I SA/Bk 456/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 oddala skargę W dniu [...] kwietnia 2011 r. L. K. (dalej Skarżący) złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności, w którym ubiegał się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do wszystkich deklarowanych działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 14,41 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o powierzchni 4,43 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) do powierzchni 9,98 ha. W dniu [...] maja 2011 r. Skarżący złożył zmianę do części wniosku o przyznanie płatności, w której zmienił deklarację żądania płatności na: UPO do działek rolnych o powierzchni 7,18 ha oraz PZ do działek rolnych o powierzchni 7,23 ha. Następnie w dniu [...] maja 2011 r. Skarżący oświadczył, że jego zięć – I. C. bez jego wiedzy i zgody wyorał trwały użytek zielony i w dniach od [...] do [...] kwietnia 2011 r. obsiał połowę działki nr [...] i [...]. W dniu [...] grudnia 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w K. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013r. nr [...] Organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, wskazując że podczas przeprowadzania kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 Skarżącego wystąpiły błędy kontroli krzyżowej dotyczące przekroczenia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) występującego na działkach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], położonych w województwie p., powiecie k., gminie G., obręb B. przez wszystkich rolników ubiegających się o jednolitą płatność obszarową oraz wystąpiły błędy dotyczące powierzchni deklarowanej do jednolitej płatności obszarowej na działkach ewidencyjnych: [...], [...] oraz uzupełniającej płatności obszarowej na działce ewidencyjnej [...], które są większe od maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) występującego na tych działkach ewidencyjnych zgodnie z systemem identyfikacji działek rolnych. Po wielokrotnym, w wyniku uchylania decyzji przez organ odwoławczy, przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...], uchylił dotychczasową decyzję w sprawie z dnia [...] grudnia 2011 r. i orzekł o odmowie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 r. Organ przyjął, że w 2011 r. Skarżący nie użytkował rolniczo działek o nr [...], [...] i [...], dlatego też należało odmówić przyznania wnioskowanych płatności. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. i przyznał płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2011 w łącznej wysokości 7205,16 zł oraz odmówił przyznania płatności do działek rolnych BB/BB1, CA/CA1 i części działki A. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170 poz. 1051 ze zm.) wnioskodawcy należy się płatność, gdy cały rok utrzymywał grunty rolne zgodnie z normami, a więc cały rok grunty te były w jego posiadaniu. Datę 31 maja należy czytać łącznie z wymaganiem utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, do czego może zobowiązać się jedynie osoba, która gruntami tymi faktycznie włada. Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR w sprawie bezsprzecznie stwierdzono, że z racji braku posiadania i użytkowania rolniczo w 2011 r. działek rolnych BB/BB1, CA/CA1 i części A zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] Skarżący nie spełnił warunków do przyznania płatności do gruntów rolnych. Organ ustalił powierzchnię kwalifikującą się do płatności w zakresie: JPO - powierzchnia deklarowana -14,41 ha, powierzchnia stwierdzona - 6,69 ha; UPO - powierzchnia deklarowana - 7.18 ha, powierzchnia stwierdzona - 1.63 ha; PZ - powierzchnia deklarowana - 7,23 ha, powierzchnia stwierdzona - 5.06 ha. Organ odwoławczy uznał jednak, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., str. 1, ze zm.). Istotne znaczenie ma złożenie w dniu [...] maja 2011 r. zmiany do wniosku, w której Skarżący dostosował wniosek do stanu faktycznego na gruncie rolnym oraz oświadczenia, że I. C. bez wiedzy i zgody Skarżącego wyorał trwały użytek zielony i w dniach od [...] kwietnia 2011 r. do [...] kwietnia 2011 r. obsiał połowę działki nr [...] i nr [...]. Brak ustosunkowania się organu I instancji do powyższego wprowadziło Skarżącego w błąd i zasugerowało jej słuszność i prawidłowość swojego postępowania. Organ zaznaczył przy tym, że z powyższego oświadczenia nie wynika, jakoby Skarżący utracił posiadanie przedmiotowych dzieł i zaprzestał ich rolniczego użytkowania. Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący i złożył skargę do Sądu. Zarzucił naruszenie prawa, zarówno materialnego jak i procesowego, nie wskazując jednak konkretnych przepisów ani aktów prawnych. Zdaniem Skarżącego, postępowanie w sprawie trwa zbyt długo, organy wydające decyzję są stronnicze i powściągliwe w terminowym wypłacaniu należności. Podkreślił, że decyzje zostały wydane przez organy i osoby, które powinny zostać wyłączone od ich wydawania, zaś zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która następnie została uchylona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 6 ustawy w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. Zgodnie z brzmieniem art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie sadowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, władanie natomiast w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym ( por. postanowienie SN z dnia 9 maja 2003r., sygn. V CK 13/03; postanowienie SN z 13 stycznia 2004r., sygn. V CK 131/03). Zgodnie z orzecznictwem Sądów Administracyjnych powyższe rozróżnienie rodzajów posiadania ma znaczenie z tego względu, że idea płatności obszarowych, wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2007 r., II GSK 260/07). Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie wystarczy, zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy zobowiązany jest przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy prowadzi na nich działalność rolniczą zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomocy rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co, do których wnioskują o dopłaty (Wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.12.2008r. Sygn. akt VIII SA/Wa 353/08). Fakt, że poza posiadaniem ustawodawca na gruncie przepisów dotyczących płatności wymaga utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dacie składania wniosku (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2007 r., II GSK 53/07). Dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem (przy spełnieniu pozostałych wymogów kwalifikacyjnych), nie musi on natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do tego gruntu. Tak bowiem, jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. II GSK 258/06, wszystkie orzeczenia są dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnionym do płatności jest bowiem także posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego. W rozpatrywanej sprawie istotnym jest ustalenie, czy spełnione zostały warunki wskazane ww. przepisach, tj. czy Skarżący posiadał na dzień 31 maja 2011r. grunty rolne zadeklarowane we wniosku oraz czy rzeczywiście rolniczo gospodarował na tych gruntach w roku 2011. Posiadanie, na co słusznie wskazuje organ, występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Czynnik faktycznego władztwa polega, zatem na fizycznym opanowaniu rzeczy. Przenosząc poczynione wyżej rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, iż organ II instancji prawidłowo uznał, że Skarżący nie użytkował, jako posiadacz, w sposób wyżej przedstawiony, części gruntów rolnych, zadeklarowanych na działkach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] obręb B., gmina G., powiat k. Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy materiału dowodowego i zeznań świadków w osobach Pana A. Ż., Pana L. M., Pana L. B. Pana E. Ś. i Pana Ł. J. wynika, iż w 2011 roku część ww. działek ewidencyjnych były w posiadaniu i użytkowaniu Pana I. C. - zięcia Skarżącego. Podobnej treści oświadczenie złożył również sam Pan L. K. w dniu [...].01.2013r., w którym poinformował, o wyoraniu przez Pana I. C. zgłoszonych do płatności części działek rolnych. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustawodawca wnioskodawcy należy się płatność, gdy cały rok utrzymywał grunty rolne zgodnie z normami, a więc cały rok grunty te były w jego posiadaniu. Równocześnie należy podkreślić, iż datę 31 maja należy czytać łącznie z wymaganiem utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, do czego może zobowiązać się jedynie osoba, która gruntami tymi faktycznie włada. Posiadanie powinno mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07). Sens płatności polega na rekompensowaniu faktycznie poniesionych kosztów w związku z utrzymaniem gruntów rolnych zgodnie z normami, dlatego płatności przyznawane są osobie, która jest faktycznym użytkownikiem gruntów, która rzeczywiście je uprawia, tzn. decyduje, co uprawiać i dokonuje swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony. Zatem, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować - co oznacza, ze prawo do płatności przysługuje właśnie podmiotowi, który faktycznie użytkuje działkę rolną. Zdaniem Sądu organy prawidłowo stwierdziły, że z racji braku posiadania i użytkowania rolniczo w 2011r. działek rolnych BB/BB1, CA/CA1 i części A zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...]. Skarżący nie spełnił warunków do przyznania płatności do wskazanych powyżej gruntów rolnych. Odnosząc się do zarzutu zawartego w pkt 9 należy podnieść, iż zarzut dotyczy postępowania w sprawie przyznania płatności na 2013 rok i nie może dotyczyć rozpoznawanej sprawy. Również niezasadne są zarzuty przedstawione w punktach 10 i 11. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby w sprawie miało miejsce jakiekolwiek niszczenie dokumentów oraz, że prowadząc postępowanie administracyjne organy ARiMR "znęcały się nad osobą niepełnosprawną psychicznie, fizycznie, finansowo...". Jednocześnie podkreślić należy, iż w identycznym stanie faktycznym w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 ustalenia organów ARiMR odnośnie posiadania i użytkowania działek rolnych zadeklarowanych we wniosku były już przedmiotem badania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, który wyrokiem z dnia 27.05.2014r. (I SA/Bk 119/14) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora POR ARiMR w Ł. Obecny skład Sądu przychyla się do zajętego stanowiska w uzasadnieniu powołanego orzeczenia. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.