I SA/Bk 467/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji określającej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił W. M. (dalej powoływany także jako Skarżący) kwotę podatku akcyzowego z tytułu wewnatrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki BMW [...]. Decyzja powyższa została doręczona dorosłemu domownikowi Skarżącego w dniu 23 sierpnia 2011 r. W dniu 22 września 2011 r., Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, od powyższej decyzji złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, który został uchybiony. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w dniu 16 września 2011 r. Skarżący za pośrednictwem organu egzekucyjnego powziął informację, iż jest zobowiązany do zapłaty podatku akcyzowego na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. Jednocześnie dowiedział się, iż decyzję odebrał jego ojciec -T. M. Skarżący wskazał, iż ojciec ma ponad 80 lat i problemy z pamięcią, w związku z czym zabronił mu odbierania korespondencji. Pomimo zakazu i braku upoważnienia do odbierania przesyłek ojciec Skarżącego przyjął list i nie przekazał adresatowi. Z uwagi na powyższe, w ocenie strony skarżącej, wniosek jest zasadny, gdyż nie można uznać doręczenia przesyłki za skuteczną osobie, która nie miała upoważnienia. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania. Podkreślił, że jak wynika z akt sprawy, przesyłki kierowane do Skarżącego kilkakrotnie były odbierane przez ojca - T. M. Skoro Skarżący, jak twierdzi, zabronił ojcu odbierania przesyłek adresowanych do niego, można się domyślać, iż zdarzały się problemy z ich przekazywaniem. Podatnik mając świadomość takich problemów powinien przedsięwziąć wszelkie możliwe kroki w celu ich wyeliminowania, aby nie dopuścić do sytuacji, w której strona nie będzie pewna, że każda adresowana do niej przesyłka dotrze bez przeszkód. Tymczasem organ ustalił, że Skarżący, mimo takiej prawnej możliwości - art. 26 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo pocztowej, nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia, aby korespondencja kierowana do niego nie była doręczana ojcu - T. M. Tym samym, w ocenie organu, Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania, albowiem nie dochował należytej staranności w dbaniu o własne interesy, w szczególności, mimo pojawiających się problemów z doręczaniem przesyłek pełnoletniemu domownikowi, nie podjął żadnych działań zmierzających do ich wyeliminowania. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniósł o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 162 § 1 i § 2 i 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej powoływana w skrócie jako o.p.) oraz prawa procesowego poprzez niedopełnienie przez organ obowiązków dochodzenia prawdy materialnej wynikających z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż w zachowaniu strony nie można doszukać się ani winy umyślnej, ani niedbalstwa, ponieważ nie mógł przewidzieć, że w momencie jego nieobecności w domu, listonosz przyniesienie korespondencje z decyzją, zaś ojciec, odbierze ją i jej mu nie przekaże. Tym samy, w ocenie Skarżącego, wypełnił wszystkie cztery przesłanki niezbędne do przywrócenia terminu, które zostały określone w art. 162 § 1 i 2 o.p. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie jako: u.p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że nie nastąpiło naruszenie przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie odwołania od decyzji określającej Skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ stwierdzający uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania administracyjnego (podatkowego). Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 162 § 1 i 2 o.p. Zgodnie z ww. przepisem organ odwoławczy może przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z regulacji tej wynika, że dla skutecznego przywrócenia terminu muszą być łącznie spełnione cztery przesłanki: 1. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 2. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 3. dochowanie 7 – dniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4. dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, Skarżący nie spełnił wszystkich ww. ustawowych przesłanek umożliwiających przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania. Zgodzić się należy z organem, że Skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób uchybienia terminu bez własnej winy. Słusznie bowiem organ zauważył, że o braku winy w niedopełnieniu ww. obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (patrz - wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., III SA 1716/99, LEX nr 45409). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Ustawa wymaga w tym przypadku nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania (uprawdopodobnienia), że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy strony. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się bowiem z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Skarżący jako okoliczność uzasadniającą brak jego winy w niezłożeniu odwołania w terminie wskazał fakt, iż decyzję organu podatkowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. odebrał jego ojciec i nie przekazał jej adresatowi. Podkreślił, że ojciec jest w podeszłym weku (80 lat), ma problemy z pamięcią i nie był upoważniony do odbierania korespondencji adresowanej do Skarżącego. W ocenie Sądu, nie można przyjąć, że powyższe zdarzenie - obiór korespondencji przez dorosłego domownika i nieprzekazanie jej w terminie Skarżącemu, stanowi okoliczność wyłączającą jakąkolwiek winę Skarżącego w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania. Wskazać przede wszystkim należy, na co zwrócił uwagę organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że ojciec Skarżącego, mimo braku stosownego upoważnienia (jak twierdzi Skarżący), w trakcie prowadzonego postępowania kilkakrotnie odbierał przesyłki adresowane do Skarżącego. Skoro już wówczas zdarzały się problemy związane z przekazywaniem korespondencji Skarżącemu, powinien on tę kwestię wyjaśnić w placówce pocztowej, składając odpowiednie zastrzeżenie o niedoręczaniu przesyłek do rąk ojca. Jak ustalił organ podatkowy, Skarżący takiego zastrzeżenia nie złożył, a zatem nie można przyjąć, że dochował należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Skarżący, skoro posiadał wiedzę, że korespondencję od organów podatkowych może odbierać ojciec, powinien podjąć wszelkie możliwe kroki, celem zabezpieczenia się przed negatywnymi konsekwencjami odbioru i nie przekazania korespondencji adresatowi, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Dodatkowo wskazać należy, wbrew twierdzeniom Skarżącego i oświadczenia jego ojca, że odbiór decyzji organu podatkowego w dniu 23 sierpnia 2011 r. nie nastąpił z rąk listonosza, lecz w placówce pocztowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k.128 akt adm.) wynika, że korespondencja z organu podatkowego została awizowana w dniu 22 sierpnia 2011 r. z uwagi na zamknięte mieszkanie, zaś odbiór korespondencji nastąpił w dniu następnym, w placówce pocztowej. Tym bardziej dziwi fakt, iż Skarżący nie posiadał wiedzy, iż 80 letni ojciec - schorowany i posiadający zaniki pamięci, udał się do placówki pocztowej po odbiór korespondencji. W świetle powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 o.p. Skarżący nie uprawdopodobnił, że dochował należytej staranności w dbaniu o własne interesy, w szczególności nie podjął żadnych czynności zmierzających do zabezpieczenia się przed, mogącymi wystąpić w praktyce, negatywnymi konsekwencjami nie przekazania korespondencji przez dorosłego domownika - ojca. Przyjąć należy, iż w tym zakresie wina Skarżącego przybrała postać niedbalstwa w kwestii własnych interesów. Dodatkowo wskazać należy, iż dopiero po uzyskaniu informacji w przedmiocie wydania i doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym, Skarżący ustanowił w sprawie pełnomocnika. Gdyby uczynił to na etapie postępowania przed organem I instancji wyeliminowałoby to problem związany z odbieraniem korespondencji przez dorosłych domowników. W ocenie Sądu, organ podatkowy nie naruszył także zasad postępowania podatkowego rozważając istnienie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi podatkowemu naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, które w sprawie nie miały zastosowania. Tym niemniej, mając na uwadze odpowiedniki tychże przepisów w o.p. (art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191), przyjąć należało, że nie zostały naruszone w przeprowadzonym postępowaniu. Organ prawidłowo zgromadził i ocenił odstępny materiał dowodowy, w szczególności wyjaśnienia Skarżącego, oświadczenie jego ojca oraz informację z Poczty Polskiej dotyczącą braku zastrzeżeń, co do doręczania korespondencji określonym domownikom. W powyższej ocenie nie można doszukać się błędów czy niejasności, a zatem nie może być ona uznana za dowolną. Mając na uwadze powyższe, w szczególności nie dostrzegając naruszenia prawa przez organ podatkowy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę.