I SA/Bk 470/08

PostanowienieWSA w Białymstoku2008-12-03

Skład orzekający: Barbara Romanczuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sytuacja materialna strony, która uzyskuje dochody z wynajmu nieruchomości, ale przeznacza je w całości na spłatę kredytów i ponosi wysokie koszty utrzymania rodziny, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Sytuacja materialna strony, która pomimo uzyskiwania dochodów z wynajmu nieruchomości, przeznacza je w całości na spłatę wysokich rat kredytowych i ponosi znaczne koszty utrzymania rodziny, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, który musi wykazać brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.
Stan faktyczny
J. J. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na brak środków finansowych, zaległości w opłatach i utrzymywanie bezrobotnego syna. Mimo uzyskiwania dochodów z wynajmu budynku handlowego, przeznacza je w całości na spłatę kredytów, a jej miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny są wysokie. Do wniosku dołączono dokumenty potwierdzające zadłużenie, koszty utrzymania i dochody z wynajmu.
Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 roku oraz odsetek za zwłokę od należnych zaliczek miesięcznych na ten podatek za niektóre miesiące 2003 roku p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. J. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podniosła, że ze względu na brak środków finansowych nie opłaca na bieżąco składek na ZUS i podatku od nieruchomości, zalega z opłatami za energię elektryczną, wodę i telefon, na jej utrzymaniu pozostaje bezrobotny syn M. J. Ponadto w roku podatkowym 2007 osiągnęła stratę z działalności gospodarczej w wysokości 48.575,71 zł. (k. 65-66). J. J. wskazała ponadto, iż posiada budynek handlowy przy ul. D. [...], którego powierzchnia wynosi 700 m2 i uzyskuje miesięcznie z tytułu wynajmu lokali użytkowych w tym budynku dochód w wysokości ok. 21.000 zł. Dochód ten w całości przeznaczany jest na spłatę rat kredytowych wynoszących ok. 27.800 zł miesięcznie (k. 63-64). W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu z dnia 19 listopada 2008 roku J. J. oświadczyła, że aktualna wysokość jej zobowiązań wobec poszczególnych wierzycieli wynosi: – F. B. – 142.000 EURO, – S. W. – 140.929,48 zł, – Urząd Skarbowy – 467.395,84 zł oraz odsetki. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, iż miesięczne wydatki związane z utrzymaniem jej i jej syna wynoszą około 5.540 zł. Do wydatków tych należy zaliczyć opłatę za wynajęte mieszkanie 600 zł, ZUS – około 740 zł, podatek VAT – 2500 zł, jedzenie – 1000 zł. J. J. spłaca miesięczne raty kredytów na rzecz F. B. – około 12.000 zł oraz S. W. – około 6.800 zł. Wnioskodawczyni uzyskuje przychody z tytułu wynajmu lokali użytkowych firmie R. - 11.700 zł + VAT, firmie Ch. P. – 2.500 zł + VAT oraz firmie K. – 3.113 zł + VAT. W sumie dochody z wynajmu wynoszą około 21.121,86 zł. Do pisma dołączono kopie dokumentów potwierdzających wysokość zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz dokonywanych w tym zakresie spłat, zaległości podatkowych oraz umów najmu (k.100-124). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna J. J. uzasadnia tezę, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Należy bowiem stwierdzić, iż ze złożonego oświadczenia i dołączonych do sprawy dokumentów wynika, że sytuacja materialna J. J. uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wprawdzie skarżąca posiada budynek usługowy przy ul. D. [...] w Ł. i uzyskuje dochody z tytułu wynajmu znajdujących się tam lokali użytkowych, to jednak dochody te są prawie w całości przeznaczane na spłatę zadłużenia. Ze złożonego oświadczenia (z 25.11.2008 r., k. 100) wynika, iż przychody z wynajmu wynoszą 17.313 zł plus VAT (łącznie 21.121,86 zł), zaś wnioskodawczyni spłaca miesięcznie raty kredytów w łącznej wysokości około 18.800 zł. Wprawdzie kwota ta jest niższa od kwoty uzyskiwanego przez skarżącą dochodu – odpowiednio 21.121,86 zł i 18.800 zł, co oznacza, że wysokość dochodu w chwili obecnej przewyższa wysokość miesięcznych rat kredytu. Skarżąca ponosi jednak jeszcze koszty związane z utrzymaniem swojej dwuosobowej rodziny, które kształtują się aktualnie na poziomie 5.540 zł (k. 101). Na utrzymaniu skarżącej pozostaje także bezrobotny. Ze względu na brak środków finansowych skarżąca nie reguluje na bieżąco składek na ZUS i podatku od nieruchomości, zalega z opłatami za energię elektryczną, wodę i telefon. Ponadto musiała sprzedać swój dom, aby spłacić część swoich zaległości pieniężnych. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, a w szczególności wysokie zadłużenie i dokonywane w tym zakresie spłaty oraz brak środków na bieżące utrzymanie należy stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło