I SA/Bk 412/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. S. N. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k.20) podając we wniosku, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córką (dwaj synowie mieszkają poza domem). Wnioskodawca wskazał ponadto, iż źródłem utrzymania rodziny jest jego renta w wysokości 754,64 zł i emerytura żony w wysokości 800 zł. Córka jest rolnikiem, ale aktualnie z powodu nieopłacalności produkcji rolnej nie uzyskuje praktycznie żadnego dochodu. W skład majątku rodziny wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni [...] m² i budynki gospodarcze oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, będące własnością córki. Ponadto skarżący posiada [...], rok produkcji [...] o wartości około 1.500 zł. Poza tym wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych (k. 20-21, 36). Wnioskodawca podkreślił, iż aktualnie wraz z żoną posiadają szereg schorzeń, które wymagają sukcesywnego i kosztownego leczenia oraz stosowania oddzielnych diet, co wiąże się z prowadzeniem oddzielnych gospodarstw domowych. Otrzymywana przez rodzinę skarżącego emerytura i renta nie zawsze starcza na zaspokojenie bieżących wydatków ich rodziny. Ponadto skarżący kształcił dwóch synów na studiach wyższych, co zwiększyło koszty utrzymania rodziny. Na ten cel wnioskodawca zmuszony był zaciągnąć kredyt studencki. Dodatkowo budynki gospodarcze i mieszkalny wymagają napraw (m.in. doprowadzono wodociąg do domu), które wykonywane są w miarę możliwości finansowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 12 października 2009 roku S.N. oświadczył, że obecnie nie wykonuje z żoną działalności rolniczej i nie posiadają żadnego inwentarza żywego ani maszyn rolniczych. W bieżącym roku otrzymał jeszcze dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 17.998,73 zł. Miesięczne wydatki rodziny, w tym także związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego tj. prąd, gaz, opłata RTV, podatki i opłaty do Spółki Wodnej i Starostwa, remonty i przeglądy techniczne w 35-letnim ciągniku oraz 14-letnim samochodzie, środki sanitarne, leki, dojazdy do szpitali i lekarzy zamykają się miesięcznie kwotą około 3.550 zł. Dodatkowo skarżący wskazał, iż córka nie uzyskała jeszcze żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego i posiada 1 krowę oraz 3 jałówki (jedna duża i dwie małe). Oprócz wskazanego powyżej ciągnika U., nadającego się do kapitalnego remontu córka posiada jeszcze podstawowy sprzęt służący do uprawy ziemi. Podstawowe prace polowe obecnie wykonują sąsiedzi za odpłatnością. W konkluzji skarżący wywiódł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów prowadzonego postępowania oraz ustanowienia radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Podkreślił, iż ostatnie lata są bardzo trudne, ponieważ córka nie może uzyskać żadnych dochodów ze sprzedaży płodów rolnych czy produkcji mleka, a tym samym nie pokrywają się koszty produkcji i utrzymania gospodarstwa rolnego (k. 27,59). Do wniosku S. N. dołączył kopie dokumentów: lekarskich dotyczących stanu jego zdrowia i stanu zdrowia żony (k. 28-31,64,67,72-77), potwierdzających osiągane dochody (k. 32-33), potwierdzających ponoszone wydatki (k. 34-58, 60-63,66,68-71,78,81), oświadczenie żony (k. 59). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżący S. N. spełnił ustawowe przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, a mianowicie w odniesieniu do zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał bowiem, iż źródłem utrzymania jego trzyosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany z jego renty w wysokości 754,64 zł oraz emerytury żony w wysokości 911,48 zł (k. 32,33). Córka skarżącego praktycznie nie uzyskuje żadnego dochód z gospodarstwa rolnego, gdyż od 2004 roku nie zajmuje się produkcją mleka, natomiast uprawa roślin nie przynosi żadnych zysków. W bieżącym roku skarżący ponadto uzyskał z Unii Europejskiej dopłaty do gruntów rolnych w wysokości 17.998,73 zł, które zostały przeznaczone na bieżące utrzymanie rodziny, w tym remonty budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych. Majątek rodziny skarżącego, głównie córki stanowi dom o powierzchni [...] m², stare budynki gospodarcze oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Ponadto rodzina skarżącego posiada samochód osobowy [...] - rok produkcji [...], ciągnik rolniczy U. oraz podstawowe maszyny rolnicze. Z uwagi na wiele schorzeń zarówno skarżący, jaki i jego żona zmuszeni są do sukcesywnego leczenie. Powyższe skutkuje tym, iż większość prac polowych wykonują sąsiedzi za odpłatnością. W tych okolicznościach zaakcentować należy, iż miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny skarżącego, które kształtują się na poziomie około 3.550 zł, przekraczają uzyskiwany miesięczny dochód w wysokości około 3.166 zł (1.660 zł renta i emerytura plus 1.500 zł z dopłat bezpośrednich - 17.998,73 zł/12 miesięcy) i nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb bytowych jego rodziny. Poza tym w ostatnim okresie słabej koniunktury oraz kryzysie, który dotknął również rolnictwo, córka skarżącego faktycznie nie uzyskuje żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego. Powyższe okoliczności, a w szczególności niski dochód trzyosobowej rodziny wnioskodawcy, w połączeniu z brakiem zgromadzonych oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż S. N. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.