I SA/Bk 471/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, asesor sądowy WSA Marcin Kojło, Protokolant sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]. Decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020 r., o jakie ubiegał się J. S.(dalej jako: "skarżący") na podstawie wniosku złożonego [...] kwietnia 2020 r. Organ uznał, że w okresie od 15 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r. skarżący zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej, brak było wobec tego obowiązku zapłaty składek za kwiecień 2020 r. Z tych względów zachodziła bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). Rozpoznając sprawę ponownie, decyzją z [...] października 2020 r., znak [...], Prezes ZUS utrzymał rozstrzygnięcie pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dokumentów rozliczeniowych skarżącego wynika, że w okresie od 15 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r. zgłosił on zawieszenie działalności gospodarczej. Zatem brak jest należności do zwolnienia za miesiąc kwiecień 2020 r., gdyż obowiązek zapłaty składek za ten miesiąc nie powstał. Zaskarżając decyzję w całości, skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej jako: "ustawa covidowa"); 2. art. 77 i 80 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jego działalność gospodarcza została odwieszona od 1 kwietnia 2020 r. Nie można zatem uznać, że zawieszenie było skuteczne, ponieważ trwało krócej niż 30 dni. Z uwagi na tak postawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ poinformował, że w dniu [...] listopada 2020 r. do ZUS wpłynęło zawiadomienie z dnia 30 października 2020 r. od Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców o wstąpieniu do postępowania. Rzecznik w swoim stanowisku. Pismem z [...] lutego 2021 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zawiadomił o wstąpieniu na prawach przysługujących prokuratorowi do postępowań sądowych wszczętych za skarg skarżącego na decyzję z [...] października 2021 r. nr [...] oraz decyzje z [...] października 2020 r. o nr [...] i nr [...]. W ocenie Rzecznika zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania oraz prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U z 2021 r. poz. 162, dalej jako: "p.p.") w zw. z art. 18c i art. 47 ust 2g ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej jako: "u.s.u.s."), poprzez niezastosowanie skutkujące uznaniem, że płatnik skutecznie zawiesił działalność gospodarczą i tym samym zaistniały nowe okoliczności zobowiązujące go do złożenia deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec-maj 2020 r. podczas, gdy właściwe zastosowanie ww. przepisów powinno doprowadzić do wniosku, że działalność gospodarcza skarżącego nie została zawieszona i tym samym nie zmieniła się podstawa składek za miesiąc marzec (oraz dalej kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.) i w związku z tym skarżący nie był zobowiązany do składania deklaracji rozliczeniowych za te miesiące. 2) art. 31zq ust. 1 ustawy covidowej, poprzez niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem, że skarżący za marzec, kwiecień i maj 2020 r., był zobowiązany przesłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach u.s.u.s., podczas, gdy skarżący w opisanych okolicznościach był zwolniony z tego obowiązku ich składania. 3) art. 10 ust. 1 i 2 p.p. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, w związku z zaniechaniem przeprowadzenia dowodów pozwalających na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy oraz uproszczoną ocenę materiału dowodowego wyłącznie na niekorzyść skarżącego, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu przyczyn niezłożenia przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych za okres marzec-maj 2020 r. Mając powyższe na względzie Rzecznik wniósł o uchylenie w całości ww. decyzji z [...] października 2020 r., lub ewentualnie o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 27 kwietnia 2021 r., V SA/Wa 2289/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, wobec czego zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszej instancji, podlegają uchyleniu. W sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy prawidłowo organ dokonał umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020 r. w związku z uznaniem, że w okresie od 15 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r. skarżący zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej, wobec czego brak było obowiązku zapłaty składek za kwiecień 2020 r. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 i ust. 2a oraz art. 31zq ust. 3 ustawy covidowej, osobie prowadzającej pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeżeli: - prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r.; - przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. albo - od 1 kwietnia 2020 r. przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł; -przesyła deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne, należne za 03.2020 r., 04.2020 r. i 05.2020 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik jest zwolniony z obowiązku ich składania. W myśl art. 47 ust. 2a u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek: 1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g; 2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c. W zgodzie z brzmieniem art. 23 ust. 1 p.p., przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na czas nieokreślony albo określony, nie krótszy jednak niż 30 dni. W realiach niniejszej sprawy, skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej na okres od 15 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r., jednakże 13 maja 2020 r. wznowił działalność z okresem wstecznym, tj. od 1 kwietnia 2020 r. Skoro więc, biorąc pod uwagę brzmienie art. 23 ust. 1 p.p., zawieszenie było krótsze niż 30 dni, to nie wywołało ono skutku prawnego, bowiem niewykonywanie przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej przez okres krótszy niż 30 dni nie jest kwalifikowane przez ustawodawcę jako zawieszenie jej wykonywania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27 marca 2018 r., III SA/Wr 31/18). Zauważyć przy tym trzeba, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia decyzji Prezesa ZUS z [...] listopada 2020 r., nr [...], dołączona do pisma Rzecznika MŚP z 5 lutego 2021 r. Rozstrzygnięciem tym organ uchylił w trybie autokontroli wydaną wcześniej decyzję z [...] października 2020 r., [...], utrzymującą w mocy decyzję z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] odmawiającą prawa do zwolnienia zapłacenia należności z tytułu składek należnych za marzec 2020 r. oraz uchylił w całości ww. decyzję z [...] sierpnia 2020 r. i orzekł o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. Jako podstawę przyjął bezskuteczność zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego. Postanowieniem z 29 września 2021 r., I SA/Bk 470/21, WSA w Białymstoku umorzył postępowanie sądowe wywołane skargą na uchyloną w trybie autokontroli decyzję. Jak słusznie też zauważył Rzecznik MŚP, jeśli organ przyjął, że działalność nie została przez skarżącego zawieszona skutecznie i tym samym podstawa wymiaru składek za marzec 2020 r. pozostała bez zmian, to te przesłanki pozostają właściwe także dla kwietnia i maja 2020 r. i również w zakresie tych miesięcy decyzje organu powinny zostać zmienione. W realiach niniejszej sprawy istotne jest jednak to, że w związku z przyjęciem przez organ zawieszenia przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 15 marca do 14 maja 2020 r., organ uznał, że obowiązek opłacania składek za kwiecień 2020 r. w ogóle nie powstał. Skoro jednak zawieszenie nie odniosło skutku, to obowiązek opłacania składek za sporny okres istniał, natomiast organ nie miał podstaw do umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Podsumowując powyższe, sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 23 ust. 1 p.p. Skład orzekający zauważa jednocześnie, że na tym etapie przedwczesne byłoby przesądzenie co do prawa skarżącego do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r., a tym samym rozpatrzenia części zarzutów skarżącego i Rzecznika MŚP odwołujących się bezpośrednio do tej kwestii. Rozpoznając sprawę ponownie, organ powinien zastosować się do oceny wyrażonej w niniejszym orzeczeniu; przede wszystkim obowiązany jest wziąć pod uwagę bezskuteczność zawieszenia przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym kwestię powstania obowiązku opłacania składek za kwiecień 2020 r. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji pierwszej instancji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).