I SA/Bk 471/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu r.pr. G. G. kwotę brutto 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym VAT 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez J. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] października 2011 r., w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przepis art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.e.a.") nie daje możliwości zaskarżenia postanowienia w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia stwierdził, że organ dokonał błędnej wykładni art. 35 § 1 u.p.e.a. Interpretacja przedstawiona w postanowieniu jest dodatkowo sprzeczna z Konstytucją RP, która stanowi, że postępowanie administracyjne jest co najmniej dwuinstancyjne. Pozbawienie strony możliwości wniesienia środka odwoławczego pozbawia możliwości obrony jej praw, co stanowi przesłankę naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z 8 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę, jako niedopuszczalną. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej w skrócie: "u.p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Powyższe oznacza, że ustawodawca nie objął możliwością kontroli sądowej tych postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, na które nie służy zażalenie, jak też postanowień kończących to postępowanie lub rozstrzygających sprawę co do istoty. Wskutek skargi kasacyjnej złożonej przez Dyrektora Izby Skarbowej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 listopada 2012 r., sygn. II GSK 1689/12, uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji. NSA stwierdził, że postanowienie wydane w oparciu o art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., mimo że dotyczy rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, ma charakter postanowienia zamykającego sprawę oceny dopuszczalności zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym i z tego względu, mieści się wśród aktów prawnych, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. Przeciwne rozumowanie prowadziłoby w istocie rzeczy do możliwości dowolnej interpretacji przez organy egzekucyjne przepisu art. 17 § 1 u.p.e.a. w zakresie oceny prawa do składania przez zainteresowaną stronę zażalenia na wydane w toku tego postępowania postanowienia czy to tego organu, czy też wierzyciela. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało oddalić. Kwestia możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia wydanego w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego została już w tej sprawie prawomocnie przesądzona przywołanym wyżej postanowieniem NSA z 8 listopada 2012 r., sygn. II GSK 1689/12. Do rozstrzygnięcia pozostaje zatem czy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że na postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego stronie nie służy zażalenie. Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli ustawa ta lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej twierdząc, że ani przepisy u.p.e.a, ani przepisy k.p.a. nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Takiej możliwości nie daje w szczególności przepis art. 35 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. Przepis ten w żadnym miejscu nie stanowi więc o prawie strony do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Prawidłowa jest zatem jego wykładnia dokonana w tej sprawie przez Dyrektora Izby Skarbowej. Z kolei przepis art. 101 § 3 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r. dopuszcza możliwość wniesienia zażalenia na postanowienia, które wstrzymują bieg postępowania administracyjnego, a więc postanowienia o zawieszeniu postępowania albo o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Natomiast w tej sprawie zaskarżone zostało postanowienie o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, na które nie służy zażalenia. Wbrew zarzutom skargi wydane w tej sprawie postanowienie o niedopuszczalności zażalenia nie jest sprzeczne z przepisami Konstytucji RP. Należy podkreślić, że przepis art. 78 Konstytucji RP daje stronie prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Prawo to nie jest jednak absolutne, bowiem zgodnie z przywołanym przepisem, wyjątki od tej zasady określa ustawa. Ponadto, zdaniem Sądu, konstytucyjne prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji dotyczy rozstrzygnięć kończących postępowanie, nie zaś wydawanych w tzw. kwestiach wpadkowych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2005 r., III SO 19/05). Wobec tego, że Sąd nie stwierdził w tej sprawie naruszenia przepisów prawa, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 u.p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).