I SA/Bk 396/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej na rok 2007 oddala skargę. T. K. (dalej: skarżący) złożył w dniu 30.04.2007 r. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w którym ubiegał się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do wszystkich zadeklarowanych działek rolnych o powierzchni 20,40 ha; uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o symbolach A, D, F, H, K, L, Ł i M o łącznej powierzchni 13,92 ha; uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni przeznaczonej na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) do działek rolnych o symbolach B, C, E i J o łącznej powierzchni 4,71 ha oraz płatności cukrowej do 85,744 ton. W związku stwierdzonymi w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku nieprawidłowościami dotyczącymi działek ewidencyjnych nr [...] w D. Z. oraz działki nr [...] w D. Ł. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W dniu 24.09.2007 r. skarżący stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR i złożył korektę wniosku, w której zmienił dla działek rolnych K, L i Ł grupę płatności z UPO na JPO. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. M. decyzją z [...].04.2008 r. nr [...] przyznał skarżącemu płatności JPO, PZ i płatność cukrową, odmówił natomiast przyznania płatności UPO. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący stwierdził, iż na działkach K, L i Ł znajdowała się mieszanka wieloletnia traw z wsiewką koniczyny czerwonej wykonaną w 2006 r., a fakt zmiany grupy upraw z UPO na JPO wynikał z błędnej informacji pracownika ARiMR. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...].07.2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ II instancji stwierdził, że skarżący zadeklarował dla działek rolnych K, L i Ł grupę upraw UPO oraz powierzchnie trwałych użytków zielonych (TUZ) w sekcji VI wniosku "oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" na działkach ewidencyjnych, na których położone były ww. działki rolne. W sytuacji zadeklarowania grupy upraw UPO na trwałych użytkach zielonych, płatność UPO przysługuje, gdy zgodnie z § 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) jest to uprawa traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy. W związku z tym wnioskodawca powinien mieć zawartą umowę zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia oraz wraz z wnioskiem złożyć oświadczenie o przeznaczeniu traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych na susz paszowy. Wobec nie złożenia oświadczenia do wnioskodawcy skierowano wezwanie do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi skarżący złożył korektę, w której dla działek rolnych K, L, Ł zmienił grupę upraw z UPO na JPO i podtrzymał deklarację TUZ. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 pkt 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r.) niemożliwe jest zatwierdzenie w tej sytuacji dokonanych poprawek. Organ stwierdził, że jednolita płatność obszarowa (JPO) została przyznana zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. W przypadku uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynosiła 2,50 ha, co stanowiło 21,89 %. W związku z tym na podstawie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 należało odmówić jej przyznania. Uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) i płatność cukrowa zostały przyznane zgodnie z żądaniem strony. Odnośnie zawartego w odwołaniu zarzutu, dotyczącego wprowadzenia w błąd przez pracownika organ stwierdził, iż skarżący składając wniosek potwierdził podpisem, iż zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, ponadto w odwołaniu potwierdził, że wiedział w dniu składania wniosku, że do mieszanki traw z wsiewką koniczyny przysługuje płatność UPO. Wobec powyższego nie można dać wiary, iż w dniu składania korekty wnioskodawca nie znał zasad przyznawania płatności i został źle poinformowany, w wyniku czego zmienił grupę upraw. Ponadto wnioskodawca już wcześniej sam zaznaczył na wniosku dla tych działek powierzchnie TUZ. Skoro wnioskodawca dobrowolnie złożył korektę do wniosku, w której zmienił grupę upraw z UPO na JPO, przez to poświadczył, że na gruncie znajduje się uprawa, do której przysługują jedynie płatności JPO. Wskazując na regulacje art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej organ stwierdził, iż z uwagi na to, że skarżący nie złożył stosownego żądania, organy odstąpiły od zawiadamiania strony o prawie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący zarzucił powyższej decyzji rażące naruszenie zasad przyznawania płatności obszarowych oraz stosowania przepisów art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Skarżący wskazał, że w złożonym w dniu 30.04.2007 r. wniosku w grupie płatności UPO - płatności do zbóż oraz mieszanki wieloletniej traw z wsiewką koniczyny PZ (TUZ) - zadeklarował przyznanie płatności do 13,92 ha. Pozostałe 1,77 ha kwalifikowało się tylko do płatności JPO. W związku z otrzymanym wezwaniem do złożenia wyjaśnień skarżący zgłosił się 24.09.2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR, gdzie uzyskał informację, że przy trzech działkach rolnych (K, L i Ł) należy wpisać inną grupę płatności. Pracownik ARiMR zadał skarżącemu pytanie "czy działki rolne oznaczone jako K, L, Ł będą w najbliższej przyszłości wyorywane", co skarżący potwierdził, pracownik ARiMR nie pytał natomiast, jakie rośliny były dotychczas uprawiane i deklarowane na tych działkach. Autor skargi wskazał, że obecnie wie, że nie powinien się zgodzić na korektę zmieniającą deklarację UPO na JPO i pozostawienie deklaracji w Tabeli VI wniosku - "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" jako TUZ, błąd popełniony we wniosku powinien być natomiast poprawiony poprzez wyzerowanie powierzchni TUZ przy odpowiednich działkach ewidencyjnych i utrzymanie deklarowanej powierzchni UPO przy działkach, na których uprawiał mieszankę traw z roślinami motylkowatymi. Skarżący ukierunkowany sugestią pracownika ARiMR zmniejszył zadeklarowaną powierzchnię do UPO o 2,50 ha, ale nie uzyskał żadnej informacji na temat konsekwencji tak złożonej korekty. Skarżący wskazał ponadto, że organy obu instancji przed wydaniem decyzji nie umożliwiły mu zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy i wniesienia uwag. Wskazując na art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 stwierdził, że nie popełnił błędu podając stan faktyczny upraw we wniosku o dopłaty, a odmowa przyznania płatności UPO jest wynikiem błędnie złożonej korekty wniosku. Powołując się na art. 7 i art. 9 K.p.a. zarzucił, iż nie uzyskał pełnych informacji, nie wyjaśniono mu, czym będzie skutkować złożenie korekty w sposób zaproponowany mu przez pracownika ARiMR, co doprowadziło do utraty płatności UPO. W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi może nastąpić w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miałoby ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia którejś z wymienionych przesłanek, dających podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak ustalono, w niniejszej sprawie skarżący w pierwotnie złożonym wniosku zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych (UPO) m.in. powierzchnię działek rolnych K, L i Ł, którą zgłosił jednocześnie jako powierzchnię trwałych użytków zielonych (TUZ). W związku ze stwierdzeniem w wyniku kontroli administracyjnej wniosku nieprawidłowości (opisanych w wezwaniu z 19.09.2007 r., k. 30 akt adm.), skarżący został wezwany przez organ I instancji do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wskazane wezwanie skarżący złożył korektę wniosku, w której dla działek rolnych K, L i Ł zmienił oznaczenie grupy upraw z UPO na JPO, co oznaczało, iż w stosunku do nich ubiega się jedynie o jednolitą płatność obszarową, podtrzymał także deklarację TUZ. W efekcie złożonej korekty nastąpiło zmniejszenie łącznej powierzchni działek rolnych, odnośnie której skarżący wnioskował o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej w stosunku do powierzchni upraw podstawowych z pierwotnie deklarowanej - 13,92 ha, do powierzchni 11,42 ha. Wyliczona przez organy różnica pomiędzy tymi wielkościami wyniosła 21,89 % powierzchni stwierdzonej. Zgodnie z przepisem § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) do przyznawania płatności uzupełniającej stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 15 i art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L. 04.141.18). Zgodnie z art. 15 pkt 3 tego aktu, jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie będą zatwierdzone w odniesieniu do działek rolnych, w przypadku których wykryto nieprawidłowości. W sytuacji, gdy skarżący w złożonej korekcie wniosku oświadczył, że powierzchnia upraw deklarowana do uzupełniającej płatności obszarowej jest mniejsza, niż w pierwotnie złożonym wniosku organ miał podstawy, by uznać stwierdzoną różnicę jako powierzchnię zawyżoną. Stosownie art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, za wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy jeśli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. W konsekwencji, biorąc pod uwagę wysokość stwierdzonej różnicy, organy prawidłowo odmówiły skarżącemu przyznania uzupełniającej płatności obszarowej. Odnośnie zarzutów podnoszonych w skardze, należy przede wszystkim wskazać, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponadto w myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej: 1. stoi na straży praworządności; 2. jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3. udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4. zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Uwzględniając powyższe, należy dojść do wniosku, iż zasadniczo do postępowania w przedmiocie przyznania przedmiotowych płatności, mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonych w szczególności przepisami ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przede wszystkim należy zauważyć, ze wszczęcie postępowania następuje dopiero po wpłynięciu wniosku do organu I instancji. Przepisy prawa nakładają natomiast obowiązek udzielania informacji, na żądanie - co jest szczególnie istotne - strony, a zatem już w toku postępowania. Gdyby wolą ustawodawcy było zapewnienie rolnikom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych już na etapie konstruowania wniosków, użyłby w art. 3 ust. 3 pkt 3 ustawy pojęcia "wnioskodawca". Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w toku postępowania występował do organu z żądaniem udzielenia jakichkolwiek pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, ani też z żądaniem zapewnia czynnego udziału w postępowaniu. Stąd organy nie miały obowiązku pouczania skarżącego (m.in. odnośnie skutków składanej korekty wniosku), nie były też obowiązane do umożliwienia stronie przed wydaniem decyzji zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy i wniesienia uwag. Podkreślenia wymaga, że wypełniając wniosek o przyznanie płatności, jak również korektę wniosku wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej, ani także na inne osoby, z których pomocą sporządzał wniosek. Postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wyłączny wniosek skarżącego, który nie był zobowiązany do uzyskania płatności i składania wniosku, ale korzystał z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Jak wskazał organ, składając wniosek na urzędowym formularzu skarżący oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Tymczasem z objaśnień zawartych we wniosku wynika jednoznacznie, że wypełniając część VII wniosku o przyznanie płatności oznaczenie grupy upraw, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych następuje poprzez wpisanie - JPO w przypadku ubiegania się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, natomiast w przypadku ubiegania się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniających do grupy upraw podstawowych należy wpisać UPO. W związku z tym, skoro skarżący w pierwotnym wniosku oznaczył sporną grupę upraw, jako UPO, a następnie w złożonej korekcie zmienił to oznaczenie na JPO, musiał być świadomy, że w konsekwencji zmniejsza deklarowaną powierzchnię gruntów, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności uzupełniających do grupy upraw podstawowych. Obecnie nie ma podstaw by uwzględnić twierdzenia skarżącego, który w związku z konsekwencjami, jakie wywołało złożenie korekty w postaci odmowy przyznania UPO wskazuje na jej nieprawidłowość. Zgodzić się należy z organem, iż trudno uznać za wiarygodne wyjaśnienia skarżącego, iż wiedząc, że przysługiwała mu do powierzchni upraw mieszanki traw z wsiewką koniczyny płatność uzupełniająca do grupy upraw podstawowych, nawet kierując się sugestią pracownika ARiMR zmniejszył deklarowaną powierzchnię UPO, rezygnując w tym zakresie z tej płatności. W opinii Sądu w sprawie nie ma zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zgodnie z tym przepisem obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Trafnie wskazał organ, że to skarżący złożył korektę, w której dokonał zmian w pierwotnym wniosku, nie ma zatem podstaw by twierdzić, iż był on poprawny pod względem faktycznym, skarżący nie wykazał też, że nie jest winny nieprawidłowości. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.