I SA/Bk 452/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w sprawie egzekucji należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku S. D. (dalej również jako "skarżący") na podstawie wystawionych [...] września 2009 r. przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówkę Terenową w A. tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za następujące okresy kwartalne: 04/1999, 01-04/2000, 01/2001 i 04/2001. Zawiadomieniem z [...] października 2009 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o dokonanym zajęciu zostały doręczone skarżącemu 12 października 2009 r. Pismem datowanym na 24 października 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym - 26 października 2009 r.) skarżący zakwestionował czynności egzekucyjne dokonane na podstawie ww. tytułów wykonawczych i podniósł, że należności te przedawniły się po upływie 5 lat, gdyż przedawniają się tak jak "roszczenia skarbowe". W konsekwencji skarżący wystąpił o uchylenie tytułu wykonawczego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. potraktował pismo strony jako zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych. Po uzyskaniu prawomocnego stanowiska wierzyciela (Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w A.) w sprawie zgłoszonych zarzutów, organ egzekucyjny wydał [...] czerwca 2010 r. postanowienie nr [...], w którym odmówił ich uznania. Powyższe rozstrzygnięcie skarżący zaskarżył zażaleniem. Podtrzymał argumenty o przedawnieniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie za bezzasadne roszczenia wierzyciela dotyczące składek. Postanowieniem z [...] lipca 2010 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy uznał, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Przypomniał, że prawo zgłoszenia zarzutów służy zobowiązanemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, co wynika z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - dalej w skrócie: "u.p.e.a.". Odpisy tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] doręczono skarżącemu 12 października 2009 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w S. W odpisach tytułów wykonawczych zawarte zostało pouczenie o możliwości wniesienia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Termin na wniesienie zarzutów upłynął 19 października 2009 r. Zarzuty został natomiast wniesione 26 października 2009 r. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, wobec uchybienia terminu organ egzekucyjny nie mógł rozpoznać zarzutów. Złożenie zarzutów po terminie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego i stanowi okoliczność uzasadniającą umorzenie postępowania w tym przedmiocie (art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej w skrócie: "Kpa". W konsekwencji uzasadnione było w ocenie organu odwoławczego uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie. W skardze do Sądu S. D. uznał, że organ mija się z prawdą pisząc o 7 dniowym terminie zaskarżenia "tytułu wykonawczego z dnia 09.10.2010", ponieważ zgodnie z pouczeniem zawartym w 9 punkcie "Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się do organu nadzoru za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej". Skarżący wskazał, że uczynił zgodnie z pouczeniem i dlatego wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. "Granice danej sprawy" wyznacza konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot. Sąd nie może więc uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W rozpatrywanej sprawie sądową kontrolą objęte zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. uchylające rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów na prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne i umarzające postępowanie w tej sprawie. W tak zakreślonych granicach sprawy Sąd nie dostrzegł aby organ odwoławczy naruszył prawo. W pierwszej kolejności zauważenia wymaga, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało na podstawie wniosku skarżącego z 26 października 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Pismo zaadresowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. organ ten potraktował jako zgłoszenie w oparciu o art. 33 u.p.e.a. zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. Prowadząc w tym kierunku postępowanie, po uprzednim uzyskaniu stanowiska wierzyciela, nie uznał zgłoszonych zarzutów za zasadne. Dyrektor Izby Skarbowej słusznie jednak zwrócił uwagę, że organ egzekucyjny nie mógł merytorycznie rozpoznać zarzutów zgłoszonych w wymienionym piśmie z 26 października 2009 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy zarzuty te zostały zgłoszone z uchybieniem ustawowego terminu. Podkreślenia wymaga, że zobowiązany ma prawo do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni (art. 29 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Przy czym, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 u.p.e.a.). Z kolei, przystępując do czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny lub egzekutor, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 32). Przyjąć więc trzeba, że bieg terminu do zgłoszenia zarzutów rozpoczyna się z chwilą wszczęcia egzekucji. W przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało do majątku skarżącego w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. 12 października 2009 r. (k. 2-10 akt adm.). Doręczone skarżącemu tytuły wykonawcze zawierały pouczenie o prawie i terminie do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Pismo potraktowane przez organ egzekucyjny jako zgłoszenie takich zarzutów zostało złożone przez skarżącego 26 października 2009 r., tak więc po upływie 7 dniowego terminu, który upływał 19 października 2009 r. W takiej sytuacji dokonaną przez stronę czynność zgłoszenia zarzutów organ egzekucyjny powinien uznać za bezskuteczną i umorzyć postępowanie w sprawie. Skoro zarzuty zostały merytorycznie rozpoznane, to Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ drugiego stopnia rozpatrujący zażalenie, był zobowiązany wyeliminować z obrotu prawnego rozstrzygnięcie obarczone taką wadą i w konsekwencji umorzyć postępowanie w sprawie jako, że stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 Kpa z powodu nieskutecznego wniesienia zarzutów w tej sprawie. Podstawę prawną takiego działania organu odwoławczego stanowią przepisy art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kpa i w związku z art. 18 u.p.e.a. Dodatkowo Sąd zauważa, że o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania świadczą również twierdzenia skarżącego zawarte w skardze złożonej do Sądu. Wynika z nich, że pismo, na podstawie którego wszczęto i prowadzono postępowanie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, w istocie tych zarzutów nie dotyczyło. Skarżący powołał się bowiem na zawarte w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego pouczenie o prawie złożenia w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Wskazywać by to mogło więc, że skarżący próbował skorzystać ze środka prawnego przewidzianego w art. 54 u.p.e.a. Zaznaczyć jednak trzeba, że na tę okoliczność skarżący powołał się dopiero na etapie postępowania przed Sądem, co też nie może wpłynąć na prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy. Niemniej jednak skarżący nie został pozbawiony możliwości dochodzenia swoich praw. Otóż, w toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej dostrzegając wadliwość postępowania organu pierwszej instancji, wystąpił do skarżącego z prośbą o sprecyzowanie, czy pismo z 26 października 2009 r. jest skargą wniesioną w trybie art. 54 u.p.e.a. na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, czy też jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] (art. 59 u.p.e.a.). Jednocześnie organ poinformował, że nie udzielenie odpowiedzi w terminie 7 dni spowoduje, że przedmiotowe pismo strony zostanie potraktowane jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (postanowienie z 12 lipca 2010 r. - k. 33 akt adm.). W toku rozprawy przeprowadzonej przed Sądem 24 listopada 2010 r. pełnomocnik organu wskazał, że w związku z nie udzieleniem przez skarżącego odpowiedzi na powyższe zapytanie, wniosek z 26 października 2009 r. potraktowany został jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i przekazany do rozpatrzenia według właściwości Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w A. Z uwagi na powyższe, interesy strony zostały należycie zabezpieczone. Toczy się bowiem postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w którym skarżący może dochodzić swoich praw, włącznie z ewentualną skargą do sądu administracyjnego, w razie braku satysfakcjonującego wyniku na etapie postępowania przed organami administracji publicznej. Z tych powodów Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej nie naruszył prawa i zasadnie podjął rozstrzygnięcie o uchyleniu postanowienia rozpoznającego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne i umorzył postępowanie. Na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono więc jak w sentencji o oddaleniu skargi.