I SA/Bk 417/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. B. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie I SA/Bk 136/24 dot. ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 rok p o s t a n a w i a odrzucić skargę. , J. B. (dalej: "skarżący") wniósł o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z 19 czerwca 2024 r. wydanym w sprawie I SA/Bk 136/24, którym oddalono jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 lutego 2024 r., nr 405.392/D-5/25/23 w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 rok. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowego wskazano: - art. 273 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalający podstawę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym i przerobionym oraz dodatkowo usuniętym z akt sprawy na czas trwania postępowania odwoławczego i sądowego- w tym przypadku dokumentem podrobionym i przerobionym jest decyzja Naczelnika Miasta i Gminy Sokółka z 1987 r. (przerobienie polegało na zamianie stron postępowania, powodująca niezgodność właściciela dzielonej działki [...]i [...] z księgami wieczystymi i Zbiorem Dokumentów oraz zastąpienie załącznika do tej decyzji innym załącznikiem sporządzonym w 1991 r., jak też i upozorowaniu, iż ten dokument stanowi podstawę wpisu prawa własności Gminy Sokółka nieruchomości drogowej powstałej z podziału działek z 1987 r., gdy w rzeczywistości taką podstawę stanowi decyzja komunalizacyjna z 2001 r. nieruchomości prywatnych rzekomo zajętych na cele drogi publicznej, - art. 273 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalający podstawę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy w orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa, zaakceptowanego w tym przypadku przez Sąd jako własne- przestępstwem było zmuszanie strony do określonego zachowania, to jest składania oświadczeń woli w formie informacji podatkowej zgodnie z Ewidencją Gruntów i Budynków, niezgodnej z księgami wieczystymi zarówno prowadzonymi na rzecz podatnika (skarżącego), jak i Gminy Sokółka i rzeczywistym stanem prawnym, gdy z mocy wyroku WSA w Białymstoku sygn. akt I SA/Bk 443/08 ustalenie posiadacza samoistnego gospodarstwa rolnego po zmarłym W. B. oraz zmarłej M. G. miało nastąpić w drodze czynności dowodowych przeprowadzonych z urzędu lub ewentualnie w trybie art. 1891 Kodeksu postępowania cywilnego: ponadto doszło do przestępstwa niedopełnienia obowiązku ujawnienia obiektów budowlanych i ich oznaczeń ewidencyjnych, - art. 273 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalający podstawę wznowienia wykrycie nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych- tymi okolicznościami był fakt wystosowania przez Urząd Miejski w Sokółce w dniu 18 stycznia 2024 r. wezwania do złożenia informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz informacji o gruntach, w ramach tej informacji podatnik miałby przyznać fakt istnienia pomiędzy nim, a R. B. ustnej umowy dzierżawy od bliżej nieokreślonej daty, istniejącej między innymi w 2023 r., gdy ze spornej decyzji podatkowej ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2023 wynika, że podatnik (skarżący) jest posiadaczem samoistnym działki R. B. i tylko fakt eksmisji może przynieść obowiązek podatkowy na R. B. - art. 273 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalający podstawę wznowienia okoliczność wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy- tym orzeczeniem jest postanowienie Sądu Wieczystoksięgowego z [...] lutego 2007 r. Dz. Kw. [...] oddalający wniosek R. B. o ujawnienie zarówno podziału działki nr [...], jak i podziału działki nr [...] jako oparty na nieistniejącej decyzji podziałowej z 1987 r. Wykazując zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie skarżący przywołał treść art. 277 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a następnie podniósł, że o podstawie wznowienia dowiedział się z chwilą, gdy adwokat T. G. odmówił wniesienia skargi kasacyjnej. Podał, że opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej otrzymał w dniu 8 listopada 2024 r. Stąd też trzymiesięczny termin do wniesienia skargi liczony od wskazanej daty upływa w dniu 8 lutego 2025 r. Ponadto skarżący podniósł, ze Burmistrz Sokółki postanowieniem z 22 listopada 2024 r. nr F.O.3123.7.060.2024EL wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 r. tym razem przyjmując, że podatnika (skarżącego) z R. B. łączyła ustna umowa dzierżawy, co skutkuje koniecznością weryfikacji także i decyzji wcześniejszych. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o: (-) skierowanie sprawy na rozprawę; (-) uchylenie objętego w całości wyroku WSA w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Bk 136/24 i uwzględnienie skargi; (-) dopuszczenie dowodu z dołączonych dokumentów (wezwanie z 18 stycznia 2024 r. do złożenia informacji podatkowej; postanowienie Sądu Rejonowego w Sokółce z [...] lutego 2007 r. Dz. Kw. [...] postanowienie Burmistrza Sokółki z 22 listopada 2024 r. nr F.O.3123.7.060.2024EL; (-) zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postepowania wywołanego skargą o wznowienie, przy wliczeniu w ich skład kosztów postępowania pierwotnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że wniosek o wznowienie postępowania sądowego jest bezzasadny i - co więcej - został złożony po upływie terminu uregulowanego w art. 277 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.ps.a."). Wskazał, że o wszystkich wskazanych we wniosku podstawach wznowienia skarżący dowiedział się znacznie wcześniej, nawet przed wydaniem wyroku o sygn. akt I SA/Bk 136/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Skarżący wywiódł skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie I SA/Bk 136/24, zakończonej prawomocnym wyrokiem oddalającym jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 lutego 2024 r., nr 405.392/D-5/25/23 w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 rok. Wznowienie postępowania sądowego jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, który może być zastosowany wyłącznie z powodów nadzwyczajnych, ściśle określonych w ustawie. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania określone są w art. 271, art. 272 oraz art. 273 p.p.s.a. Zgodnie z art. 271 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Przyczyną wznowienia postępowania może być także przypadek, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.). Przepis art. 273 p.p.s.a. przewiduje z kolei tzw. przesłanki restytucyjne, które zostały wskazane w niniejszej sprawie. Wznowienia postępowania można żądać także na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) bądź też w przypadku, gdy orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.) oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.). Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie postawy wznowienia winno polegać na dokładnym i precyzyjnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności. Zgodnie natomiast z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Przepis art. 281 powołanej ustawy ustanawia bowiem obowiązek zbadania przez sąd w pierwszej kolejności, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednej z tych przesłanek sąd ma obowiązek taką skargę odrzucić. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest zatem od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 cytowanej ustawy oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarga o wznowienie została wniesiona po terminie. Stanowisko skarżącego, iż termin do złożenia tej skargi został zachowany, albowiem powinien być liczony od dnia 8 listopada 2024 r., kiedy to otrzymał od adwokata opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, w żadnym razie nie zasługuje na aprobatę. W ocenie Sądu o wszystkich wskazanych we wniosku podstawach wznowienia skarżący dowiedział się przed wydaniem wyroku o sygn. akt I SA/Bk 136/24. Po pierwsze na decyzję z 1987 r. skarżący powołał się już w toku postępowania podatkowego przed organem I instancji. Po drugie rzekome przestępstwo polegające na "zmuszaniu do złożenia informacji o nieruchomościach" znane było stronie już w toku postępowania przed organem podatkowym I instancji, gdyż wówczas musiał być wezwany przez organ do złożenia informacji (sam skarżący podaje datę: 18 stycznia 2024 r.). Po trzecie na postanowienie odmawiające wpisu podziału działki nr [...] skarżący powołał się już wiele lat temu. Fakt ten znany był również organowi podatkowemu I instancji załatwiającemu sprawę wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2023 i był znany z akt Sądowi w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 136/24. Reasumując, po wydaniu wyroku w sprawie I SA/Bk 136/24 skarżący nie dowiedział się o żadnych nowych okolicznościach, przestępstwach ani żadnych nowych orzeczeniach sądowych. Ponadto należy wskazać, że skarga nie została oparta na ustawowej podstawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2007 r., I FSK 607/06, LEX nr 341337). Wskazane przez skarżącego trzy pierwsze podstawy wznowienia ( art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., art. 273 § 2 p.p.s.a.) nie zostały uzasadnione. Nie wiadomo, kto, kiedy i w jakich okolicznościach miał popełnić przestępstwo polegające na zmuszeniu skarżącego do złożenia informacji o nieruchomościach rzekomo sprzecznej z treścią księgi wieczystej. Skarżący nie powołuje się na żaden wyrok skazujący, nie wyjaśnia dlaczego postępowanie karne nie może być wszczęte (lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów). Ponadto wystosowanie przez Urząd Miejski w Sokółce w dniu 18 stycznia 2024 r. wezwania do złożenia informacji o nieruchomościach nie jest żadną nową okolicznością, o której strona dowiedziała się po wydaniu wyroku, ani okolicznością, na którą mogłaby się powołać w postępowaniu. Fakt wzywania do złożenia informacji o nieruchomościach nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy. Wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego oparto na rzetelnie zgromadzonym materiale dowodowym, którego nie zakwestionował ani organ odwoławszy, ani WSA w sprawie I SA/Bk 136/24. Skarżący jako czwartą podstawę wznowienia postępowania podał późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 P.p.s.a.). Strona skarżąca jako prawomocne orzeczenie wskazała postanowienie Sądu Rejonowego w Sokółce IV Wydział Ksiąg Wieczystych z 22 lutego 2007 r. sygn. akt Dz. Kw. [...]. Postanowienie sądu powszechnego odmawiające wpisu w księdze wieczystej nie jest orzeczeniem podjętym "w tej samej sprawie", skoro sprawa I SA/Bk 136/24 nie toczyła się przed sadem powszechnym i nie dotyczyła ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2023. Jeżeli skarżący miał wątpliwości co do prawidłowości wydanego przez sąd orzeczenia to powinien zawrzeć je w skardze kasacyjnej od tego orzeczenia, której jak wynika z akt postępowania I SA/Bk 136/24 – ostatecznie nie złożył. Tymczasem, jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, w skardze o wznowienie postępowania nie można upatrywać substytutu postępowania kasacyjnego. Są to bowiem dwa odrębne względem siebie postępowania, a co za tym idzie, nie mogą być one inicjowane przez stronę zamiennie, bowiem służą zwalczaniu innych wadliwości orzeczenia sądowego, co znajduje wyraz w uregulowanych przez ustawodawcę podstawach kasacyjnych i wznowieniowych (tak m.in. WSA w Łodzi w wyroku z 25 maja 2018 r., II SAB/Łd 54/18, opubl. CBOSA). Wobec powyższego należy uznać, że ze złożonej skargi wynika wprawdzie, że skarga o wznowienie postępowania sądowego formalnie oparta została na ustawowej podstawie wznowienia, to jednak w rzeczywistości podstawa ta nie występuje. Nawet zaś gdyby przyjąć odmiennie, to skarga ta została wniesiona po terminie. Powyższe uzasadnia odrzucenie skargi o wznowienie postępowania sądowego, o czym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 281 p.p.s.a.