I SA/Bk 445/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych prowadzonych w stosunku do nieruchomości rolnej zabudowanej położonej w P. oddala skargę. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach: Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego K. J. (dalej: "Skarżący" na postawie tytułu wykonawczego o nr [...] z [...].02.2013 r., wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., w związku z nieuiszczeniem kwoty przepadku równowartości korzyści majątkowej. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] maja 2016 r. nr [...] dokonał zajęcia nieruchomości rolnej zabudowanej, o nr działki [...], o powierzchni 1,0061 ha położonej w P., dla której Sąd Rejonowy w A. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W dniu [...] stycznia 2018 r. Skarżący zwrócił się do organu egzekucyjnego o wstrzymanie czynności egzekucyjnych prowadzonych w stosunku do wymienionej nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w L., w trybie art. 13 § 1 k.k.w. wątpliwości co do wykonania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w L. z [...] grudnia 2010 r. w sprawie [...] - w zakresie wykonania orzeczenia przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa. Zdaniem zobowiązanego orzeczony przepadek równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa powinien być wykonany w wysokości pomniejszonej o zapłacone i wyegzekwowane kwoty orzeczone w tym samym trybie i za ten sam czyn wobec innych współoskarżonych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przekazał wniosek Skarżącego wg właściwości do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z [...] marca 2018 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania we wnioskowanym zakresie, wskazując, że zgodnie z art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: "u.p.e.a.") czasowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego przez organ nadzoru, możliwe jest wyłącznie z urzędu. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymał postanowienie z dnia [...] marca 2018 r. w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 61a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.) i stwierdził, że przepis ten stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Organ wyjaśnił, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Zdaniem organu, należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Za taką sytuację organ uznał to, zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. czasowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego przez organ nadzoru możliwe jest wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek osoby zobowiązanej. Z tego względu, zdaniem organu odwoławczego, organ nadzoru zobowiązany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Na powyższe postanowienie Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie tego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: – art. 23 § 6 u.p.e.a. – poprzez wyrażenie oczywiście błędnego poglądu prawnego, zgodnie z którym niedopuszczalne jest zainicjowanie postępowania w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych na wniosek strony, podczas gdy taki wniosek może stanowić impuls do podjęcia przez organ czynności z urzędu, – art. 61a k.p.a. w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a. - poprzez arbitralne odrzucenie możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego z urzędu po powzięciu wiarygodnej informacji od strony co do zaistnienia okoliczności uzasadniającej wstrzymanie czynności egzekucyjnych, – art. 10 k.p.a. – poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak chociażby pośredniego umożliwienia jej zainicjowania postępowania administracyjnego, – art. 7 k.p.a. - poprzez brak przeprowadzenia czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego, nie bacząc na słuszny interes obywatela, tj. skarżącego, – art. 8 k.p.a. – statuującego zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że rozstrzygnięcie zostało podjęte po analizie akt sprawy, gdzie znajduje się tytuł wykonawczy nr [...] z [...].02.2013 r., kopia polecenia egzekucyjnego z [...].01.2013 r. Sądu Okręgowego w L. [...] Wydział karny oraz kopia odpisu wyroku z [...].12.2010 r. sygn. akt [...]. Z treści powyższych dokumentów nie wynika, iż zapłata orzeczonego przepadku korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa mogłaby być dokonana solidarnie przez wszystkich skazanych. A zatem organ zweryfikował informacje przekazane przez Skarżącego, jednakże na ich podstawie nie znalazł podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych, co zostało wskazane w treści kwestionowanego postanowienia z dnia [...] maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Sytuacją taką niewątpliwie jest fakt, iż zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. czasowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego przez organ nadzoru możliwe jest wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek osoby zobowiązanej, co oznacza, że nawet gdyby uznać wniosek Skarżącego jako impuls do zajęcia się sprawą, to organ nie ma obowiązku wstrzymywać czasowo czynności egzekucyjnych z urzędu. Organ zresztą w postanowieniu zawarł informację, iż nie znalazł podstaw do wstrzymania czasowego czynności egzekucyjnych z urzędu. Zatem organ nadzoru zobowiązany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Stwierdzić zatem należy, iż organ nadzoru, wydając rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego nie naruszył przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (podobnie stwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18.12.2015 r. Sygn. akt. II OSK 999/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28.09.2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 87/16). Tym samym niemożliwe jest odniesienie się do podniesionych w zażaleniu okoliczności dotyczących zasadności wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W wyroku z 26.01.2018 r. sygn. akt I SA/Po 872 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, iż "z brzmienia art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sposób jednoznaczny wynika, że określone w nim działanie organu nadzoru może być podjęte jedynie z urzędu, a nie na wniosek zobowiązanego. Złożenie takiego wniosku nie wszczyna postępowania lecz może być potraktowane jedynie w kategoriach, niewiążącego prawnie organu nadzoru, impulsu (sygnału) do podjęcia takiego działania przez ten organ z urzędu. Tryb przewidziany pozostaje poza zakresem czynności, uprawnień i gwarancji ochronnych zobowiązanego". Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8 i art. 10 K.p.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.