I SA/Bk 431/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 19 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. R. i A. sp. z o.o. z siedzibą w E. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 21 września 2023 r. nr 2001-IOC.4400.34.2023 w przedmiocie zmiany metody płatności podatku od towarów i usług w imporcie towaru określonego w zgłoszeniu celnym p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. , Decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 21 września 2023 r. nr 2001-IOC.4400.34.2023 organ ten utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z 20 czerwca 2023 r. nr 318000-COC4.4400.26.2023.IT w przedmiocie zmiany metody płatności podatku od towarów i usług w imporcie od towaru określonego w zgłoszeniu celnym MRN nr [...] z 21 sierpnia 2020 r. Decyzję doręczono stronie E. R. w dniu 3 października 2023 r. (k. 85 akt adm.). Wynoszący 30 dni termin do wniesienia skargi na tę decyzję upływał zatem w dniu 2 listopada 2023 r. E. R. w dniu 3 listopada 2023 r. nadała za pośrednictwem operatora pocztowego skargę na ww. decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia (k. 30 akt sądowych). We wniosku wnosząca skargę wskazała, że zdecydowała się wnieść skargę osobiście z uwagi na trudności finansowe, zabezpieczenia na majątku oraz brak środków na pełnomocnika. Wyjaśniła, że bezpośrednio po pracy odwiedziła ona placówkę Poczty Polskiej celem odbioru awizowanej do niej korespondencji. Dokumenty do złożenia skargi nieopatrznie zostawiła w domu, w związku z czym po wizycie na poczcie i odbiorze awizowanej korespondencji pojechała do domu, żeby przygotować skargę do wysyłki. Podała, że najprawdopodobniej z uwagi na pośpiech, dużą ilość pracy i związanych z tym natłokiem obowiązków oraz ilość spiętrzających się problemów związanych z licznymi postępowaniami przed sądem, egzekucjami i postępowaniami podatkowymi, w drodze powrotnej do domu, kiedy miała w zamyśle skompletowanie skargi do wysyłki i ponowną wizytę w placówce pocztowej celem wysłania skargi, poczuła się bardzo źle, tj. zaczęła ją silnie boleć głowa i zaczęła odczuwać nudności, w związku z czym postanowiła jak najszybciej dojechać do domu. Dodała, że z uwagi na to postanowiła najszybciej dojechać do domu, zaś po powrocie do domu jej stan się pogorszył i odczuwała zawroty głowy i chwilowe zaniki świadomości. Wskazała również, że nie mogąc skoordynować swojego działania, w obawie, że poruszając się samochodem może stanowić zagrożenie dla siebie i innych osób, musiała pozostać w miejscu zamieszkania. Dodała, że była sama w domu i nie mogła liczyć na niczyją pomoc. Stwierdziła również, że podjęła próbę skontaktowania się z przychodnią lekarską z uwagi na to, że jest pod obserwacją kardiologiczną z uwagi na przebytą operację serca, jednak była na tyle osłabiona, że zasnęła, a po obudzeniu placówka pocztowa była już zamknięta. Wskazała też, że "w dniu dzisiejszym" poczuła się lepiej. W przekonaniu wnoszącej skargę obiektywną przeszkodą do terminowego wniesienia skargi była jej nagła sytuacja zdrowotna. W pozostałym zakresie wnosząca skargę przedstawiła argumentację co do prawidłowości zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym powinno nastąpić gdy: uchybienie terminowi było niezawinione przez stronę, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, wskazano okoliczności uprawdopodobniające brak winy w niedotrzymaniu terminu, a równocześnie z wnioskiem strona dokonała spóźnionej czynności. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa wprawdzie, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Nadto przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OZ 10/14). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie sądowym wskazać można następujące przykłady okoliczności faktycznych, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu: mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. III SA 1983/03); obalenie domniemania doręczenia adresatowi pisma (por. postanowienie NSA z dnia 4 września 2001 r., sygn. II SA/Po 2646/00); nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. I SA/Wr 676/99). Uchybienie terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie. Niewątpliwie przy tym wniosek został złożony w terminie, skoro termin do wniesienia skargi upłynął dzień przed jego złożeniem. Wraz z wnioskiem złożono skargę, wypełniając wymóg określony w art. 87 § 4 p.p.s.a. Przechodząc zatem do okoliczności podanych we wniosku o przywrócenie terminu sąd przyjął, że wnioskodawczyni nie udokumentowała podnoszonych we wniosku okoliczności, a tym samym nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Potwierdzenia w odpowiednich zaświadczeniach lekarskich nie ma zarówno twierdzenie o pozostawaniu pod obserwacją kardiologiczną w przychodni lekarskiej, jak i okoliczności nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że dopuszczalne jest przywrócenie terminu, którego uchybienie nastąpiło z powodu choroby, jednakże strona musi wykazać, iż w związku z chorobą zaistniały przeszkody, których nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Rozważając zatem samą przesłankę choroby, jako okoliczności wyłączającej winę w niedochowaniu terminu w pierwszej kolejności należy wskazać, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej z zastrzeżeniem spełnienia się określonych warunków. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym musi zostać przedstawione zaświadczenie, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności (np. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 111/08, postanowienie NSA z 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 246/08, postanowienie NSA z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt I GZ 143/08, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W niniejszej sprawie takiego dokumentu wnioskodawczyni nie przedłożyła, nie przedłożyła również jakichkolwiek innych dokumentów, jeśli nie zaświadczenia lekarskiego, to choćby dokumentów potwierdzających próbę kontaktu z przychodnią lekarską w dniu 2 listopada 2023 r. W związku z tym twierdzenia wniosku nie zostały uprawdopodobnione. Oceniając natomiast samą argumentację wniosku nie sposób nie zauważyć, że wedle wskazań wniosku skarga była już sporządzona, natomiast wnioskodawczyni zapomniała ją zabrać i złożyć, będąc w placówce pocztowej celem odebrania awizowanej korespondencji. Następnie zaś miała doznać objawów chorobowych w postaci silnego bólu głowy, nudności, a nawet zawrotów głowy i chwilowych zaników świadomości. W zakresie możliwości wyręczenia się inną osobą skarżąca ograniczyła się do wskazania, że była sama w domu i nie mogła liczyć na niczyją pomoc. Z okoliczności podanych we wniosku można by wysnuć wniosek, że ilość pracy i obowiązków mogła u skarżącej skutkować jej przemęczeniem, implikującym być może nawet tak dotkliwe następstwa jak chwilowe zaniki świadomości. Zaznaczyć należy, że w braku wypowiedzi specjalisty, tj. lekarza, są to jedynie przypuszczenia, które nadal jednak nie prowadzą do konkluzji o zasadności wniosku. Należy tu choćby zauważyć, że przemęczenie spowodowane ilością spraw nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej niezachowanie terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt III FZ 543/23), szczególnie, że wnosząca skargę nie wyjaśniła, dlaczego nie mogła skorzystać z pomocy innych osób, tj. domowników czy zatrudnionych w jej działalności gospodarczej pracowników, a podkreślić należy, że z wniosku nie wynika, by skarżąca mieszkała sama i nie zatrudniała pracowników w prowadzonej działalności. Sąd nie wyklucza takiego stanu rzeczy, ale nie może też uznać, by okoliczność ta była uprawdopodobniona. Konkludując na podstawie powyższych okoliczności sąd uznał, że wnosząca skargę nie uprawdopodobniła okoliczności wyłączających jej winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wobec czego na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.