru. Prawa napisano dla wykazujących należytą staranność (iura scripta vigilantibus). Takiej staranności Spółka nie dochowała, a od podmiotów profesjonalnie zajmujących się obrotem gospodarczym w szczególności trzeba wymagać staranności w realizowaniu swoich interesów, w tym zapoznania się z nowymi regulacjami prawnymi, zwłaszcza gdy prawodawca unijny przewiduje odpowiedni czas na dostosowania interesów podmiotów gospodarczych do zmieniającego się prawa. Sąd za nieuzasadnione uznaje przy tym twierdzenia pełnomocnik Spółki, że przedłożone świadectwo autentyczności jest dokumentem ważnym zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1214/2007 z 20 września 2007 r. zmieniającym załącznik l do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej i zachowuje ważność przez 24 miesiące od daty wystawienia. Zdaniem Sądu, świadectwa autentyczności sporządzone wg dotychczasowego wzoru, wynikającego z rozporządzenia Komisji nr 1214/2007, zachowują ważność przez ww. okres, ale tylko wówczas, gdy zostały wystawione do 31 grudnia 2008 r. Ważność świadectwa jest immanentnie związana z jego poprawnością. Jeżeli w momencie wystawania świadectwa autentyczności posłużono się nieobowiązującym wzorem, to nie można twierdzić, że świadectwo to zachowuje ważność. Od samego początku jest ono nieważne. Inaczej byłoby, gdyby przedmiotowe świadectwo autentyczności wystawione zostało przed 1 stycznia 2009 r. Wówczas, jako sporządzone zgodnie ze wzorem obowiązującym na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1214/2007, zachowałoby ważność przez okres 24 miesięcy od wystawienia. Od stycznia 2009 r. obowiązuje nowy wzór takiego świadectwa, a okres jego ważności w przypadku tytoniu wynosi również 24 miesiące od daty wystawienia. Dotyczy to dokumentów wystawionych po 1 stycznia 2009 r. wg obowiązującego wzoru, ustalonego rozporządzeniem nr 1031/2008. Wobec powyższego uznał za bezzasadne zarzuty naruszenia sekcji II lit. F pkt 1 i 5 Przepisów wstępnych Nomenklatury scalonej (Załącznik I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1031/2008). W związku z prawidłowym zakwestionowaniem zastosowanej przez Spółkę preferencji celnej, organ uprawniony był do retrospektywnego zaksięgowania kwoty należności wynikającej z długu celnego, z uwzględnieniem należności pobranej na podstawie zgłoszenia celnego Spółki. Organy prawidłowo zastosowały przepis art. 220 ust. 1 WKC. W sprawie nie zachodziły przy tym okoliczności wyłączające możliwość retrospektywnego zaksięgowania, wynikające z art. 220 ust. 2 lit. b WKC. Jak już wspomniano, skarżąca Spółka nie dochowała należytej staranności przy dokumentowaniu importu towaru. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne. Przepis ów zobowiązuje organ celny do pobrania odsetek, w przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych, podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, chyba że dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. W sprawie niniejszej organy dowiodły, że sprowadzany towar powinien być klasyfikowany wg innego kodu niż przyjęty przez Spółkę. Oznacza to, że powinna zostać zastosowana inna stawka celna. W zgłoszeniu celnym Spółka podała zatem nieprawidłowe dane. Nie wykazała przy tym istnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie wyjątku od ogólnej zasady poboru odsetek. Dlatego też za prawidłowe uznać należy określenie odsetek od kwoty długu celnego na podstawie ww. przepisu prawa. W takim stanie rzeczy, skarżona decyzja odpowiada prawu. Organy celne prawidłowo określiły należności celne wynikające z długu celnego wg stawki konwencyjnej, odmawiając Spółce preferencji celnych. Postępowanie przeprowadzono w zgodzie z przepisami działu IV O.p. Sąd nie dostrzegł podnoszonego naruszenia art. 121 § 1 i art. 187 § 1 O.p. Zgromadzony materiał dowodowy (przede wszystkim zgłoszenie celne Spółki, świadectwo autentyczności przedłożone przez Spółkę), pozwolił na zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Wbrew twierdzeniom skargi, organ nie pominął dowodu ze świadectwa autentyczności, tylko dokonał jego odmiennej oceny. Ocena ta znajduje oparcie w przepisach prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na postawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.