I SA/Bk 405/15
WyrokWSA w Białymstoku2015-10-14
Skład orzekający: Jacek Pruszyński, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Paweł Janusz Lewkowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego może być wydana wobec osoby, która pobrała środki po śmierci beneficjenta, mimo że decyzja przyznająca te płatności została wydana po śmierci beneficjenta i nie weszła do obrotu prawnego?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej jest uznawana za nieistniejącą i nie wywołuje skutków prawnych. W związku z tym, środki publiczne przekazane na rachunek bankowy po śmierci beneficjenta, na podstawie takiej decyzji, są nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi. Osoba, która faktycznie pobrała te środki, jest zobowiązana do ich zwrotu, nawet jeśli nie była stroną pierwotnego postępowania o przyznanie płatności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2011 rok. Beneficjentka, J. Z., zmarła przed wydaniem decyzji przyznającej jej płatności. Mimo to, decyzja została wydana i środki zostały przekazane na jej rachunek bankowy, skąd pobrała je córka, H. K., działająca jako pełnomocnik matki. Po uzyskaniu informacji o śmierci beneficjentki, organ administracji wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności wobec córki. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2011 r. oddala skargę.
W dniu [...] kwietnia 2011 r. do Biura Powiatowym ARiMR w A. wpłynął wniosek o przyznanie płatności na 2011 rok Pani J. Z. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r., przyznał J. Z. płatność
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na kwotę [...] zł. Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] listopada 2011 r. Pani H. K. - pełnomocnikowi Pani J. Z.. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 2 grudnia 2011 r.
W dniu [...] stycznia 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w A. wpłynął akt zgonu Pani J. Z., z którego wynika że jej zgon nastąpił
4 sierpnia 2011 r.
W dniu 12 lutego 2014 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w A. stawiła się Pani H. K. (dalej powoływana także jako "Skarżąca") i złożyła oświadczenie, że na podstawie udzielonych pełnomocnictw wykonywała w imieniu swojej matki J. Z., pomimo jej zgonu szereg czynności. Skarżąca oświadczyła, iż pobrała na swoją rzecz z rachunku bankowego należącego do Pani J. Z. płatności za rok 2011. Ponadto wyjaśniła, iż powodem takich działań była ciężka sytuacja życiowa w jakiej się znajdowała w okresie od 2011 do 2013 r. Skarżąca oświadczyła że po śmierci matki – J. Z. to ona prowadziła samodzielnie działalność rolniczą na działkach objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Jako załączniki zostały dołączone kopie testamentów sporządzonego ręcznie przez Panią J. Z., jak i notarialnego, z których wynika, iż jedyną spadkobierczynią jest Pani H. K.
W dniu 24 lutego 2014 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. stawiła się Skarżąca i złożyła na piśmie obszerne wyjaśnienia dotyczące swojej trudnej sytuacji życiowej oraz prośbę o niedochodzenie przez ARiMR zwrotu pobranych płatności. Ponadto dołączyła szereg załączników m.in. testament sporządzony przez Panią J. Z., legitymację osoby niepełnosprawnej, karty informacyjne ze szpitala oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Pani J. Z., rachunki za pochówek Pani J. Z. i karty informacyjne ze szpitala, zaświadczenia lekarskie oraz wyniki badań Pani H. K.
W dniu 12 czerwca 2014 r. do Biura Powiatowego ARMiR w B. wpłynęło pismo Skarżącej z informacją, iż złożyła wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po Pani J. Z. Ponadto dołączyła zaświadczenia o korzystaniu z poradni zdrowia psychicznego. Następnie w dniu 1 września 2014 r. wpłynęło pismo Skarżącej informujące, iż od dnia 15 czerwca 1990 r. była ona współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, na które wniosek o przyznanie płatności za rok 2011 złożyła Pani J. Z.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w B. ustalił Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł., decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika że płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, przyznane Pani J. Z. decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. z dnia [...] listopada 2011 r. w łącznej wysokości [...] zł, zostały w dniu 2 grudnia 2011 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Panią J. Z. Zgon Pani J. Z. nastąpił w dniu [...] sierpnia 2011 r., tj. przed wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Augustowie decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, co tym samym oznacza, że przekazane w dniu 2 grudnia 2011 r. na rachunek bankowy wskazany przez Panią J. Z. środki pieniężne, w łącznej wysokości [...] zł, zostały przekazane bez podstawy prawnej. W związku z czym pobrane przez Skarżącą przedmiotowe płatności, zostały pobrane nienależnie. W konsekwencji Skarżąca, która po śmierci Pani J. Z. pobrała przedmiotowe płatności, jest zobowiązana do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organ podkreślił, że Skarżąca mimo, iż jest spadkobiercą zmarłej J. Z. nie przedłożyła wniosku, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), a mimo to świadomie pobierała płatności przekazywane na rachunek bankowy J. Z.
Odnosząc się do złożonego przez Skarżącą odwołania, organ wskazał, że nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił,
że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego
w terminie 12 miesięcy odpłatności.
Płatności przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Panią J. Z. we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikały z pomyłki ARiMR. W dniu wydawania decyzji przyznającej płatność – [...] listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. nie był w posiadaniu informacji o śmierci Pani J. Z. Jak wynika z akt sprawy, takową informacje organ powziął w dniu 8 stycznia 2014 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie nie zachodzą także okoliczności, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, bowiem kwota nienależnie pobranej płatności przekracza równowartości 100 Euro.
Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie:
– art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634 z późn. zm.) poprzez błędne uznanie, iż stanowi on samoistną podstawę do wydania decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych
i możliwości żądania jej zwrotu w sytuacji, gdy zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i pewności prawa wynika, że w systemie prawa nie mogą istnieć dwie wykluczające się nawzajem decyzje administracyjne, gdzie w przedmiotowej sprawie taka sprzeczność zachodzi pomiędzy decyzją
nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. o przyznaniu płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego a decyzją nr [...] z dnia
[...] grudnia 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co miało wpływ na wynik sprawy;
– art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwany dalej k.p.a.) poprzez błędne uznanie, iż organ administracji publicznej jest związany wydaną przez siebie decyzją od chwili doręczenia stronie lub jej ogłoszenia, jeżeli k.p.a. nie stanowi inaczej, w sytuacji, gdy z przedmiotowej sprawy wynika, że w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, która nadal wiąże wszystkie organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a to wyklucza związanie organu inną decyzją w tej samej sprawie,
co miało wpływ na wynik sprawy;
– art. 105 k.c. poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w tym przepisie, w sytuacji gdy zachowanie H. K. po śmierci matki J. Z., zwłaszcza dokonywane w ramach pierwotnego umocowania czynności, bez przedkładania jakichkolwiek dokumentów i składania oświadczeń wykraczających poza zakres udzielonego pełnomocnictwa, w pełni realizują dyspozycję tego przepisu, co miało wpływ na wynik sprawy;
– art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji WE 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady WE
nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych ww. wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady WE nr 1234/2007 w odniesieniu dc zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316 z dn. 02.12.2009 r. str. 65) poprzez błędne uznanie, iż nie doszło do pomyłki ze strony Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w sytuacji, gdy organ nie poinformował o konieczności przeprowadzenia stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym beneficjencie, a Skarżąca nie mogła tego wykryć w zwykłych okolicznościach z uwagi na nieznajomość prawa i brak pouczenia organu,
co miało wpływ na wynik sprawy;
– art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy wydano decyzje nr [...]
w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich
do gruntów rolnych i płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustalonych przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w B. w dniu [...] grudnia 2014 roku, pomimo,
że w przedmiotowej sprawie istniało już ostateczne rozstrzygnięcie z dnia
[...] listopada 2011 r., która to decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego ani nie stwierdzono, że została wydana z naruszeniem prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
– art. 21 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, doprowadzając Skarżącą do niekorzystnej dla niej sytuacji prawnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
– - art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie funkcjonującej wcześniej decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r., w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, prowadząc tym samym postępowanie w sposób niebudzący zaufania do organy władzy publicznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja dotycząca ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2011 rok.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
(1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; (2) krajowych, przeznaczonych na: (a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
(b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 29 ust 1a ww. ustawy przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1.
Z przywołanych przepisów wynika, że przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa jest zbadanie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych oraz ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków w drodze decyzji administracyjnej. Trzeba zauważyć, że przepis art. 29
ust 1a ww. ustawy wyraźnie stanowi, że taka decyzja może być skierowana także
do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne.
Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. W dniu [...] kwietnia 2011 r. do Biura Powiatowego ARMiR w A. wpłynął wniosek o przyznanie płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 Pani J. Z. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. przyznał Pani J. Z. płatności w łącznej wysokości [...] zł, decyzja ta została odebrana przez Skarżącą, która występowała jako pełnomocnik J. Z. Przyznane środki zostały w dniu 2 grudnia 2011 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów i pobrane przez Skarżącą. W dniu 8 stycznia 2014 r. organ uzyskał informację, że Pani J. Z. zmarła w dniu 4 sierpnia 2011 r., czyli przed wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. decyzji przyznającej płatności i wypłatą przyznanej pomocy.
Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej jest uznawana za decyzję nieistniejącą. Powyższe oznacza, że nie wywołuje żadnych skutków prawnych, nie wchodzi bowiem ona do obrotu prawnego. W tej sytuacji prawo do płatności w ogóle nie powstaje (nie mogło powstać na podstawie decyzji nieistniejącej). Zmarły nie staje się, co oczywiste, beneficjentem płatności i związanych z nią obowiązków dotyczących jej zwrotu. Przekazana przez organ kwota pieniężna nie jest płatnością we właściwym, prawnym tego słowa znaczeniu, zrealizowaną w ramach powstałego na podstawie decyzji administracyjnej stosunku publicznoprawnego. Stanowi wydatkowanie środków publicznych bez podstawy prawnej (np.: wyrok NSA
z 16 kwietnia 2014 r., II GSK 129/13, wyrok WSA w Kielcach z 27 sierpnia 2015 r.
I SA/Ke 305/15, dostępne w CBOSA).
Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. z dnia
[...] listopada 2011 r. przyznająca Pani J. Z. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 nie weszła do obrotu prawnego,
z uwagi na śmierć adresata przed jej wydaniem. Skarżąca w tej sytuacji utraciła prawo do reprezentowania Pani J. Z. Zgodnie bowiem z art. 101 § 2 k.c. umocowanie wygasa z chwilą śmierci mocodawcy lub pełnomocnika, chyba
że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. W tych okolicznościach Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. prawidłowo wydał decyzję z dnia [...] maja 2014 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 dla Pani J. Z. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - jako bezprzedmiotowego.
Niejasny jest zarzut naruszenia art. 110 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. z dnia [...] listopada 2011 r. przyznająca płatności na rok 2011 została wydana po śmierci beneficjenta i nie mogła być skutecznie doręczona pełnomocnikowi, któremu wygasło umocowanie. Organ nie jest zatem
tą decyzją związany, bowiem nie weszła ona do obrotu prawnego.
Z kolei niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 105 k.c., wedle którego jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć. Przepis te służy ochronie osoby trzeciej dokonującej określonej czynności z pełnomocnikiem działającym w imieniu mocodawcy, mimo wygaśnięcia pełnomocnictwa, o czym osoba ta nie wiedziała i nie mogła wiedzieć nawet przy dołożeniu zwykłej staranności. Pełnomocnik powołuje się natomiast na ten przepis, by chronić pełnomocnika świadomie działającego bez umocowania na szkodę "osoby trzeciej". Takie stanowisko nie może być zaakceptowane.
W świetle przedstawionych okoliczności nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, mimo nie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatności. Jak wskazano powyżej decyzja przyznająca płatności wydana wobec osoby zmarłej nie weszła do obrotu prawnego i jest decyzją nieistniejącą, nie mogła być zatem przedmiotem orzekania organu.
W sprawie nie wystąpiły przesłanki do przyznania Skarżącej po śmierci matki Pani J. Z. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
na rok 2011 na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.
o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r.
Nr 170, poz. 1051 ze zm.) jako spadkobiercy gruntów rolnych zadeklarowanych
do płatności. Zgodnie tym przepisem w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła
w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji
w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, płatności te lub wsparcie
to przysługują spadkobiercy, jeżeli: (1) odpowiednio grunty rolne, które były objęte wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych
i motylkowatych drobnonasiennych, lub zwierzęta, które były objęte wnioskiem
o przyznanie płatności do krów i owiec, były w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, w posiadaniu spadkodawcy lub spadkobiercy; (2) spełnia
on warunki do przyznania danej płatności lub wsparcia, z tym że w przypadku płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu niezwiązanej z produkcją
i płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności te przysługują, o ile spadkodawca spełniał lub spadkobierca spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o wstąpienie odpowiednio do postępowania
w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej lub wsparcia specjalnego. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 i 1a, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku (ust. 2). Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu (ust. 9). Z akt sprawy, że Skarżąca takiego wniosku nie złożyła, w związku z tym nie mogła uzyskać płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W tych okolicznościach przekazane w dniu 2 grudnia 2011 r. na rachunek bankowy środki pieniężne w łącznej wysokości [...] zł, zostały przekazane bez podstawy prawnej. Decyzja uznana za nieistniejącą nie może być źródłem praw. Pobranie przedmiotowych płatności przez Skarżącą nastąpiło nienależnie, nie była ona bowiem podmiotem uprawnionym do ich otrzymania.
Trafnie zatem organ uznał przekazane środki publiczne na rachunek bankowy na podstawie decyzji nieistniejącej za kwotę nienależnie pobraną podlegającą zwrotowi stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżąca, mimo, że nie była stroną postępowania w sprawie przyznania płatności jest zobowiązana do ich zwrotu, ponieważ to ona pobrała te środki publiczne nienależnie.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007
w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65) poprzez uznanie,
iż w sprawie nie doszło do pomyłki ze strony Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w sytuacji, gdy organ nie poinformował o konieczności przeprowadzenia stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym beneficjencie, a Skarżąca nie mogła tego wykryć
w zwykłych okolicznościach z uwagi na nieznajomość prawa i brak pouczenia organu.
Zgodnie z powołanym przepisem obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeżeli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W niniejszej sprawie wskazany przepis nie może mieć zastosowania, ponieważ płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. nie zostały dokonane wskutek pomyłki organu, lecz zachowania Skarżącej. W dniu wydania decyzji przyznającej płatności, jak i w dniu ich wypłaty Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. nie był w posiadaniu informacji o śmierci J. Z. Skarżąca mimo, że niewątpliwie dysponowała taką informacją nie przekazała jej organowi i pobrała przyznane płatności. Jak wynika z akt sprawy, informację tę organ powziął dopiero w dniu 8 stycznia 2014 r. Nie ma podstaw do przyjęcia, że zaistniały błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. W sytuacji, gdy płatności zostały przyznane na wniosek J. Z. i na jej rzecz, Skarżąca świadomie pobrała je mimo śmierci wnioskodawcy.
Niczym nieuzasadnione jest twierdzenie o obowiązku pouczenia Skarżącej
o "konieczności przeprowadzenia stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym beneficjencie". Pełnomocnik nie precyzuje, jakiego postępowania dotyczy ten zarzut. Trzeba zauważyć, że przywołany w skardze art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia
7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U.
Nr 64, poz. 427 ze zm.) nie ma zastosowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Nie daje podstaw do uwzględnienia skargi wskazywana przez Skarżącą jej trudna sytuacja materialna oraz zły stan zdrowia. Trzeba zauważyć, że organ
I instancji pouczył Skarżącą, że może zwrócić się z wnioskiem o umorzenie, bądź rozłożenie na raty ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności, który będzie podlegał rozpoznaniu w odrębnej sprawie.
W tych okolicznościach nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło