I SA/Bk 468/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną (k. 18). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż jego rodzina uzyskuje dochody brutto z tytułu jego emerytury w kwocie 3.127,42 zł oraz emerytury żony w kwocie 1.366,94 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m², działka rodzinna – wspólnota ogólna, a także lokaty. Na podstawie powyższych okoliczności skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 18-19). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 września 2014 r. (k. 20) skarżący oświadczył, że emerytura netto jego żony wynosi 1.149,55 zł, natomiast jego 2.818,86 zł, co daje łącznie kwotę 3.968,41 zł. Wskazał iż, miesięczne wydatki jego rodziny przedstawiają się następująco: energia elektryczna – 68 zł, telefon – 39 zł, czynsz – 213 zł, lekarstwa – stent - 36 zł (108,42 zł/ 3 miesiące), opłaty za korzystanie z telewizora – 34 zł, gaz – 17 zł. Opłaty stałe zatem wynoszą aktualnie 425 zł (68+39+213+36+34+17+18). Dodatkowo rodzina ponosi wydatki na wyżywienie w wysokości 2.400 zł (tj. 40 zł x 30 dni = 1.200 zł x 2 osoby = 2.400 zł) oraz utrzymanie mieszania i środki czystości w wysokości 160 zł. Podkreślił również, przedstawiając stosowne wyliczenia, iż koszty bieżących opłat stale rosną. Skarżący podniósł także, iż jego żona dwukrotnie była w pełnopłatnym sanatorium. Rodzina skarżącego nie posiada samochodu. Końcowo wskazał, iż od lat 80-tych XX wieku wspólnie z żoną oszczędzali, aby ułatwić dzieciom i wnukom "start w życiu". Natomiast sprawa sądowa przeciwko budżetowi o jego pieniądze stanowi dla niego moralny cios i pogorszenie zdrowia, dlatego skarżący odstąpił od doręczania lokat i wyciągów z rachunków bankowych, dopuszczając komisyjne wyjaśnienie tych okoliczności z pracownikami banku (k. 22-23). Do wniosku skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki (k. 24-32). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna W. K. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, jest on w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić przy tym należy, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawca nie zadośćuczynił powyższemu wezwaniu. Wprawdzie skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające uzyskiwane dochody oraz ponoszone wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, ale nie przedłożył żadnych dokumentów dotyczących wskazanych we wniosku lokat, w tym ich wysokości oraz nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowym. Fakt ten uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym oświadczeniu skarżący W. K. wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód w łącznej kwocie 3.968,76 zł, uzyskiwany z tytułu otrzymywanych emerytur (k. 24). Wykazane miesięczne wydatki wynoszą 2.985 zł tj. opłaty stałe – 425 zł, wyżywienie – 2.400 zł oraz środki czyszczące – 160 zł (k. 22, 32). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m², działka rodzinna, a także lokaty. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających wysokość posiadanych lokat, ani stanu konta bankowego. Skarżąca wraz z żoną są osobami starszymi i schorowanymi. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie posiadanych środków finansowych, co w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo przedstawiania okoliczności dotyczących stanu zdrowia członków rodziny skarżącego. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałych źródeł dochodów w kwocie 3.968,76 zł (emerytury) przy ponoszonych wydatkach w wysokości 2.985 zł oraz poczynione przez wnioskodawców oszczędności, w połączeniu z posiadanym majątkiem, pozwalają na uznanie, iż W. K. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które sprowadzają się aktualnie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł i poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru (k. 13). Po poniesieniu bieżących wydatków rodzinie skarżącego zostaje do rozdysponowania kwota 983,76 zł, która może być przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych. Wykazane we wniosku oszczędności (lokaty w nieznanej wysokości) również mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu jego rodziny, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.