I SA/Bk 459/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 19 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wskazał, że jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Pola uprawne są oddalone 13 km od zabudowań gospodarczych, co podnosi koszty produkcji rolnej. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS wydanym w marcu 2014 r. skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, co zmusiło go do radyklanego ograniczenia produkcji. Zachodzi też konieczność wynajmowania pracowników do pracy w gospodarstwie. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 16 ha, stary drewniany dom o powierzchni 60 m² nie nadający się do zamieszkania oraz stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. E. S. nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Jego źródłem utrzymania pozostaje renta w wysokości 473 zł miesięcznie, w maju 2014 r. w całości zajęta przez Urząd Skarbowy. Dodatkowo otrzymuje czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł rocznie oraz uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 1.100 zł, a także otrzymał kwotę 1.033 zł tytułem dopłat bezpośrednich. Skarżący wskazał, że toczy się przeciwko niemu sześć postępowań egzekucyjnych. Jego aktualne zadłużenie to kwota 15.000 zł. Postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. W złożonym w terminie sprzeciwie i piśmie uzupełniającym skarżący zarzucił dowolną i stronniczą ocenę przedstawionych przez niego dowodów świadczących o tragicznej sytuacji życiowej i materialnej. Jego zdaniem pominięte zostały dokumenty składane w innych sprawach, takie jak orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, zaświadczenie o konieczności operacji kardiologicznej, leczenia u neurologa, czy też bezdomność. Skarżący zarzucił także nieznajomość możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego przez mającą 63 lata samotną i chorą osobę. Stwierdził, że stan jego zdrowia nie pozwala praktycznie na wykonywanie żadnych prac. Przedstawił ponadto pełny rozgoryczenia opis wieloletniego konfliktu z rodziną M. o prawo własności nieruchomości rolnych i wyraził swój sprzeciw wobec wyroków sądów powszechnych zapadłych w tej kwestii. Wskazał, że do dnia dzisiejszego nie otrzymał od przeciwników żadnych pieniędzy, a kwota wpłacona do depozytu sądowego została w całości zajęta przez komornika. Do akt dołączył zaświadczenie o stanie zdrowia i zaświadczenie o ilości spraw egzekucyjnych, które toczyły się lub toczą przeciwko skarżącemu (13 spraw). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Zgodnie z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał powyższego w wystarczający sposób. Oświadczenie o jego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym, zwłaszcza w świetle dokumentów znajdujących się w aktach innych spraw E. S. zawisłych przed tut. Sądem. Z dokumentów tych – których kserokopie dołączono do akt niniejszej sprawy – wynika, że T. M. – uczestnik postępowania w sprawie ze skargi E. S. złożonej do tut. Sądu na decyzję w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego – spłacił skarżącemu z tytułu zniesienia współwłasności kwotę 121.000,00 zł, która została złożona do depozytu sądowego, gdyż skarżący nie chciał podać numeru konta bankowego (protokoły z rozprawy z dnia 22 lipca 2014 r. i 26 sierpnia 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 736/13). Powyższe zostało potwierdzone i doprecyzowane w nadesłanych przez Sąd Okręgowy w Ł. odpisach postanowień z dnia [...] stycznia 2013 r., [...] marca 2014 r. i [...] czerwca 2014 r. Wynika z nich, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w W. przyznał T. M. na własność nieruchomość rolną położoną we wsi Ż. złożoną z działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami: [...] o łącznej powierzchni 12.9590 ha i zasądził od niego na rzecz E. S. tytułem spłaty kwotę 121.779,25 zł płatną w dwóch ratach: I rata w wysokości 100.000,00 zł w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, II rata w wysokości 21.779,25 zł w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (pkt V i VI sentencji postanowienia). Sąd Okręgowy w Ł., postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. sygn. akt [...] oddalił apelacje i zażalenia od postanowienia z dnia [...] stycznia 2013 r. Ponadto, z informacji uzyskanej przez tut. Sąd we wspomnianej sprawie II SA/Bk 736/13, a pochodzącej z Sądu Rejonowego w Z. VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego w W. wynika, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt [...] zezwolono T. M. na złożenie do depozytu sądowego kwoty zasądzonej tytułem spłaty. W dniu [...] kwietnia 2014 r. została wpłacona do depozytu kwota 100.000,00 zł, a [...] czerwca 2014 r. kwota 17.779.25 zł. Z kwoty będącej w depozycie sądowym komornik dokonał zajęcia w wysokości 1.421,26 zł (pisma z dnia [...] września 2014 r. i [...] września 2014 r.). Należy również zauważyć, że w sprawie o sygn. II SAB/Bk 50/13 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. złożył wniosek o cofnięcie prawa pomocy przyznanego E. S. w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia tego wniosku wynika, że E. S. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni około 20 ha, położone na terenie gminy K. i gminy C., składające się z gruntów o dobrej i bardzo dobrej jakości. Jest właścicielem kompletu maszyn rolniczych do upraw gleby, trzech ciągników, przyczep rolniczych, samochodu ciężarowego oraz trzech kombajnów: zbożowego, ziemniaczanego oraz do zbioru buraków cukrowych. Wartość maszyn jest bardzo znacząca. Oprócz dochodów z obsiewania zbożem posiadanych gruntów ornych, skarżący uzyskuje również dochody z hodowli bydła (kilkanaście sztuk). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, albowiem zataił informację o uzyskanej spłacie. Wbrew twierdzeniom strony kwota złożona do depozytu sądowego nie została w całości zajęta przez komornika. Z dokumentów znajdujących się w aktach wynika, że komornik dokonał zajęcia w wysokości 1.421,26 zł. Skarżący, poza gołosłownymi twierdzeniami, nie przedstawił dokumentacji, która podważyłaby informacje zwarte w piśmie Prezesa Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] września 2014 r. Tym samym, do dyspozycji skarżącego pozostaje nadal kwota ponad 100.000 zł, którą to kwotę może w każdej chwili podjąć. Wobec tego należy stwierdzić, że skarżący dobrowolnie pozbawia się środków z zasądzonej na jego rzecz spłaty, które mogłyby posłużyć do opłacenia kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo Sąd zauważa, że z wniosku organu nadzoru budowlanego złożonego w sprawie II SAB/Bk 50/13 wynika, że prowadzone przez skarżącego gospodarstwo nie prosperuje tak źle jak wskazuje on we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w tej sprawie. W świetle powyższych okoliczności skarżący nie wykazał skutecznie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dane przedstawione w rozpatrywanym wniosku są niewiarygodne i z tego względu nie mogą stanowić podstawy do udzielania prawa pomocy. Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.