I SA/Bk 399/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi H. Spółka z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz strony skarżącej H. Spółka z o.o. w B. kwotę 1.097,00 zł (słownie: tysiąc dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...]Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] wymierzającą H. P. Spółce z o.o. z/s w B. (powoływanej dalej jako "skarżąca Spółka"), karę pieniężną w wysokości 36 000 zł z tytułu urządzania gier na automatach: A. nr[...], A nr [...]oraz A. nr[...], poza kasynem gry tj. przy ul. [...]w W. Utrzymana w mocy sankcja wymierzona została przy powołaniu w podstawie decyzji przepisów art. 2 ust. 3 i 4, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.), dalej jako "u.g.h.". Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco. W dniu [...] września 2016 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili w ww. lokalu kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. W protokole z kontroli, w trakcie której przeprowadzono eksperyment procesowy i oględziny, stwierdzono, że kontrolowane urządzenia posiadają wygląd i konstrukcję automatów do gier hazardowych. Wyposażone są w monitory, panel sterowania urządzeniem, kieszeń na wygrane, akceptor monet, akceptor banknotów lub akceptor monet i banknotów. Ustalono, że poddane kontroli urządzenia do gier są urządzeniami elektronicznymi, korzystają z sieci Internet, realizują wygrane pieniężne oraz, że gra na urządzeniach zawiera element losowości. Wobec powyższego organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na wyżej wymienionym automacie poza kasynem gry. W postępowaniu tym dopuszczono następujące dowody zgromadzone w toczącym się odrębnie postępowaniu karnoskarbowym: - z opinii biegłego - Wydziału Laboratorium Celnego Izby Celnej w B., które sporządziło sprawozdanie z dnia [...] października 2016 r. na okoliczność oceny mechanizmu gry na ww. automatach. Powyższej opinii wynika, że: (-) automaty są urządzeniami elektronicznymi (terminalami internetowymi), (-) prowadzenie gier wizualizacji na każdym urządzeniu (urządzenia, które uzyskało uwierzytelniony dostęp do serwera) wymaga wykupienia punktów kredytowych do prowadzenia gier wizualizacji; bez uwierzytelnienia i punktów, gry nie są możliwe, (-) automat umożliwia realizację bezpośrednio wygranych pieniężnych ( posiada wyrzutnik monet), (-) w grach wizualizacjach jest możliwe prowadzenie kolejnych gier wizualizacji za punkty pobierane z licznika Kredyt; jest także możliwe prowadzenie kolejnych gier wizualizacji za wygrane w grach wizualizacjach poprzednich (zgromadzonych na liczniku Bank) po uprzednim przelaniu punktów Bank na licznik Kredyt (poprzez opcje udzielania odpowiedzi), (-) każde urządzenie oferuje gry wizualizacje wideo, które są komputerowymi emulacjami typowych gier hazardowych o charakterze losowym - gier typu S. 3,4 i 5-cio bębnowych, (-) gry na automatach mają charakter komercyjny, ponieważ są one wyposażone w akceptor banknotów i monet; ich prowadzenie wymaga wniesienia opłat, (-) gry wizualizacje są grami o charakterze losowym; wynik każdej gry wizualizacji w żaden sposób nie zależy od grającego; grający nie jest w stanie przewidzieć jaki będzie wynik każdej gry wizualizacji; w grach wizualizacjach występuje element losowości, ponieważ programy gier wizualizacja są standardowo pisane z wykorzystaniem procedur losowych/ pseudolosowych. Ponadto organ podniósł, że z przedmiotowych opinii wynika, iż gracz nie musi odpowiadać na żadne pytanie, a jedynie gromadzić punkty w polu "Bank", a pytania w polu "Pytania w banku". Wszystkie pytania z pola "Pytania w banku" gracz może zamienić na jedno pytanie o wartości pola "Bank" i skorzystać z opcji "Pomoc", która sugeruje prawidłową odpowiedź. Po wybraniu sugerowanej odpowiedzi, gracz może dokonać wypłaty pieniężnej przeliczonej z punktów zgromadzonych na liczniku "Kredyt", poprzez urządzenie wypłacające - wyrzutnik monet. W dniu [...] listopada 2016 r. do organu wpłynęło pismo sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, w którym wskazano, że quizomaty nie są automatami do gier. Podniósł m.in., że konstrukcja i zasada ich działania sprawia, że są to urządzenia komputerowe służące do realizacji programu konkursu wiedzy powszechnej, który nie uzależnia wyniku od przypadku, a wyłącznie od indywidualnych możliwości uczestnika. Oceniając powyższy materiał dowodowy organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu kontroli Spółka nie posiadała, ani nie posiada nadal, koncesji na prowadzenie kasyna gry ani zezwolenia na urządzanie gier na automatach urządzanych w salonach gier lub na automatach o niskich wygranych. Podniósł, że przedmiotowy lokal nie jest kasynem gry zdefiniowanym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a u.g.h. jako wydzielone miejsce, w którym prowadzi się gry cylindryczne, gry w karty, gry w kości lub gry na automatach, na podstawie zatwierdzonego regulaminu. Organ pierwszej instancji podniósł, że badane urządzenia, pomimo pozornych cech konkursu w istocie są grą losową, zaś zasady prowadzenia gier są analogiczne do zasady działania gier prowadzonych na automatach do gry. Jedyną różnicą jest to, że po każdym zatrzymaniu bębnów wyświetlane jest pytanie. Na pytanie to gracz może odpowiedzieć, ale nie musi. Przeprowadzona analiza, zdaniem organu I instancji wykazała, że przedmiotowe urządzenia są typowymi automatami do gier hazardowych. Natomiast dodatkowa opcja w postaci losowych pytań ma za zadanie jedynie uprawdopodobnienie, ze urządzenia o nazwach: A.nr [...], A. nr [...]oraz A. nr [...]nie są automatami do gier. Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...]utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Organ odwoławczy ustalił, że opinia biegłego sądowego A.C. sporządzona na potrzeby postępowania karno-skarbowego w pełni koreluje i potwierdza ustalenia dokonane w trakcie kontroli przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego w Ł. dotyczące gier prowadzonych na przedmiotowych automatach, a w szczególności dotyczące funkcjonowania przedmiotowych automatów na podstawie przeprowadzonego eksperymentu. Organ odwoławczy podniósł, że w świetle ustalonego stanu faktycznego i analizy dowodów zgromadzonych w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca Spółka nie dysponowała koncesją lub zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier hazardowych, a prowadzona gra na automacie odbywała się poza kasynem gry. Automaty, w których zainstalowano gry spełniały przesłanki, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 4 u.g.h. Potwierdziły to zarówno ustalenia zawarte w protokole kontroli, jak również treść dokumentów w postaci biegłego sądowego. W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy stwierdził, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry (art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.) Organ odwoławczy odwołał się również do słownikowego rozumienia terminu "losowość" oraz "losowy", czyli sytuacji, w której wynik gry zależy od przypadku a rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego. W jego ocenie, ustalona podczas kontroli sytuacja analizowana z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym świadczy o tym, że spełnione zostały przesłanki do przypisania Spółce H. [...] urządzania gier poza kasynem gry, co podlega karze pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h. Odnosząc się do zarzutu naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w związku z art.3 i 4 u.g.h., art. 6 ust. 1 u.g.h. i art. 14 ust. 1 u g.h. poprzez ich bezzasadne (niewłaściwe) zastosowanie wobec strony w niniejszej sprawie, podczas gdy zatrzymane quizomaty nie są automatami losowymi i nie były na nich urządzane bądź prowadzone gry losowe, o których mowa w art. 2 u.g.h., co tym samym wyklucza przyjęcie, iż strona "urządzała gry na automatach losowych poza kasynem gry bez wymaganej przepisami prawa koncesji" i wymierzenia jej na tej podstawie kary pieniężnej, wobec czego postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec strony winno zostać w tym stanie umorzone, organ odwoławczy uznał go za bezzasadny. Dyrektor Izby Celnej stwierdził również, że o słuszności zastosowania art. 89 ust, 1 pkt 2 u.g.h. w ww. opisanym stanie faktycznym sprawy wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 16 maja 2016 r. sygn. l! GPS 1/16, który jednoznacznie rozstrzygnął wątpliwości dotyczące stosowania ustawy o grach hazardowych i nakładania kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem. Naczelny Sąd Administracyjny w podjętej uchwale stwierdził, że: 1) art 89 ust. 1 pkt 2 ug.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE, L z 1998 r. Nr 204. s. 37. ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy; 2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesja lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r: także zgłoszeniem lub wymagana rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Organ drugiej instancji podkreślił też, że w wyroku z dnia 11 marca 2015 r., w sprawie P 4/14 (opublikowanym w Dzienniku Ustaw pod po z. 369) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych są zgodne z art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art, 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, ze notyfikacja przepisów technicznych jest unijną procedurą, w jakiej państwo członkowskie jest zobowiązane do informowania Komisji Europejskiej i innych państw członkowskich o projektowanych przepisach technicznych, a także do uwzględniania zgłoszonych przez nie szczegółowych opinii i uwag tak dalece, jak to będzie możliwe przy kolejnych pracach nad projektem przepisów technicznych. W ocenie Trybunału, nie ulega wątpliwości, że żaden z przepisów konstytucji nie reguluje tej kwestii ani też nie odwołuje się do niej wprost czy nawet pośrednio- Trybunał Konstytucyjny uznał zatem, że notyfikacja, o której mowa w dyrektywie 98/34/WE, implementowanej do polskiego porządku prawnego rozporządzeniem w sprawie notyfikacji, nie stanowi elementu konstytucyjnego trybu ustawodawczego. Trybunał nie ocenił, czy kwestionowane przepisy ustawy o grach hazardowych mają charakter techniczny. Zdaniem Trybunału, uchybienie ewentualnemu obowiązkowi notyfikowania Komisji Europejskiej potencjalnych przepisów technicznych nie może jednak samo przez się oznaczać naruszenia konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawnego (art. 2 konstytucji) oraz legalizmu (art. 7 konstytucji). Spółka H. złożyła skargę do tutejszego sądu na decyzję organu odwoławczego, podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. w związku z art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h., art. 6 ust. 1 u.g.h. i art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez ich bezzasadne zastosowanie wobec strony w niniejszej sprawie, podczas gdy zatrzymane quizomaty nie są automatami losowymi i nie były na nich urządzane bądź prowadzone gry losowe, o których mowa w art. 2 u.g.h., co tym samym wyklucza przyjęcie, iż strona "urządzała gry na automatach losowych poza kasynem gry bez wymaganej przepisami prawa koncesji" i wymierzenie jej na tej podstawie kary pieniężnej, wobec czego postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec strony winno zostać w tym stanie rzeczy umorzone; 2) art. 121 § 1, art. 122, w zw. z art, 187 § 1, art. 188 o.p., poprzez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, czego wynikiem było niedopuszczenie przez organ dowodu z opinii biegłego- posiadającego wiedzę w zakresie teorii gier oraz urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, a także wiedzę w zakresie informatyki, podczas gdy precyzyjne i rzeczowe ustalenie, czy program- Konkurs Wiedzy Powszechnej (biegły powołany przez organ badał wyłącznie urządzenie i ewentualną możliwość prowadzenia na nim gier hazardowych) realizowany za pomocą quizomatów jest grą losową, a guizomaty automatami losowymi w rozumieniu u.g.h. możliwe jest wyłącznie przez biegłego posiadający wiedzę ze wskazanych specjalizacji; 3) art. 121 § 1, art. 122, art. 124 w zw. z art. 187 § 1, art. 188, art. 191 o.p., poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, niepodjęcie wszystkich niezbędnych działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, niewyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy rozpoznawaniu sprawy, niedopuszczenie dowodów wnioskowanych przez stronę- w wyniku czego decyzja wydana przez organ oparta została na nierzetelnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, co skutkuje wydaniem wadliwego i błędnego rozstrzygnięcia; 4) błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na wadliwym uznaniu, że quizomaty szczegółowo wskazane w zaskarżonej decyzji stanowią w istocie "automaty do gier losowych", co miało uzasadniać wymierzenie stronie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach do gry podczas gdy quizomaty wyszczególnione w decyzji nie są automatami nie były na nich prowadzone gry losowe, zaś strona dysponuje opinią podmiotu posiadającego status Jednostki Badającej upoważnionej przez Ministra Finansów potwierdzającej tą okoliczność. Mając na uwadze powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz organu I instancji, rozpoznanie skargi na rozprawie, a także o zasądzenie od organu kosztów postepowania według norm przypisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem. Dokonując takiej kontroli sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o cytowane wyżej przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosowanie do art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jak już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych, to na organy podatkowe nałożony jest obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej: "o.p."). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, a także ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 o.p.). Wyniki oceny zebranych dowodów powinny znaleźć się w uzasadnieniu faktycznym decyzji, które w myśl art. 210 § 4 o.p. powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie decyzji jest elementem istotnym, wpływającym m.in. na przekonanie strony postępowania o trafności podjętego rozstrzygnięcia, co wpisuje się w ogólną zasadę przekonywania wyrażoną w art. 124 o.p. i niewątpliwie służy pogłębianiu zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.). W procesie stosowania prawa przez organy administracji, ich zadaniem jest wyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, ustalenie jaka norma stanowić powinna podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy i jaka jest jej treść, dokonanie subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod tę normę, a następnie określenie konsekwencji prawnych, jakie norma ta wiąże z udowodnionym stanem faktycznym. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy. Po pierwsze z materiału dowodowego wynika, że w upoważnieniu do wykonywania kontroli z dnia [...] września w rubryce dotyczącej danych podmiotu podlegającego kontroli wpisano F. H.-U. P. N., ul.[...], [...]W. (k.8 admin.). Także w protokole kontroli z dnia 28 września 2016 r. wskazano, że kontrolowany podmiot to F. H.-U. P. N., (k. 3 akt admin.). Po drugie z umowy dzierżawy powierzchni zawartej w dniu [...] sierpnia 2016 r. pomiędzy P. "T." A.M. (zwanym: "Firmą"), a F. H.-U. P. N.(zwanym dalej: "Wydzierżawiającym") wynika, że przedmiotem niniejszej umowy jest wydzierżawienie przez Wydzierżawiającego na rzecz Firmy powierzchni lokalu użytkowego o obszarze 4 m2, położonego w W. Z § 3 umowy wynika, że firma za każdy miesiąc użytkowania ww. powierzchni zapłaci na rzecz Wydzierżawiającego czynsz dzierżawny w kwocie 1500 zł netto powiększony o podatek od towarów i usług (VAT). Tymczasem z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że zarówno postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. o wszczęciu postępowania z dnia [...] października 2016 r., nr[...], decyzja organu I instancji, jak również zaskarżona decyzja zostały wydane na skarżącą Spółkę, tj. H. Sp. zo.o. w B. Ponadto z akt sprawy wynika, że to biegły sądowy z Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w B. sporządził sprawozdania z dnia [...] października 2016 r. na okoliczność oceny mechanizmu gry na ww. automatach, nie zaś jak twierdzi organ odwoławczy- biegły sądowy A.C. (k.82-93 akt admin.). Powyższe zdaniem Sądu dowodzi, że organy nie ustaliły stanu faktycznego sprawy i nie dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego. Zatem ustalenia i wnioski organu trzeba uznać za dowolne i sprzeczne z zasadami określonymi w art. 121 § 1, art. 124, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p. Naruszenie przepisów postępowania w tej sprawie miało wpływ na jej wynik, ponieważ nie pozwala na dostateczne wyjaśnienie kwestii uznania Spółki, jako strony postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W tym stanie rzeczy za przedwczesną uznać należy ocenę zasadności podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 206 p.p.s.a.