I SA/Bk 433/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adwokata M. G. kwotę brutto 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym VAT 52,80 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. w dniu [...].10.2006 r. wydał Pani J. J., dalej określanej również jako Skarżąca, zam. [...], decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 rok. Skarżąca, uprzednio bowiem w dniu 8.05.2006 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, w którym ubiegała się między innymi o przyznanie: (1) jednolitej płatności obszarowej (JPO) do wszystkich zadeklarowanych działek rolnych o powierzchni 4,75 ha; (2) uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni 4,75 ha. W trakcie weryfikacji kolejnego wniosku Skarżącej - za 2007 rok, stwierdzono nieprawidłowości w deklaracji działki ewidencyjnej nr [...], o pow. 1,46 ha, położonej w woj. [...] W związku z podejrzeniem wystąpienia nieprawidłowościami przy ubieganiu się o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2006, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. podjął decyzję o przeprowadzeniu dowodu w postaci oględzin na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie [...]. Dlatego też, w dniu 1.07.2008 r. zostały przeprowadzone oględziny opisywanej działki ewidencyjnej nr [...], w wyniku której stwierdzono, iż przedmiotowa działka ewidencyjna użytkowana jest rolniczo na powierzchni 0,70 ha, natomiast na pozostałej części działki stwierdzono las. Z uwagi na powyższe ustalenia, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. postanowieniem Nr [...] z dnia [...].06.2009 r. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. W toku wznowionego postępowania organ I instancji ustalił, iż Pani J. J. w roku 2006 prowadziła działalność rolniczą na działce ewidencyjnej nr [...] na powierzchni 0,70 ha. Wobec powyższego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu [...].06.2009 r. wydał Pani J. J. decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Od powyższej decyzji Pani J. J. złożyła odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, w którym między innymi podnosiła, iż kontrola na opisywanej działce została przeprowadzona w 2008 r., natomiast wydane po wznowieniu postępowań decyzje dotyczą czterech poprzednich lat. Ponadto podkreślała, że przez wszystkie lata przedmiotowa działka służyła jej, jako pastwisko dla bydła i owiec. Sporna działka zaczęła stopniowo w części zarastać krzakami i drzewami. Dlatego krzywdzące jest, że za wszystkie lata została z danej działki potrącona taka sama powierzchnia tejże działki, podczas gdy zarośla powstawały stopniowo, zmniejszając jej powierzchnię użytkowaną rolniczo. Skarżąca wyjaśniała także, że zawyżenie powierzchni deklarowanej, wynikło z błędu popełnionego podczas wypełniania wniosku. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...].08.2009 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję Skarżąca w dniu 11.09.2009 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której między innymi wskazuje, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdyż niezasadnie w takim zakresie pomniejsza przyznane jej płatności. Skarżąca przyznaje, że na części opisywanej działki o nr ewidencyjnym [...] znajdują się zakrzaczenia. Uważa jednak za niesprawiedliwe w stosunku do niej takie postępowanie, żeby miała zwracać dopłatę za cztery lata wstecz, za "równą część działki uznaną w każdym roku za nie użytkowaną w tej samej ilości". Skarżąca zwraca uwagę, że zakrzaczenia powstawały w określonym czasie samoistnie na pastwisku, a nie na polu ornym. Na pastwisku były wypasane owce. Dlatego też, w ocenie Skarżącej nie zasadne jest przyjmowanie w każdym roku po upływie sześciu lat od pierwszej dopłaty, takiej samej powierzchni działki do potrącenia dopłaty. W skardze jej autorka wyjaśniał także, że wydawało się jej, że zna zasady wypełniania wniosków o dopłaty, natomiast w błąd wprowadził ją wypis z rejestru gruntów z 27.11.2003 r., gdzie wyraźnie zaznaczony był las o powierzchni 0,34 ha. Dopiero jednak w czasie kontroli w dniu 1.07.2008 r., zorientowała się, jak prawidłowo wypełniać wniosek o dopłaty. Skarżąca opisywała także swoją trudną sytuację materialną i życiową, w jakiej aktualnie znajduje się wraz z trzyletnią córką. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej również jako p.p.s.a. Zasadniczą i sporną pomiędzy organami, a Skarżącym kwestią w niniejszej sprawie jest zagadnienie: jaka faktycznie powierzchnia działki ewidencyjnej nr [...], z powierzchni łącznej 1,46 ha, położonej w woj. [...], była w danym roku użytkowana rolniczo (utrzymana w dobrej kulturze rolnej), jako jednej z przesłanek do przyznania tzw. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W ocenie organów administracji publicznej, przedmiotowa działka ewidencyjna użytkowana była rolniczo jedynie na powierzchni 0,70 ha, natomiast na pozostałej części działki stwierdzono las. Skarżąca uważa natomiast, że opisywana działka zaczęła stopniowo w części zarastać krzakami i drzewami, dlatego też nie należy stanu działki z dnia kontroli (jej zakrzaczonej powierzchni), odnosić do stanu z roku przyznania płatności. Badając zaskarżoną decyzję w zakresie zgodności z prawem, skład orzekający w niniejszej sprawie stwierdza naruszenie przez organy administracji publicznej przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.), mający istotny wpływ na wynik danej sprawy. Powyższe naruszenie prawa procesowego, w konsekwencji, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd stwierdza, że na gruncie obowiązujących przepisów art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.), jednym z warunków uzyskania przez producenta rolnego tzw. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, było utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Powołane na wstępie organy administracji publicznej mają prawo i obowiązek dokonywania ustaleń stanu faktycznego oraz jego weryfikacji, pod kątem spełniania przez producenta rolnego warunków do uzyskania tzw. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Powyższe ustalenia powinna być jednak prowadzone, między innymi z zachowaniem reguł określonych przez ustawodawcę w powoływanej ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie jako "Kpa"). Mianowicie w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Ponadto organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa). Po zastosowaniu powyższych zasad, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). W ocenie Sądu, organy administracji publicznej nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie, przede wszystkim poprzez brak pełnych ustaleń, jaka faktycznie powierzchnia działki ewidencyjnej nr [...], z powierzchni łącznej 1,46 ha, położonej w woj. [...] była w 2006 roku użytkowana rolniczo (utrzymana w dobrej kulturze rolnej). Sąd zwraca uwagę Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., że już w odwołaniu od wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji organu I instancji, Skarżąca podnosiła, że sporna działka zaczęła stopniowo w części zarastać krzakami i drzewami, zmniejszając jej powierzchnię użytkowaną rolniczo. Argumenty te zostały ponownie powtórzone w skardze skierowanej do Sądu. Organ odwoławczy, w ogóle nie odniósł się do tych zarzutów – ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (co uchybia przepisom art. 107 § 3 Kpa), ani w odpowiedzi na skargę. Tymczasem, jako podstawę do podjętych rozstrzygnięć za 2006 r., przyjęto stan powierzchni działki ewidencyjnej nr 330 (utrzymywanej w dobrej kulturze rolnej), zastałej w dniu dokonania jej oględzin, czyli 1 lipca 2008 r. Ze sporządzonego w danym dniu protokołu oględzin i ekspertyz przedmiotowej działki, można wywieść jedynie, że "na części działki ewidencyjnej o powierzchni 0,70 ha (...) stwierdzono pastwisko w dobrej kulturze rolnej, a na pozostałej części działki ewidencyjnej stwierdzono grunty nie użytkowane rolniczo – las" (zob. akta adm. K – 34). Z cytowanego zapisu protokołu nie wynika nawet, jaka powierzchnia gruntu porasta las. Nie określono w tym dokumencie również wieku wspomnianego lasu (przynajmniej w sposób orientacyjny), nie sporządzono zapisów odnośnie zakrzaczeń na przedmiotowej działce. Brak powyższych ustaleń uniemożliwia dokonanie jednoznacznej oceny, czy zastały na przedmiotowej działce stan faktyczny (jej użytkowanie lub nie użytkowanie – w jakiej części) z dnia dokonania oględzin, tj. 1 lipca 2008 r. należy, czy też nie należy w sposób analogiczny odnosić do stanu faktycznego danej działki z 2006 roku, czyli roku przyznania tzw. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Powyższe uchybienia organów administracji publicznej, stanowią o naruszeniu powoływanych wyżej przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i 80 Kpa. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powinien uwzględnić wszystkie wymienione wyżej uchybienia, które jednocześnie stanowią wskazania, co do sposobu i kierunku dalszego procedowania. Wobec powyżej stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu adwokatowi i zwrocie niezbędnych wydatków, Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).