I SA/Bk 427/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] maja 2007 r. Pan A. S. (dalej jako skarżący), złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) w S. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. w postaci jednolitej płatności obszarowej (JPO) do wszystkich zadeklarowanych działek rolnych o powierzchni 37,31 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o symbolach A, B, E, F o powierzchni 31,01 ha. W gospodarstwie rolnym skarżącego w dniu 30 sierpnia 2007 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej, która stwierdziła, że skarżący dokonał zawyżenia powierzchni deklarowanej do płatności JPO. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał skarżącemu płatność do gruntów rolnych na 2007 r. w postaci UPO do wnioskowanej powierzchni oraz pomniejszoną wysokość płatności JPO. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] lipca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powyższa decyzja była przedmiotem skargi A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 395/08, uchylił decyzję nr [...], wydaną przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego, wskazując, iż przyczyną uwzględnienia skargi było naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym wynikającej z art. 10 Kpa. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż w stanie faktycznym sprawy nie można przyjąć, iż protokół z kontroli został doręczony Skarżącemu, co w konsekwencji oznacza, że Skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się, co do efektów kontroli. Powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po zapoznaniu się z wyrokiem WSA w Białymstoku, wobec stwierdzonych naruszeń przepisów prawa, a mianowicie art. 31 ust. 7 ustawy i art. 10 § 1 Kpa, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 Kpa. W dniu 14 kwietnia 2009 r. organ I instancji zgodnie z treścią art. 10 § 1 Kpa poinformował na piśmie Skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałami zebranymi w przedmiotowej sprawie, jak również pouczył o przysługującym prawie do wypowiedzenia się do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu 24 kwietnia 2009 r. Skarżący, po stawieniu się w organie, złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że przedstawiane mu akta nie dotyczą wezwania z dnia 14.04.2009 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał Skarżącemu płatność do gruntów rolnych na 2007 r. w postaci UPO do wnioskowanej powierzchni oraz pomniejszoną wysokość płatności JPO. Przyczyną pomniejszenia płatności JPO był fakt zawyżenia przez Skarżącego wnioskowanych powierzchni działek o 1,41 ha, czyli 3,93 %. Od powyższej decyzji, Skarżący złożył do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. odwołanie, w którym zarzuca wydanie decyzji z naruszeniem art. 10 Kpa oraz stwierdził, że nie przedstawiono mu celem zapoznania się, materiałów dotyczących płatności bezpośrednich, a jedynie płatności ONW. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż w sprawie stwierdzono, że Skarżący zadeklarował we wniosku działki rolne do przyznania płatności JPO o łącznej powierzchni wynoszącej 37,31 ha, natomiast kontrola na miejscu stwierdziła powierzchnię gruntów kwalifikujących się do płatności JPO - 35,90 ha, różnica powierzchni wynosi 1,41 ha tj. 3,93 %. Stwierdzone zawyżenie powierzchni działek spowodowało przyznanie Skarżącemu płatności JPO do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości o kwotę 850,34 zł. Odnośnie zarzutu Skarżącego, że nie przedstawiono mu materiałów dotyczących płatności bezpośrednich, a jedynie płatności ONW organ II instancji uznał go za bezzasadny, bowiem sprawy dotyczące obu płatności są ze sobą powiązane i zawsze występują razem w jednej teczce aktowej. Również za niezasadny organ uznał zarzut niepouczenia Skarżącego o możliwości złożenia zastrzeżeń do raportu, albowiem takie pouczenie znajduje się na stronie 4 pod poz. 102. W skardze na powyższą decyzję, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Skarżący zarzucił wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, albowiem jest ona sprzeczna z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 listopada 2008 r. (sygn. akt I SA/Bk 395/08). W ocenie Skarżącego na mocy powyższego wyroku została uchylona zarówno decyzja organu II jak i I instancji, a zatem bezprzedmiotowe było wydawanie przez organ II instancji decyzji z dnia 25 marca 2009 r. Ponadto Skarżący zarzucił, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się w pełni do zarzutów przedstawionych w odwołaniu od decyzji nr [...] z dnia [...].04.2009 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z urzędu (art. 134 §1 p.p.s.a.) Sąd doszedł do przekonania, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), zwanej dalej ustawą, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, uregulowaną w art. 10 Kpa jest zasada czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu. Zaznaczyć jednak należy, że zasada czynnego udziału w toku niniejszego postępowania została znacznie ograniczona, albowiem organ administracyjny zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się. Z akt sprawy wynika (k. 88-90 akt), iż pismem z dnia 14 kwietnia 2009 r. organ I instancji poinformował Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie do wydania decyzji w sprawie (30 kwietnia 2009 r.). Wykonując swoje prawo, Skarżący w dniu 24 kwietnia 2009 r. stawił się w Powiatowym Biurze Agencji i złożył oświadczenie, z którego wynika, iż nie mógł zapoznać się z aktami sprawy, albowiem nie zostały mu one przedłożone. Oświadczył, że przedstawione akta nie dotyczą wezwania z dnia 14 kwietnia 2009 r. (odnośnie dopłat bezpośrednich), lecz dotyczą wezwania z dnia 19 stycznia 2009 r. zakończonych decyzją ostateczną z dnia 6 kwietnia 2009 r. w przedmiocie dopłat ONW. Uznał, iż otrzymane wezwanie jest bezprzedmiotowe, albowiem nie zostały mu przedstawione dokumenty dotyczące sprawy dopłat bezpośrednich. W ocenie Sądu, z treści powyższego oświadczenia, złożonego w Powiatowym Biurze Agencji w S., wynika, iż Skarżący, mimo wystosowania przez organ stosownej informacji, nie miał możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Tym samym został pozbawiony przysługującego mu prawa czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, o którym mowa w art. 10 Kpa. Podkreślić należy, iż stosownie do treści art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy organy Agencji są zobowiązane do zapewnienia tegoż prawa jedynie na wniosek strony, zaś Skarżący takiego żądania nie złożył, tym niemniej należało przyjąć, że skoro organ wystosował zawiadomienie do Skarżącego o przysługującym mu prawie to powinien umożliwić takiej osobie skorzystanie z niego. Skarżący stawiając się w organie pierwszej instancji wyraził natomiast wolę zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonego materiału dowodowego. W ocenie Sądu naruszenie art. 10 Kpa w powyższym zakresie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem na wcześniejszych etapach postępowania. Skarżący wielokrotnie zgłaszał wątpliwości, co do należytego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie. Podkreślić należy, iż na brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy Skarżący wskazywał już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jednakże organ II instancji nie podjął próby wyjaśnienia tej kwestii. W uzasadnieniu swojej decyzji, jedynie ogólnikowo stwierdził, iż zarzut jest bezzasadny, bowiem sprawy dotyczące obu płatności są ze sobą powiązane i zawsze występują w jednej teczce aktowej. Jednakże w niniejszej sprawie, jak wskazują zgromadzone dokumenty było inaczej. Gdyby było tak, jak twierdzi organ II instancji, na oświadczeniu Skarżącego z dnia 24 kwietnia 2009 lub w odrębnej notatce urzędowej, powinna być informacja pracownika, iż akta właściwej sprawy zostały jednak Skarżącemu udostępnione. Ponadto, gdyby sprawy dotyczące obu płatności znajdowały się w jednej tece aktowej i rzeczywiście zostały Skarżącemu udostępnione zbędnym byłoby składanie przez Skarżącego, w obecności pracownika biura oświadczenia, iż było inaczej. Niezrozumiałym jest również, dlaczego organy Agencji, twierdząc, że sprawy obu płatności są ze sobą powiązane i tworzą jedną teczkę aktową, wraz ze skargą przesłały do tut. Sądu jedynie wybrane kserokopie dokumentacji dotyczącej płatności bezpośrednich a nie również płatności ONW. Wskazać również należy, że organ II instancji, przed wydaniem decyzji nie zawiadomił Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Tym samym, mimo takiej możliwości nie sanował naruszenia art. 10 Kpa, którego dopuścił się organ I instancji. Tym samym należało przyjąć, iż organy Agencji naruszyły zasadę czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu (art. 10 Kpa), albowiem mimo poinformowania Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań nie udostępniły mu właściwych akt sprawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należało uznać je za bezprzedmiotowe. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 395/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił jedynie decyzję zaskarżoną, a zatem decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARMiR w Ł. z dnia [...] lipca 2008 r. bez uchylania decyzji organu I instancji. Owszem w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 listopada 2008 r. znalazło się na stronie 6 sformułowanie, iż uchylona została zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji, jednakże powyższe wynikało z niedopatrzenia sądu. Sposób rozstrzygnięcia sprawy zawsze zawarty jest w sentencji wyroku a nie jego uzasadnieniu (uzasadnienie wyroku nie zawsze jest sporządzane), dlatego też nie powinno budzić wątpliwości, iż przedmiotowym orzeczeniem została uchylona jedynie decyzja organu II instancji. Zatem zgodnie z prawem postąpił organ II instancji wydając [...] marca 2009 r. decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podobnie należało również ocenić zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na nieustosunkowaniu się przez organ II instancji do zarzutów odwołania. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy odniósł się do zarzutów Skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, w treści raportu z kontroli zawarte było pouczenie o możliwości złożenia zastrzeżeń, co do ustaleń w nim zawartych. Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów prawa - art. 10 § 1 Kpa orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Celem zagwarantowania czynnego udziału strony w sprawie organ administracyjny powinien ponownie wystosować zawiadomienie o możliwości zapoznania się Skarżącego z materiałami zgromadzonymi w sprawie i umożliwić mu złożenie ewentualnych wniosków i zastrzeżeń, które to zastrzeżenia będą mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji Sąd oparł o przepis art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o kosztach postępowania orzekł stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tejże ustawy.