I SA/Bk 457/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 oddala skargę W dniu [...] kwietnia 2011 r. L. K. (dalej Skarżący) złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności, w którym ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) do powierzchni: ONW I strefa - 0,39 ha, ONW II strefa - 14,02 ha. W dniu [...] maja 2011 r. Skarżący oświadczył, że jego zięć – .I. C. bez jego wiedzy i zgody wyorał trwały użytek zielony i w dniach od [...] do [...] kwietnia 2011 r. obsiał połowę działki nr [...] i [...]. W dniu [...] listopada 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w K. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania Skarżącemu płatności ONW na 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013r. nr [...] Organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie płatności ONW na rok 2011, wskazując że podczas przeprowadzania kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 Skarżącego wystąpiły błędy kontroli krzyżowej dotyczące przekroczenia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) występującego na działkach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], położonych w województwie p., powiecie k., gminie G., obręb B. przez wszystkich rolników ubiegających się o płatności ONW. Po wielokrotnym, w wyniku uchylania decyzji przez organ odwoławczy, przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...], uchylił dotychczasową decyzję w sprawie z dnia [...] listopada 2011 r. i przyznał Skarżącemu płatność ONW za 2011 r. w kwocie 69,81 zł oraz odmówił jej przyznania w pozostałym, wnioskowanym zakresie. Organ przyjął, że w 2011 r. Skarżący nie użytkował rolniczo działek o nr [...], [...] i [...], dlatego też należało odmówić w tym zakresie, przyznania wnioskowanych płatności. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. i przyznał płatności ONW na rok 2011 w łącznej wysokości 1733,01 zł oraz odmówił przyznania płatności do działek rolnych BB, CA i części działki A. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 40, poz. 329 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie w sprawie przyznawania pomocy finansowej ONW"), wnioskodawcy należy się płatność, gdy cały rok utrzymywał grunty rolne zgodnie z normami, a więc cały rok grunty te były w jego posiadaniu. Datę 31 maja należy czytać łącznie z wymaganiem utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, do czego może zobowiązać się jedynie osoba, która gruntami tymi faktycznie włada. Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR w sprawie bezsprzecznie stwierdzono, że z racji braku posiadania i użytkowania rolniczo w 2011 r. działek rolnych BB, CA i części A zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] Skarżący nie spełnił warunków do przyznania płatności. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo uznał, że Skarżący nie użytkował, jako posiadacz części gruntów rolnych zadeklarowanych na działkach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] obręb B., gmina G., powiat k. Z zeznań A. Ż., L. M., L. B., E. Ś. i Ł. J. wynika, że w 2011 r. część ww. działek ewidencyjnych były w posiadaniu i użytkowaniu I. C. - zięcia strony postępowania. Podobnej treści oświadczenie złożył również sam Skarżący w dniu [...] stycznia 2013 r. poinformował o wyoraniu przez I. C. części działek zgłoszonych do płatności. Organ ustalił więc powierzchnię kwalifikującą się do płatności w zakresie: ONW I strefa - powierzchnia deklarowana -14,02 ha, powierzchnia stwierdzona - 6,30 ha; ONW II strefa - powierzchnia deklarowana - 0,39 ha, powierzchnia stwierdzona - 0,39 ha. Organ odwoławczy uznał jednak, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., str. 1, ze zm.). Istotne znaczenie ma złożenie w dniu 27 maja 2011 r. zmiany do wniosku, w której Skarżący dostosował wniosek do stanu faktycznego na gruncie rolnym oraz oświadczenia, że I. C. bez wiedzy i zgody Skarżącego wyorał trwały użytek zielony i w dniach od [...] kwietnia 2011 r. do [...] kwietnia 2011 r. obsiał połowę działki nr [...] i nr [...]. Brak ustosunkowania się organu I instancji do powyższego wprowadziło Skarżącego w błąd i zasugerowało jej słuszność i prawidłowość swojego postępowania. Organ zaznaczył przy tym, że z powyższego oświadczenia nie wynika, jakoby Skarżący utracił posiadanie przedmiotowych dzieł i zaprzestał ich rolniczego użytkowania. Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący i złożył skargę do Sądu. Zarzucił naruszenie prawa, zarówno materialnego jak i procesowego, nie wskazując jednak konkretnych przepisów ani aktów prawnych. Zdaniem Skarżącego, postępowanie w sprawie trwa zbyt długo, organy wydające decyzję są stronnicze i powściągliwe w terminowym wypłacaniu należności. Podkreślił, że decyzje zostały wydane przez organy i osoby, które powinny zostać wyłączone od ich wydawania, zaś zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która następnie została uchylona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. W myśl postanowień § 2 rozporządzenia w sprawie przyznawania pomocy finansowej ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005"; 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.). Z powyższego wynika, że jedną z przesłanek warunkujących uzyskanie środków unijnych jest posiadanie gruntu rolnego zadeklarowanego do płatności a nie status jego właściciela (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 września 2011 r. sygn. II SA/Go 418/11, LEX nr 966358) Dodatkowo, by otrzymać płatność ONW nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych, lecz konieczne jest ich rolnicze użytkowanie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku I SA/Bk 129/13, pub. LEX nr 1326931). Posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym, tym samym z punktu widzenia przyznania wspomnianej płatności istotne jest nie prawo własności do danej nieruchomości (gruntów rolnych), a fakt władania nią i jej rolniczego użytkowania. Posiadaczem jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada rzeczą, jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny). Tymczasem z materiału zgromadzonego w sprawie w tym także treści oświadczeń samego Skarżącego wynika, że na dzień 31 maja 2011 r. część z ww. działek nie była w posiadaniu i użytkowaniu Skarżącego, lecz innego producenta rolnego (I. C.). W ocenie Sądu organy podjęły niezbędne działania w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. W celu ustalenia podmiotu, który faktycznie użytkował sporne działki rolne przesłuchano świadków, którzy potwierdzili fakt posiadania i użytkowania w 2011 r. części ze spornych działek rolnych przez innego producenta rolnego. Powyższa okoliczność z uwagi na treść przywołanego na wstępie § 2 rozporządzenia w sprawie przyznawania pomocy finansowej ONW, przesądza o braku możliwości przyznania płatności ONW do działek, które nie były w posiadaniu oraz nie były użytkowane rolniczo przez Skarżącego w 2011 r. Skarżący nie przedstawił skutecznych dowodów podważających ustalenia organów. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają tytuł prawny Skarżącego do spornych działek, lecz nie fakt ich posiadania w 2011 r. Skarżący winien udowodnić nie prawo własności do danej nieruchomości (gruntów rolnych), a fakt władania nią i jej rolniczego użytkowania. Należy podzielić pogląd organu o braku możliwości zastosowania w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który przewiduje wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń. Zgodnie z jego treścią zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II rozporządzenia, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy (ust.1). Ponadto zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (ust.2). Wniosek złożony przez Skrzącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a ponadto Skarżący nie wykazał skutecznie, że nie ponosi winy za zadeklarowanie nieprawidłowych danych. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów wynika, że miał świadomość, że działki rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...] obręb B. gmina G., zadeklarowane we wniosku znajdują się w posiadaniu I. C. Wnioskodawca (rolnik) odpowiada za treść wypełnionego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to na nim więc spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowana a kwalifikującą się do płatności. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wskazał, że zaistniały przesłanki pozwalające na odstąpienie od zastosowania sankcji. Organ prawidłowo zastosował zatem tryb wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.