I SA/Bk 434/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz,, asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. T. R. w dniu 04.07.2007 r. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W dniu [...].11.2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w G. wydał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej przez skarżącego, w którym zawarł informację, iż wskazany we wniosku przejmujący gospodarstwo S. R. nie posiada kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19.06.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109 poz. 750 ze zm.). Skarżący w dniu 02.05.2008 r. złożył dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz S. R. Ponadto przedłożył świadectwo z 21.03.2008 r. potwierdzające zdobycie przez ww. tytułu zawodowego w zawodzie rolnik. Decyzją z [...].06.2008 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. odmówił skarżącemu przyznania renty strukturalnej stwierdzając, że przejmujący gospodarstwo S. R. nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19.06.2007 r. w zakresie kwalifikacji zawodowych. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej zmianę i przyznanie renty strukturalnej. Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. decyzją z [...].08.2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że przedłożone przez skarżącego w dniu 02.05.2008 r. świadectwo uzyskania przez S. R. tytułu kwalifikacyjnego w zawodzie rolnik stanowi o posiadaniu kwalifikacji zawodowych tylko w przypadku posiadania co najmniej 3-letniego stażu pracy w rolnictwie potwierdzonego zaświadczeniem z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jednakże przejmujący S. R. nie podlegał wskazanemu ubezpieczeniu. W związku z tym, przekazanie przez skarżącego gospodarstwa rolnego osobie, która nie posiada wymaganych kwalifikacji zawodowych nie wypełnia dyspozycji przepisu § 7 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19.06.2007 r. i nie może skutkować przyznaniem renty strukturalnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący wskazał, że złożył świadectwo uzyskania przez syna S. R. tytułu zawodowego w zawodzie rolnik. Natomiast nikt nie informował go o warunku posiadania 3-letniego stażu pracy w rolnictwie. Syn pracuje w gospodarstwie od najmłodszych lat do chwili obecnej, zatem posiada wymagany staż. Skarżący wskazał, że jego syn nie opłacał składek KRUS ze względu na brak środków, zaczął je opłacać po przekazaniu gospodarstwa rolnego 30.04.2008 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest posiadanie przez przejmującego od skarżącego gospodarstwo rolne S. R. kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej. Przesłanki uzyskania renty strukturalnej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19.06.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), w dalszej części uzasadnienia zwanego "rozporządzeniem". Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego lub użytków rolnych wchodzących w jego skład może być zawarta z osobą fizyczną, która m.in. posiada kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej (pkt b). Rozporządzenie stanowi dalej, iż osoba fizyczna posiada kwalifikacje zawodowe, o których mowa w § 7 ust. 1, jeżeli m.in. ma tytuł kwalifikacyjny lub zawodowy w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej 3 - letni staż pracy w rolnictwie - § 7 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Za staż pracy w rolnictwie uznaje się natomiast okres liczony do dnia złożenia wniosku, w którym osoba przejmująca gospodarstwo rolne podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników - § 7 ust. 3 rozporządzenia. W załączniku do rozporządzenia określono dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej, nie określono jednak dokumentu potwierdzającego podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników (w brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 czerwca 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Dz. U. Nr 108, poz. 693, stosownie do § 2 tego aktu) W analizowanej sprawie skarżący aktem notarialnym z 30.04.2008 r. przekazał gospodarstwo rolne na rzecz S. R., wskazanego we wniosku o przyznanie renty strukturalnej jako przejmującego. W akcie tym w § 4 zawarto oświadczenie S. R., iż spełnia warunki określone w § 7 rozporządzenia, posiada kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej określone w § 7 ust. 2 rozporządzenia. Wraz z dokumentami potwierdzającymi przekazanie gospodarstwa w dniu 02.05.2008 r. skarżący przedłożył świadectwo potwierdzające uzyskanie przez S. R. w dniu 21 marca 2008 r. tytułu zawodowego w zawodzie rolnik. W tych okolicznościach organy odmówiły skarżącemu przyznania renty strukturalnej wskazując, że przejmujący gospodarstwo nie udokumentował 3-letniego stażu pracy w rolnictwie – nie przedłożył bowiem zaświadczenia z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Odnosząc się do zaskarżonego rozstrzygnięcia przede wszystkim należy wskazać, że rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o przyznanie renty strukturalnej winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia przesłanek warunkujących uzyskanie tej pomocy. Trzeba mieć w szczególności na uwadze, że rolnik ubiegający się o rentę strukturalną w toku postępowania wyzbywa się gospodarstwa rolnego stanowiącego jego źródło utrzymania, stąd w sytuacji, gdy doszło już do przekazania gospodarstwa organ odmawiając przyznania renty strukturalnej winien wyjaśnić wszelkie wątpliwości zachodzące w sprawie. Rozstrzygnięcie takie winno być oparte na materiale dowodowym, który nie budzi żadnych wątpliwości. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że postępowanie wyjaśniające winno być przeprowadzone zgodnie z ogólnymi regułami postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., stosownie do której organ administracyjny winien dokonać ustaleń zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. W tym celu organ winien określić zakres postępowania wyjaśniającego oraz środki dowodowe niezbędne dla należytego ustalenia stanu rzeczy. Rozwinięciem powyższej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., stosownie do którego organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Poczynione ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego winna przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w treści decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 k.p.a.). Należy przy tym dodać, iż konieczność przeprowadzenia postępowania w przedmiocie płatności zgodnie z powyższymi wymogami znajduje wyraz w samej ustawie z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), w której obok odesłania do przepisów k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w ustawie i z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej dodatkowo akcentuje się wyraźnie - w art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności organ administracji publicznej m.in. stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy nie zrealizowały w pełni wskazanych powyżej zasad. I tak organy nie mogą zarzucać skarżącemu, iż nie przedłożył zaświadczenia z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, w sytuacji gdy z przepisów rozporządzenia warunek taki nie wynikał. Mając na uwadze zawarte w akcie notarialnym oświadczenie S. R., iż spełnia warunki określone w § 7 rozporządzenia, w szczególności posiada kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej organ uznając, że zachodzi potrzeba przedłożenia stosownego zaświadczenia z KRUS winien wezwać skarżącego do dokonania tej czynności. Takie wezwanie nie zostało jednak do skarżącego skierowane. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji po złożeniu wniosku o rentę strukturalną wobec przedłożonego świadectwa czeladniczego S. R. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie kwalifikacji zawodowych przejmującego, a następnie w postanowieniu z [...].11.2007 r. o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej przez skarżącego zawarł informację, iż wskazany we wniosku przejmujący gospodarstwo nie posiada kwalifikacji zawodowych przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej określonych w rozporządzeniu. Jednakże następnie w dniu 02.05.2008 r. skarżący przedłożył wskazane powyżej dokumenty - akt notarialny oraz świadectwo uzyskania tytułu zawodowego. Organ nie wzywał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów, za takie wezwanie nie może być uznana informacja o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Powyższe oznacza, że organ nie dokonał wszystkich ustaleń istotnych w sprawie, doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ rozpoznając ponownie sprawę winien zatem wezwać skarżącego do złożenia stosownych dokumentów, a dopiero następnie wydać rozstrzygnięcie. Trzeba też zauważyć, że skarżący błędnie utożsamia fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z kwestią opłacania składek. Stosownie do przepisów ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) przy spełnieniu warunków określonych w tej ustawie ubezpieczeniu społecznemu rolników można podlegać na wniosek, ale tez z mocy ustawy. Kwestia opłacania składek przez osobę podlegającą ubezpieczeniu jest natomiast sprawą odrębną, która pozostaje bez wpływu na fakt podlegania temu ubezpieczeniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji zostało wydane w oparciu o przepis art. 152 ww. ustawy.