I SA/Bk 470/20
WyrokWSA w Białymstoku2020-06-24
Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Dariusz Marian Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może umorzyć koszty egzekucyjne, jeśli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, lub gdy przemawia za tym ważny interes publiczny, lub gdy ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny może umorzyć koszty egzekucyjne, ale jest to decyzja uznaniowa. Nawet jeśli istnieją przesłanki z art. 64e § 2 u.p.e.a., organ może odmówić umorzenia. W tej sprawie sąd uznał, że skarżący posiada dochody pozwalające na pokrycie niewielkich kosztów egzekucyjnych, nie wykazano ważnego interesu publicznego, ani nie zaszła przesłanka niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych, co uzasadniało oddalenie skargi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 129,30 zł. Dyrektor Oddziału ZUS umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej należności z tytułu składek, ale pozostawił do egzekucji koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych, uznając, że skarżący posiada dochody i nie zachodzą przesłanki ważnego interesu publicznego ani niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące przedawnienia i spełnienia przesłanek do umorzenia należności.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
1. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadził wobec majątku P. S. (dalej: "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z [...] września 2016 r. o nr: [...] celem wyegzekwowania należności wynikających z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia jego solidarnej odpowiedzialności z M. S. jako wspólników spółki cywilnej S. S.C. z siedzibą w B. za nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne. Postanowieniem z [...] lutego 2017 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B., działając na postawie art. 59 §3 i 4 w zw. z art. 59 §1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzył postępowania egzekucyjne w części dotyczącej należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Jednocześnie organ egzekucyjny wskazał, że w dalszym ciągu pozostają wymagalne koszty egzekucyjne powstałe w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych - 129,30 zł oraz koszty upomnienia - 69,60 zł.
2. W złożonym zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego zawnioskował o umorzenie kosztów egzekucyjnych.
3. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. postanowieniem z [...] października 2019 r., Nr [...], sprostowanym postanowieniem [...] grudnia 2019 r., Nr 1[...]odmówił skarżącemu umorzenia kosztów egzekucyjnych.
4. Po rozpoznaniu złożonego przez skarżącego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w B. postanowieniem z [...] lutego 2020 r., nr [...] utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 64e § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), stwierdził jednak, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała, aby w sprawie zaistniała przesłanka nieściągalności dochodzonego obowiązku. Ustalono bowiem, że od 1 stycznia 2019 r. skarżący świadczy usługi na rzecz L. P. na podstawie umowy agencyjnej/zlecenia. Z tego tytułu, zgodnie ze złożonymi do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. drukami ZUS RCA, otrzymał wynagrodzenie w kwotach: za lipiec 2019 - 1.200,00 zł brutto, za sierpień 2019 r. - 1.815,00 zł brutto, za wrzesień 2019 1.305,00 zł.
Ponadto z pisma Komendy Powiatowej Policji w M. z [...] września 2019 r. wynika, że od około 5 lat skarżący pracuje w Niemczech. Zwrócono też uwagę, że na wezwanie organu o przedłożenie dokumentacji dotyczącej aktualnej sytuacji materialno-finansowej w postaci oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, zeznania podatkowego za 2018 r. skarżący nie przedłożył dokumentów, zaś oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej dołączone do akt sprawy pochodzi z roku 2016 i jest nieaktualne. Ustalono więc, że skarżący posiada źródło dochodu i nie jest pozbawiony możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych w kwocie 129,30 zł.
W ocenie organu, w sprawie nie zaistniała też przesłanka ważnego interesu publicznego. Dochodzone należności powstały w związku z niewykonaniem decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości spółki cywilnej S. s.c. z [...] października 2014 r. Nr [...]. Organ stwierdził, że zapłata danin publicznych ciążących na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą i konieczność zgromadzenia środków na ten cel są nieodłączną cechą planowania działalności gospodarczej. Bezskuteczne próby odzyskania wierzytelności spółki od kontrahentów nie świadczą o tym, iż w sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego. Umorzenie kosztów egzekucyjnych postawiłoby zaś skarżącego w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do pozostałych podmiotów znajdujących się w analogicznej sytuacji.
Zdaniem organu, wniosek skarżącego nie spełnia także trzeciej przesłanki z wymienionych w art. 64e § 2 u.p.e.a. Dochodzenie powstałych, a niewyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych, nie spowoduje powstania niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych. Wskazano, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. skierował wniosek o egzekucję z innych praw majątkowych, do których organ ten nie jest uprawniony, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu w M. prowadził postępowania egzekucyjne na podstawie dalszych tytułów wykonawczych o numerach od [...] z [...] września 2016 r. Do wyegzekwowania pozostawały zatem nie tylko koszty egzekucyjne powstałe w wyniku prowadzonych postępowań na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...].
Organ uznał za niezasadne zarzuty zawarte w zażaleniu naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s., art. 33 § 2 pkt 1, 6-8 i art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. oraz przekroczenia granic uznania administracyjnego
5. W skardze do WSA w Białymstoku pełnomocnik skarżącego zarzucił postanowieniu DIAS naruszenie prawa materialnego, tj.
1) art. 24 ust. 4 o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: "u.s.u.s") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec niewłaściwego rozpatrzenia przez organ podnoszonego przez Skarżącego zarzutu przedawnienia, co oznacza, że po upływie określonego czasu zobowiązanie, chociaż niezapłacone, wygasa z mocy prawa łącznie z odsetkami za zwłokę.
2) art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2019 r., poz. 900, dalej: "o.p.") w związku z art. 31 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu zarzutu, że zobowiązanie wygasło wskutek przedawnienia; błędnym przyjęciu, że nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia poprzez samo zastosowanie środka egzekucyjnego, podczas gdy dla przerwania biegu przedawnienia wymagane jest zastosowanie środka egzekucyjnego oraz skuteczne zawiadomienie o jego zastosowaniu przed upływem terminu przedawnienia roszczenia.
3) art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13. października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963) w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr .141 poz. 1365) poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek; błędnym ustaleniu, że nie zachodzą określone w art. 28 u.s.u.s. okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowych, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że w stosunku do skarżącego zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, albowiem skarżący nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, a tym samym zachodzi okoliczność uzasadniająca umorzenie należności składkowych; postępowania egzekucyjne wobec Skarżącego zostały umorzone przez komornika z uwagi na bezskuteczność egzekucji;
4) art. 17 i art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. oraz ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. nr 241, poz. 2074 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci opłaty manipulacyjnej w łącznej wysokości 129,90 zł i kosztów upomnienia w wysokości 81,20 zł. w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do zastosowania instytucji umorzenia należności z tytułu składek; błędnym ustaleniu, że nie zachodzą określone w art. 28 u.s.u.s. okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowych, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że w stosunku do skarżącego zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, albowiem skarżący nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, a tym samym zachodzi okoliczność uzasadniająca umorzenie należności składkowych; postępowania egzekucyjne wobec skarżącego zostały umorzone przez komornika z uwagi na bezskuteczność egzekucji;
oraz naruszenie przepisów procesowych, tj.:
1) art. 33 § 1 pkt 1,6-8, i art. 59 § 1 pkt 2 i 7 w związku z art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, nie doszłoby do wydania zaskarżonego postanowienia w takim kształcie; braku ustosunkowania się przez organ do zarzutu przedawnienia;
2) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia na niekompletnym materiale dowodowym i niedokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, podczas gdy z ustalonych faktów oraz zebranego materiału dowodowego wynika, że zebranie kompletnego materiału dowodowego oraz dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego skutkowałoby niewydaniem lub uchyleniem zaskarżonego postanowienia ZUS;
3) art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 104 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez
a) nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, brak należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie w sprawie; nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, niepogłębianie prowadzonym postępowaniem zaufania do organu; brak wskazania przez organ w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione; przyczyn, z powodu których dowodom i zarzutom Skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienia podstawy prawnej swojej decyzji, a w szczególności niekompletnego uzasadnienia postanowienia; wyjaśnienia podstaw i przesłanek utrzymania w mocy postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w B. nr [...] z [...] grudnia 2019r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci opłaty manipulacyjnej w łącznej wysokości 129,30 zł;
b) błędne przyjęcie, że w toku prowadzonego postępowania wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały rozstrzygnięte, podczas gdy w sposób niezgodny z obowiązujący przepisami ustalono brak przesłanek zastosowania umorzenia należności tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 1 - 3 pkt 3, 5, 6, ust. 3a, ust. 3b i ust. 4 u.s.u.s., jak również, że organy w sposób szczegółowy odniosły się do wszystkich zarzutów formułowanych na etapie postępowań odwoławczych oraz zawartych w skardze; braku w uzasadnieniu postanowienia ustosunkowania się w sposób merytoryczny do dowodów o bezskuteczności prowadzonych postępowań egzekucyjnych wierzytelności Skarżącego, w tym dwóch postanowień z [...] października 2017r. Komornika D. W.; nie wzięto pod uwagę, że zaległości powstały w istocie bez udziału i winy Skarżącego, a przy znacznym udziale podmiotów trzecich np. spółki R.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora ZUS w całości, ewentualnie o uchylenie tych postanowień w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Pełnomocnik podniósł, że sytuacja materialna skarżącego wynikła z niepłacenia należności przez kontrahentów wobec S. s.c., która celem wyegzekwowania swoich roszczeń przeprowadziła szereg postępowań sądowych i egzekucyjnych, które okazały się bezskuteczne. Na potwierdzenie tego przedłożono nakaz zapłaty wydany przez Sąd Rejonowy w B. z [...] września 2011 r. sygn. akt VIII [...] zasądzający od dłużnika S. P. na rzecz M. S. kwotę 27.421,74 zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu oraz postanowienie Komornika Sądowego E. D. z [...] czerwca 2013 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika S. P. z uwagi na jego bezskuteczność.
Skarżący poinformował także, że nie jest w stanie wyegzekwować należności w kwocie 60 000 zł wobec firmy PW R. sp. z o.o. z uwagi na jej upadłość i brak masy majątkowej do zaspokojenia wierzycieli. Podobna sytuacja dotyczy także dłużnika E. M., który z informacji uzyskanych od firmy J. sp. z o.o. nie jest w stanie spłacić Spółce zobowiązania sięgającego 1 mln zł. Skarżący złożył również dokumenty z urzędu skarbowego świadczące o zasadności wniosku o umorzenie w całości zaległości i odsetek za zwłokę objętych tytułami wykonawczymi od Nr [...] do Nr [...] z [...] września 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi do dnia złożenia wniosku, wymierzoną dodatkową opłatą oraz kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi.
W ocenie pełnomocnika, powyższe okoliczności nie zostały wzięte pod uwagę przez organy obu instancji przy wydawaniu rozstrzygnięć. Zdaniem pełnomocnika, o zasadności podnoszonego przez Skarżącego braku możliwości finansowych uregulowania należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczą dwa postanowienia z [...] października 2017 r. Komornika D. W., który umorzył postępowanie egzekucyjne wobec M. S. z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1.Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
2. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2188), zasadą jest, że sądowa kontrola legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Egzemplifikacją zasady, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie jest także art. 3 § 1 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.,) dalej – "p.p.s.a." Przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej (postanowienia) uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy p.p.s.a.), jak i rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza także art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma powinności badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje bowiem w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dostrzegł takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym.
3. Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy umorzenia Skarżącemu kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonych wobec niego postępowaniach egzekucyjnych, w wysokości 129,30 zł. Przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora IAS w B. z [...] lutego 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w B. z [...] grudnia 2019r. o odmowie umorzenia takich kosztów.
4. W ocenie Sądu, organ prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego, wyczerpująco zebrał materiał dowodowy i ocenił stan faktyczny sprawy, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.
5. Zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie z art. 64e § 2 tej ustawy, koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:
1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;
2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;
3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Treść powołanego wyżej przepisu wskazuje na uznaniowy charakter podejmowanych przez organ postanowień w tym przedmiocie. Tak więc, nawet w przypadku, gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1-3 u.p.e.a., może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić ich umorzenia, co oznacza, że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2012 r., II GSK 668/11, LEX nr 1215555).
6. Organ ustalił jednak w sprawie, że skarżący od 1 stycznia 2019 r. świadczy usługi na podstawie umowy agencyjnej (zlecenia), z tytułu czego otrzymuje wynagrodzenie, które – zgodnie ze złożonymi do ZUS drukami wynosiło – za lipiec 2019 r. – 1.200 zł brutto, za sierpień 2019 r. – 1.815 zł brutto, za wrzesień 2019 r. – 1.305 zł brutto. Ponadto ustalono, że od około 5 lat skarżący pracuje zarobkowo w Niemczech. Skarżący nie podważał tych ustaleń, natomiast wezwany do przedłożenia dokumentacji dotyczącej aktualnej sytuacji materialno – finansowej w postaci oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz zeznania podatkowego za 2018 r. – dokumentacji takiej nie przedłożył. W tych okolicznościach zasadnie uznał organ, że brak było podstaw do stwierdzenia, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Należy mieć na uwadze, że wysokość spornych kosztów nie jest znaczna i wynosi 129,30 zł, pozostając – w świetle przytoczonych faktów - w zasięgu możliwości finansowych skarżącego.
7. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął, że w sprawie nie występuje przesłanka ważnego interesu publicznego. W tym niedookreślonym pojęciu mieści się respektowanie wspólnych dla całego społeczeństwa wartości, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego itp., ale pojęcie powyższe obejmuje także ochronę interesu budżetu państwa. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie - całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy na tle sytuacji finansowej państwa (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01, M. Pod. 2003, nr 7, s. 43). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1792/07, LEX nr 501587, stwierdził, że: "W sprawie o umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e u.p.e.a. "interes publiczny" należy rozumieć przede wszystkim jako zapewnienie wpływu należnych dochodów do budżetu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej". Pogląd powyższy skład orzekający w tej sprawie podziela.
Słusznie zauważa organ, że w sprawie dochodzone należności powstały w związku z niewykonaniem decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości spółki cywilnej S. s.c. z [...].10.2014 r. Nr [...], zaś zapłata danin publicznych ciążących na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą i konieczność zgromadzenia środków na ten cel jest nieodłączną cechą planowania działalności gospodarczej. Nie można przyjąć, że bezskuteczne próby odzyskania wierzytelności Spółki od kontrahentów wskazują na ziszczenie się przesłanki ważnego interesu publicznego w umorzeniu kosztów egzekucyjnych. Zgodzić się należy, że umorzenie kosztów egzekucyjnych skarżącemu stawiałoby go w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do pozostałych podmiotów znajdujących się w sytuacji podobnej.
Nie sposób też przyjąć, że dochodzenie spornych kosztów egzekucyjnych spowoduje powstanie niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych (art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a.). Jak wyjaśnił bowiem organ, Dyrektor Oddziału ZUS w B. [...] lipca 2018 r. skierował wniosek o egzekucję z innych praw majątkowych, do których organ ten nie jest uprawniony, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu w M. prowadził postępowania egzekucyjne na podstawie dalszych tytułów 'wykonawczych o numerach [...] z [...] września 2016 r. Oznacza to, że do wyegzekwowania pozostawały nie tylko koszty egzekucyjne powstałe w wyniku prowadzonych postępowań na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...].
Podsumowując tę część rozważań Sąd stwierdza, że w sprawie organy zasadnie przyjęły, iż w jej okolicznościach nie ziściły się przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych wskazane w art. 64e u.p.e.a. W ocenie Sądu, wydanie rozstrzygnięcia zostało poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego, które spełniało standardy wyznaczone przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ podjął działania mające na celu rzetelne zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego, jeśli jest on niepełny to w zakresie, w jakim skarżący nie zastosował się do wezwania i nie przedstawił dokumentacji poświadczającej jego aktualny stan majątkowy.
8. Należy stwierdzić, że wiele zarzutów skargi odnosi się do postępowania egzekucyjnego i jako takie nie mogą one być rozpatrywane w postępowaniu, którego przedmiotem jest umorzenie kosztów egzekucyjnych. Z tego powodu za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi naruszenia art. 28 ust. 1 – 4 i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. a także art. 33 § 1 pkt 1, 6 – 8, art. 59 § 1 pkt 2 i 7, art. 64 § 6 u.p.e.a. Słusznie zauważa też organ, że postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z [...] października 2019 r. nr [...], sprostowane postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. nr [...], dotyczyło odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 129,30 zł.
Przedmiotem zaskarżonego postępowania nie było natomiast umorzenie kosztów upomnienia w wysokości 69,60 zł. Ponadto, jak wskazuje organ, podnoszone przez pełnomocnika zarzuty naruszenia art. 33 §1 pkt 1, 6-8 zostały rozpatrzone przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. postanowieniem z [...] października 2016 r. Nie mogą też być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawia zarzuty, że organ nie dokonał należytej kontroli w zakresie możliwości skierowania sprawy do postępowania egzekucyjnego, skarżącemu nie doręczono ostatecznego upomnienia do spełnienia świadczenia, ani tytułu wykonawczego, przy czym, jak wskazuje organ, kwestia niedoręczenia upomnienia była również przedmiotem zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i została rozstrzygnięta przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. również postanowieniem z [...] października 2016 r.
Skarżący zarzuca naruszenie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez niewłaściwe rozpatrzenie zarzutu przedawnienia. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z [...] lutego 2017 r. Dyrektor ZUS w B., działając na podstawie art. 59 § 3 i 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego w części dotyczącej należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę w zakresie ww. tytułów wykonawczych z [...] września 2016 r.
Wskazać w pierwszej kolejności należy, iż zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W orzecznictwie wyrażono natomiast pogląd, który Sąd orzekających w sprawie w pełni podziela, że podmiotowy, jak i przedmiotowy zakres umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jak też i pozostałych przyczyn wymienionych w § 1 art. 59 u.p.e.a., dotyczyć może tylko i wyłącznie obowiązku określonego w art. 2 u.p.e.a., nie zaś kosztów postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego i umorzenie kosztów egzekucyjnych to bowiem dwie różne instytucje prawne, regulowane odrębnymi przepisami. Instytucje te są przy tym niezależne od siebie w tym sensie, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje samo przez się umorzenia kosztów egzekucyjnych, zaś umorzenie kosztów egzekucyjnych nie wywiera wpływu na umorzenie postępowania egzekucyjnego. Możliwość dochodzenia powstałych zgodnie z prawem, lecz nieuiszczonych w chwili umorzenia postępowania egzekucyjnego, kosztów tego postępowania regulują wyłącznie przepisy ustawy egzekucyjnej dotyczące tych kosztów jako odrębnej, od egzekwowanej w umorzonym postępowaniu, należności przysługującej organowi egzekucyjnemu. Przedawnienie egzekwowanego obowiązku świadczenia pieniężnego nie powoduje jednocześnie przedawnienia powstałych w toku jego egzekucji kosztów egzekucyjnych, gdyż są to dwa osobne zobowiązania, jedno należne wierzycielowi, a drugie organowi egzekucyjnemu, powstałe w różny sposób i o odmiennym charakterze mimo, iż mogą być dochodzone na podstawie jednego (tego samego) tytułu egzekucyjnego.
Koszty egzekucyjne nie są świadczeniem ubocznym egzekwowanego obowiązku pieniężnego. Koszty egzekucyjne należne w związku z czynnościami dokonanymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przed przedawnieniem dochodzonej zaległości podatkowej podlegają zatem egzekwowaniu niezależnie od umorzenia postępowania co do należności głównej (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2015r., sygn. II FSK 2996/13; wyrok WSA w Krakowie z 16 marca 2018 r., I SA/Kr 93/18). Należy więc stwierdzić, że wygaśnięcie należności głównej nie skutkowało wygaśnięciem należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.
9. W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło