I SA/Bk 421/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. sprawy ze skargi T. P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej za niewykonanie wezwania do złożenia pisemnych wyjaśnień w zakresie obniżenia wartości budowli za 2008 r. oddala skargę Postanowieniem z [...] marca 2010 r., znak: [...], Burmistrz Miasta A. nałożył na stronę prowadzonego postępowania podatkowego – T. [...] S.A. (dalej powoływana także jako: skarżąca Spółka), karę porządkową w wysokości 2.600 zł. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że przyczyną nałożenia kary było niewykonanie wezwania z 29 stycznia 2010 r., opartego na treści przepisu art. 155 i art. 189 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako: o.p.), w którym organ wezwał stronę do przedstawienia ewidencji środków trwałych i wskazania wartości budowli, dla których zastosowano 2% stawkę podatku, stosownej dokumentacji budowlano-architektonicznej dotyczącej linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej, o wartość których zmniejszono wartość podstawy opodatkowania 2% stawką podatku od nieruchomości w 2008 r. oraz do pisemnego wyjaśnienia, czy zmiana wartości budowali opodatkowanych 2% stawką podatku w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2008 r. w porównaniu z wartością z 2007 r. wynika jedynie z nie ujęcia do opodatkowania wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. Organ podatkowy zaznaczył, że strona w złożonej deklaracji za 2008 r. zmniejszyła wartość budowli o kwotę 2. 369 234,00 zł w porównaniu z 2007 r., nie uzasadniając przyczyn tej zmiany. Strona nie zastosowała się do warunków wezwania. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] maja 2010 r., nr [...]. W jego uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wezwanie z 29 stycznia 2010 r. czyniło zadość przepisom o.p. Określało ono formę, w jakiej nałożony obowiązek powinien być wykonany, termin do którego żądanie powinno być spełnione, jak również skutki prawne niezastosowania się do wezwania. Zaznaczył, że wezwanie może być uznane za nieprawidłowe tylko w przypadku, gdy zawiera istotne braki, skutkujące negatywnym wpływem na wynik postępowania. Zatem nieokreślenie, czy wezwanie zostało skierowane do strony, czy pełnomocnika, a także nie wskazanie, iż dotyczy ono strony postępowania, w realiach sprawy w przedmiocie określenia T. [...] S.A. podatku od nieruchomości za 2008 r., nie miało wpływu na jego zgodność z prawem. Organ odwoławczy za nieuzasadnione uznał, zarzuty zażalenia dotyczące przerzucania na skarżącą Spółkę ciężaru dowodu w prowadzonym postępowaniu. Nałożony na organy podatkowe obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie oznacza, iż jedynym obowiązkiem skarżącej Spółki było złożenie prawidłowej deklaracji podatkowej w podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy. Przyjęcie takiej tezy, czyniłoby nierealnym możliwość weryfikacji przez organy podatkowe rzetelności złożonej deklaracji. Zdaniem organu, dla prawidłowego określenia stronie podatku od nieruchomości za 2008 r. niezbędne było udzielenie przez podatnika informacji pozwalających na ustalenie, czy nastąpiła zmiana wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. Organ podkreślił, że zastosowany środek był niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego, zaś skarżąca Spółka została uprzedzona o konsekwencjach niezastosowania się do treści wezwania. Spółka nie złożyła żądanych wyjaśnień, ani dokumentów, które były istotne dla prawidłowej weryfikacji zadeklarowanej podstawy opodatkowania, w związku z czym odmowa przekazania informacji była nieuprawniona. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., pełnomocnik T. [...] S.A. wniósł o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zwrot kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 o.p., polegające na nałożeniu kary porządkowej w związku z zaistnieniem zdarzenia, które nie zostało wskazane w tym przepisie, jako przesłanka nałożenia kary porządkowej. W ocenie autora skargi w sprawie nie zostały spełnione trzy przesłanki nałożenia kary porządkowej: (1) brak prawidłowości wezwania organu podatkowego, (2) brak odmowy złożenia wyjaśnień oraz (3) brak bezzasadności odmowy. Zdaniem pełnomocnika skarżącej Spółki wystosowane przez organ I instancji wezwanie narusza art. 159 § 1 o.p. albowiem nie wskazano w nim w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwana strona, a także nie wskazano, czy wyjaśnienia należy złożyć osobiście, czy przez pełnomocnika. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że nieudzielanie żądanych przez organ informacji, jak i nie przedłożenie wymaganych dokumentów, nie stanowi żadnego z wymienionych w art. 262 § 1 o.p. zdarzeń, skutkujących nałożeniem kary porządkowej. Nie dokonanie tej czynności, nie stanowi zatem podstawy do nałożenia na skarżącą Spółkę kary porządkowej. Nawet zatem, gdyby strona postępowania podatkowego miała obowiązek przedstawić dowód na wezwanie organu podatkowego, to niedochowanie tego obowiązku nie skutkowałoby nałożeniem kary porządkowej, gdyż nie zostało wymienione w art. 262 § 1 o.p. Pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił także, iż w zaskarżonych postanowieniach, organy nie uzasadniły wysokości nałożonej kary pieniężnej, co narusza art. 210 § 4 o.p. Z uzasadnień postanowień nie wynika jakimi przesłankami kierowały się organy, wymierzając skarżącej Spółce karę porządkową w górnej granicy zagrożenia. W ocenie autora skargi, odmowa udzielenia informacji żądanych przez organy przez skarżącą Spółkę, nie była również bezzasadna. To na organach podatkowych ciąży obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego, zatem nie może żądać, aby w tym zakresie zastąpił go podatnik. Zdaniem strony skarżącej, poprzez żądanie wskazania wartości linii kablowej, organ próbuje przerzucić na podatnika ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym. Żądanie takie, narusza art. 122 i 187 § 1 o.p., zatem jest bezzasadne i odmowa jego zadośćuczynienia nie uprawnia do nałożenia kary porządkowej. Na potwierdzenie swego stanowiska strona skarżąca dołączyła ekspertyzę prawną prof. dr hab. B. B. oraz dr W. M., dotyczącą dopuszczalności wymierzenia podatnikowi kary porządkowej. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z 27 sierpnia 2010 r. strona skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania sądowego w tej sprawie, bowiem – jej zdaniem – wynik tego zależy od innego toczącego się postępowania. W tym zakresie Spółka powołała się na fakt złożenia przez nią do Trybunału Konstytucyjnego skargi konstytucyjnej, dotyczącej zbadania zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 262 § 1 pkt 1 i art. 155 o.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest bezzasadna. Na wstępnie należy wskazać, iż skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie przepisu art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Należy jednak zwrócić uwagę, że przesłanka ta nie ma charakteru obligatoryjnego, gdyż w takich przypadkach ustawodawca dał sądowi administracyjnemu możliwość, a nie obowiązek, zawieszenia postępowania sądowego. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że sąd wydając w takiej sytuacji postanowienie powinien ocenić, czy zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak też ekonomiki postępowania (zob. np. postanowienie NSA z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08). Jednocześnie zwraca się uwagę, że zawieszenie postępowania sądowego jest niecelowe w sytuacji, gdy strona ma możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w przypadku gdyby TK stwierdził niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego wydano zaskarżony przez stronę akt. Jej interes prawny pozostaje zabezpieczony, gdyż posiada instrument prawny służący eliminacji z obrotu prawnego aktu wydanego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu (zob. postanowienie NSA z 12 czerwca 2006 r., sygn. I FZ 164/06). Ponadto, tylko przepisy powoływanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, mogłyby stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (zob. postanowienie NSA z 28 marca 2006 r., sygn. akt I FZ 99/06). Uwzględniając okoliczności faktyczne tej sprawy i podzielając przywołane wyżej poglądy, Sąd uznał, że wniosek strony skarżącej o zwieszenie postępowania sądowego nie znajduje uzasadnionych podstaw. Odnosząc się merytorycznie do oceny legalności zaskarżonych postanowień o nałożeniu na skarżącą Spółkę kary porządkowej, Sąd uznał, że nie naruszają one obowiązujących przepisów prawa. Regulacje zawarte w art. 262 o.p. mają na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego w dbałości o to, aby postępowanie to przebiegało sprawnie i kończyło się w przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem. Taki pogląd wyraził WSA w Białymstoku w wyroku z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 493/09, a skład orzekający w tej sprawie w pełni go podziela. Zasadnie wskazuje skarżąca Spółka twierdząc, że kara porządkowa może być nałożona tylko w przypadkach ściśle określonych w art. 262 § 1 o.p. Katalog tych przypadków jest zamknięty, co oznacza, że nie jest dopuszczalne karanie innych, nieobjętych tym przepisem zachowań. Jednak, zdaniem Sądu, w tej sprawie zaistniała podstawa prawna do nałożenia na skarżącą Spółkę kary porządkowej. Zgodnie z zastosowanym przez organ podatkowy pierwszej instancji przepisem art. 262 § 1 pkt 2 o.p., strona może zostać ukarana karą porządkową, jeżeli bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. W rozpatrywanej sprawie kara porządkowa została nałożona na Spółkę w związku z tym, Spółka w szczególności nie złożyła jakichkolwiek wyjaśnień - w zakresie przyczyn obniżenia w korekcie deklaracji podatkowej na podatek od nieruchomości za 2008 rok, w stosunku do roku 2007, wartości posiadanych na terenie Miasta A. budowli. Wystosowane w tym zakresie do Spółki pisemne wezwanie z 29 stycznia 2010 r., zawierało między innymi prośbę o wyjaśnienie, czy zmiana wartości budowali opodatkowanych 2% stawką podatku w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2008 r. w porównaniu z wartością z 2007 r., wynika jedynie z nie ujęcia do opodatkowania wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. Podkreślano przy tym, że strona w złożonej deklaracji za 2008 r. zmniejszyła wartość budowli o kwotę 2. 369 234,00 zł w porównaniu z 2007 r., nie uzasadniając przyczyn tej zmiany. Strona nie zastosowała się do warunków wezwania. Wystosowane w tym zakresie do Spółki opisywane wezwanie, co słusznie podkreślił w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy, zawierało wszelkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 155 § 1 o.p. Organ pierwszej instancji jasno określił w nim treść swego żądania, wyznaczył stronie termin i pouczył o sankcji grożącej za brak reakcji na wezwanie. Co ważne, w wezwaniu tym, strona postępowania została wezwana do złożenia wyjaśnień w sprawie podatkowej (a nie, jak próbuje to przedstawić Spółka, informacji czy też dowodów), a więc takiego rodzaju zachowania, którego niespełnienie objęte jest hipotezą normy prawnej wynikającej z art. 262 § 1 pkt 2 o.p. Brak jakiejkolwiek odpowiedzi na to wezwanie, organ podatkowy słusznie ocenił jako bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień. Zdarzenie to wypełniało przesłanki do zastosowania w tej sprawie przepisy art. 262 § 1 pkt 2 o.p. W ocenie Sądu, chybione są twierdzenia strony skarżącej, że organ podatkowy nie może skutecznie żądać od strony postępowania podatkowego złożenia wyjaśnień w sprawie podatkowej. Takie uprawnienie wyraźnie wynika z art. 155 § 1 o.p., a niezastosowanie się do takiego wezwania jest wyraźnie sankcjonowane w przepisie art. 262 § 1 pkt 2 o.p. Wezwanie strony postępowania do złożenia wyjaśnień, nie oznacza przerzucenia na nią ciężaru dowodu przy ustaleniu stanu faktycznego. Żądanie takie, nie narusza treści przepisu art. 122 i 187 § 1 o.p. Za nieuprawniony należy również przyjąć zarzut, iż w zaskarżonych postanowieniach, organy nie uzasadniły wysokości nałożonej kary pieniężnej, co narusza art. 210 § 4 o.p. Z uzasadnień zaskarżonych postanowień jednoznacznie wynika, jakimi przesłankami kierowały się organy, wymierzając skarżącej Spółce karę porządkową w górnej granicy zagrożenia. W szczególności w uzasadnieniu postanowienia z [...] marca 2010 r., znak: [...], Burmistrz Miasta A. stwierdził, że "Podatnik nie stosując się do wezwań opóźnia termin wydania rozstrzygnięcia, utrudniając tym samym czynności organu", co powoduje spełnienie przesłanek z regulacji art. 262 § 1 pkt 2 o.p. Mając powyższe na uwadze, Sąd na postawie art. 151 powoływanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł o oddaleniu skargi.