I SA/Bk 411/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini,, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi "O." Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wycofania z eksploatacji automatu o niskich wygranych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w Ł., odmówił O. Sp. z o. o. w R. (zwanej dalej: "Spółką"), wszczęcia postępowania w sprawie wycofania z eksploatacji automatu o niskich wygranych o nazwie S., nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...]. Organ przyjął, że zostało już skutecznie wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu w trybie jego cofnięcia i z tego powodu brak jest możliwości ponownego wszczęcia na wniosek postępowania w tej samej sprawie w trybie wycofania automatu z eksploatacji. Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki, Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej powoływana w skrócie: "o.p."), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że okolicznością znaną mu z urzędu jest to, że przedmiotowy automat został zatrzymany jako dowód w sprawie karnej o czyn z art. 107 § 1 kodeksu karnego skarbowego. Dowód ten pozostaje w dyspozycji organu prowadzącego postępowanie karne. – Prokuratury Apelacyjnej w B. W sprawie tej prowadzone jest śledztwo w Wydziale V do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Apelacyjnej w B. W związku z tym Spółka utraciła władztwo nad automatem i nie może nim dysponować. Do momentu stwierdzenia zbędności dowodu dla postępowania karnego strona postępowania nie może dysponować automatem, nie może więc dokonać jego wycofania z eksploatacji. Tym samym bezprzedmiotowe jest postępowanie w przedmiocie czynności, która nie miała miejsca. W tej sytuacji organ uznał, że zasadna było więc odmowa wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie wycofania z eksploatacji automatu wobec bezprzedmiotowości takiego postępowania. Na powyższe postanowienie, skarżąca Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie jak też poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 23 a ust. 6 ustawy o grach hazardowych w zw. z §11 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r. poz. 312)- poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż wskutek wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu S. nr fabryczny [...] - postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnej w Ł. z dnia [...].04.2011r., postępowanie w przedmiotowej sprawie nie może być wszczęte -pomimo, iż przepis art. § 11 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier- przewiduje dwie równorzędne okoliczności, w których dochodzi do wygaśnięcia poświadczenia rejestracji automatu - tj. (1) cofnięcie rejestracji automatu lub urządzenia do gier lub (2) wygaśnięcia rejestracji w związku z wycofaniem z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier przez Stronę i jednocześnie przepis ten nie uzależnia zastosowania danej podstawy od pierwszeństwa wszczęcia w oparciu o nią postępowania; 2. art. 165 § 1 o.p. stosowanego w zw. z art. 8 ustawy o grach hazardowych - zgodnie z którym postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu – poprzez niezastosowanie tego przepisu i niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie; 3. art. 165a § 1 o.p. stosowanego w zw. z art. 8 ustawy o grach hazardowych - zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania – poprzez zastosowanie tego przepisu i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie; 4. art. 203 w zw. z art. 239e o.p. poprzez błędne przyjęcie, iż wskutek wszczęcia stepowania w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu S. nr fabryczny [...] - postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnej w Ł. z dnia [...].04.2011r. - postępowanie w przedmiotowej sprawie nie może być wszczęte - pomimo, iż przepis art. § 11 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier - przewiduje dwie równorzędne okoliczności w których dochodzi do wygaśnięcia poświadczenia rejestracji automatu - tj. (1) cofnięcie rejestracji automatu lub urządzenia do gier -w drodze decyzji lub (2) wygaśnięcia rejestracji w związku z wycofaniem z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier - przez Stronę. 5. art. 127 w zw. z art. 207 o.p. zgodnie z którymi organ rozstrzyga sprawę w formie decyzji, a postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne - i w konsekwencji pozbawienie tym samym Skarżącej prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy; 6. art. 121 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania, art. 120 o.p. poprzez naruszenie zasady legalizmu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi. Odnośnie zarzutu przyjęcia wadliwej formy procesowej wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy Skarżąca złożyła jedynie zgłoszenie (na urzędowym formularzu) o wycofaniu automatu do gier o niskich wygranych z eksploatacji, uznać należy go za nieuzasadniony. Zgodnie z art. 23a ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, póz. 1540 ze zm.), rejestracja wygasa z upływem okresu, na jaki została dokonana, a także w przypadku wycofania z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier. Podmiot eksploatujący zarejestrowany automat do gier jest obowiązany informować pisemnie naczelnika urzędu celnego o wycofaniu z eksploatacji automatu lub urządzenia - w terminie 7 dni od dnia dokonania tej czynności, o czym stanowi art. 23c pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Zgodnie z § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. nr 312) informacje o wycofaniu z eksploatacji automatu do gier, o których mowa w art. 23c pkt 1 i 2 ustawy, podmiot prowadzący działalność w zakresie gier losowych lub gier na automatach może składać na formularzach udostępnionych przez urząd obsługujący ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w szczególności zamieszczonych na stronie internetowej tego urzędu - dokument GL-2. Należy mieć na uwadze, że istnieją sytuacje, w których zgłoszenie o wycofanie z eksploatacji automatu do gier nie ma mocy prawnej, gdyż podmiot będący właścicielem takiego automatu nie włada tym urządzeniem. Dotyczy to przypadków, gdy automat jest zajęty do postępowania karnego skarbowego. Wynika z tego, że nie w każdym przypadku złożenie dokumentu GL-2 z urzędu powoduje wycofanie automatu z eksploatacji, a co za tym idzie wygaśnięcie poświadczenia rejestracji tego automatu. Zatem organ podatkowy otrzymując taką informację, musi przeprowadzić postępowanie sprawdzające, czy czynność której informacja dotyczy mogła być zgodnie z przepisami prawa wykonana. Organy obu instancji kierując się utrwalona linią orzeczniczą prezentowaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 2290/11 z dnia 14 marca 2012 r. zasadnie uznały zgłoszenie wycofania z eksploatacji automatu do gier na druku GL-2 jako wniosek, który podlega rozpoznaniu przez organ podatkowy. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza: "Uporządkowanie istotnych elementów prawnych było niezbędne, bo pokazuje i wyodrębnia dwa różne, aczkolwiek pozostające ze sobą w związku, problemy - utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu do gier oraz wyrejestrowania automatu do gier z Krajowego Rejestru Automatu do Gier (KRAG). (...) Oceniając naturę prawną samego "poświadczenia rejestracji" uznać należy, że ma ono charakter decyzji administracyjnej o charakterze deklaratoryjnym (potwierdzającym) posiadanie uprawnienia do eksploatacji automatu. (...) Zauważa ponadto, że skoro "poświadczenie rejestracji" jest decyzją administracyjną to taką samą formę prawną powinna przybrać "utrata ważności poświadczenia rejestracji". Z §10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia MF z 2003 r., zgodnie z którym poświadczenie rejestracji traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1b. ustawy z 1992 r., w związku z § 10 ust. 2 tego rozporządzenia, wynika bowiem, że utrata ważności poświadczenia rejestracji to utrata uprawnień określonego podmiotu do eksploatacji i użytkowania automatu do gier. Z powołanego już uprzednio § 10 ust. 4 rozporządzenia MF z 2003 r. wynika, że poświadczenie rejestracji może stracić ważność także przed upływem okresu, na jaki zostało wydane, w okolicznościach określonych w powołanym przepisie. Utrata ważności "poświadczenia rejestracji", o czym już była mowa, oznacza utratę uprawnienia do eksploatacji automatu, którego ono dotyczyło, przyznanych decyzją administracyjną. Okoliczności wymienione w § 10 ust. 4 rozporządzenia, z 2003 r. mogą być sporne, co dodatkowo wzmacnia pogląd, że okoliczności te muszą być ustalone w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ właściwy do wydania "poświadczenia rejestracji", a stwierdzenie ich skutku w postaci utraty ważności "poświadczenia rejestracji" także musi przyjąć charakter decyzji administracyjnej. Decyzja ta w istocie stanowi jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o utracie posiadanego dotychczas uprawnienia do eksploatacji automatu.(...) Nie ma racjonalnych podstaw by uznać, że utrata ważności poświadczenia skutkująca utratą uprawnienia do eksploatacji automatu następuje w formie decyzji tylko w razie utraty ważności tego poświadczenia w przypadku cofnięcia rejestracji. Zgodnie z § 10 ust. 5 rozporządzenia MF z 2003 r., uprawniony, którego "poświadczenie rejestracji" utraciło ważność zwraca je naczelnikowi urzędu celnego. W świetle powyższego uznać należy, że zarówno wtedy, kiedy wnioskodawca utracił uprawnienie do prowadzenia działalności (jego zezwolenie wygasło), jak i wtedy, kiedy automat utracił właściwe cechy techniczne, organ powinien stwierdzić utratę ważności "poświadczenia rejestracji" i zobowiązać do jego zwrotu. Właściwą formą działania organu jest decyzja administracyjna, bowiem chodzi w istocie o stwierdzenie utraty uprawnienia, które to uprawnienie wiązało się z posiadaniem ważnego "poświadczenia rejestracji" automatu." Należy zaznaczyć, że w sprawie prowadzone jest postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier i na dzień wydania postanowienia nie zostało ono zakończone. Ponadto należy zauważyć, że informację o wycofaniu automatu z eksploatacji składa się w terminie 7 dni od dnia dokonania czynności. Właściciel automatu, aby dokonać czynności wycofania, czyli wyprowadzenia fizycznego automatu z lokalu do magazynu, w sposób nieograniczony powinien rozporządzać tym przedmiotem. W świetle przywołanego wyżej orzeczenia sądu takim ograniczeniem zdaniem organu podatkowego jest również wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. W związku z powyższym zarzut Skarżącego dotyczący wadliwej formy procesowej odmowy wszczęcia postępowania jest bezzasadny. Skarżący ponadto nie dysponował automatem, który był zajęty na poczet postępowania karnego skarbowego. Oznacza to, że organ nie naruszył w przedmiotowej sprawie przytaczanych w sprawie przepisów Ordynacji podatkowej oraz nie naruszył także art. 23a ust. 6 ustawy o grach hazardowych. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.