I SA/Bk 472/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, asesor sądowy WSA Marcin Kojło, Protokolant sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]. Decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r., o jakie ubiegał się J. S.(dalej jako: "skarżący") na podstawie wniosku złożonego [...] kwietnia 2020 r. Organ uznał, że dokumenty rozliczeniowe za maj 2020 r. zostały złożone po terminie przewidzianym przepisami (zostały złożone [...] lipca 2020 r.). Rozpoznając sprawę ponownie, decyzją z [...] października 2020 r., znak [...], Prezes ZUS utrzymał rozstrzygnięcie pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dokumentów rozliczeniowych skarżącego wynika, że nie był on zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. W okresie od 15 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r. zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej. Za miesiąc maj 2020 r. utworzył się przypis składek z urzędu w wysokości obliczonej od podstawy wymiaru składek odpowiadającej 60% prognozowanego miesięcznego wynagrodzenia. Dnia 20 lipca 2020 r. skarżący złożył deklarację na niższą kwotę, wyliczoną proporcjonalnie do dni podlegania ubezpieczeniom, w związku z zawieszeniem działalności. Brak złożonych dokumentów rozliczeniowych w wyznaczonym terminie powoduje, że nie zostały spełnione przesłanki przewidziane przez ustawodawcę w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej jako: "ustawa covidowa") do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r. Zaskarżając decyzję w całości, skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 31 zo ustawy covidowej; 2. art. 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jego działalność gospodarcza została odwieszona od 1 kwietnia 2020 r. Nie można zatem uznać, że zawieszenie było skuteczne, ponieważ trwało krócej niż 30 dni. W związku z tym skarżący nie był zobowiązany do składania deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec-maj 2020 r. ponieważ nie nastąpiła zmiana w stosunku do miesiąca poprzedzającego Z uwagi na tak postawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ poinformował, że w dniu 4 listopada 2020 r. do ZUS wpłynęło zawiadomienie z dnia 30 października 2020 r. od Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców o wstąpieniu do postępowania. Rzecznik w swoim stanowisku. Pismem z 5 lutego 2021 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zawiadomił o wstąpieniu na prawach przysługujących prokuratorowi do postępowań sądowych wszczętych za skarg skarżącego na decyzję z 5 października 2021 r. nr [...] oraz decyzje [...] 6 października 2020 r. o nr [...]. W ocenie Rzecznika zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania oraz prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U z 2021 r. poz. 162, dalej jako: "p.p.") w zw. z art. 18c i art. 47 ust 2g ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej jako: "u.s.u.s."), poprzez niezastosowanie skutkujące uznaniem, że płatnik skutecznie zawiesił działalność gospodarczą i tym samym zaistniały nowe okoliczności zobowiązujące go do złożenia deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec-maj 2020 r. podczas, gdy właściwe zastosowanie ww. przepisów powinno doprowadzić do wniosku, że działalność gospodarcza skarżącego nie została zawieszona i tym samym nie zmieniła się podstawa składek za miesiąc marzec (oraz dalej kwiecień 2020 r. i maj 2020 r.) i w związku z tym skarżący nie był zobowiązany do składania deklaracji rozliczeniowych za te miesiące. 2) art. 31zq ust. 1 ustawy covidowej, poprzez niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem, że skarżący za marzec, kwiecień i maj 2020 r., był zobowiązany przesłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach u.s.u.s., podczas, gdy skarżący w opisanych okolicznościach był zwolniony z tego obowiązku ich składania. 3) art. 10 ust. 1 i 2 p.p. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, w związku z zaniechaniem przeprowadzenia dowodów pozwalających na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy oraz uproszczoną ocenę materiału dowodowego wyłącznie na niekorzyść skarżącego, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu przyczyn niezłożenia przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych za okres marzec-maj 2020 r. Mając powyższe na względzie Rzecznik wniósł o uchylenie w całości ww. decyzji z [...] października 2020 r., lub ewentualnie o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 27 kwietnia 2021 r., V SA/Wa 2290/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, wobec czego zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszej instancji, podlegają uchyleniu. W sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy prawidłowo organ odmówił skarżącemu zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r. w związku z uznaniem, że w okresie od 15 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r. skarżący zgłosił zawieszenie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 31zo ust. 2 i ust. 2a oraz art. 31zq ust. 3 ustawy covidowej, osobie prowadzającej pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeżeli: - prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r.; - przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. albo - od 1 kwietnia 2020 r. przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł; -przesyła deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne, należne za 03.2020 r., 04.2020 r. i 05.2020 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik jest zwolniony z obowiązku ich składania. W myśl art. 47 ust. 2a u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek: 1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g; 2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c. W zgodzie z brzmieniem art. 23 ust. 1 p.p., przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na czas nieokreślony albo określony, nie krótszy jednak niż 30 dni. W realiach niniejszej sprawy, skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej na okres od 15 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r., jednakże [...] maja 2020 r. wznowił działalność z okresem wstecznym, tj. od 1 kwietnia 2020 r. Skoro więc, biorąc pod uwagę brzmienie art. 23 ust. 1 p.p., zawieszenie było krótsze niż 30 dni, to nie wywołało ono skutku prawnego, bowiem niewykonywanie przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej przez okres krótszy niż 30 dni nie jest kwalifikowane przez ustawodawcę jako zawieszenie jej wykonywania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27 marca 2018 r., III SA/Wr 31/18). Zauważyć przy tym trzeba, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia decyzji Prezesa ZUS z 20 listopada 2020 r., nr [...], dołączona do pisma Rzecznika MŚP z 5 lutego 2021 r. Rozstrzygnięciem tym organ uchylił w trybie autokontroli wydaną wcześniej decyzję z [...] października 2020 r., [...], utrzymującą w mocy decyzję z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], odmawiającą prawa do zwolnienia zapłacenia należności z tytułu składek należnych za marzec 2020 r. oraz uchylił w całości ww. decyzję z [...] sierpnia 2020 r. i orzekł o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. Jako podstawę przyjął bezskuteczność zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego. Postanowieniem z 29 września 2021 r., I SA/Bk 470/21, WSA w Białymstoku umorzył postępowanie sądowe wywołane skargą na uchyloną w trybie autokontroli decyzję. Jak słusznie też zauważył Rzecznik MŚP, jeśli organ przyjął, że działalność nie została przez skarżącego zawieszona skutecznie i tym samym podstawa wymiaru składek za marzec 2020 r. pozostała bez zmian, to te przesłanki pozostają właściwe także dla kwietnia i maja 2020 r. i również w zakresie tych miesięcy decyzje organu powinny zostać zmienione. Także z uwagi na powyższe, skarżący nie miał obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. Skarżący jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacającą składki wyłącznie za siebie i ustalającą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s., toteż w myśl art. 47 ust. 2g u.s.u.s., jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustalił tę podstawę. W realiach sprawy skarżący złożył w terminach deklaracje rozliczeniowe, do złożenia których był zobowiązany, czyli za styczeń i luty 2020 r. Co jednak ważne, jak wynika z akt sprawy, informację o rzekomej konieczności złożenia przez skarżącego deklaracji za okres od marca do czerwca 2020 r. zainteresowany powziął podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem ZUS dopiero [...] lipca 2020 r., tj. po ustawowym terminie 30 czerwca 2020 r. Wszystkie deklaracje ZUS DRA skarżącego były wypełniane przez pracowników organu, miał więc on prawo pozostawać w przekonaniu co do ich rzetelności i prawidłowości, tak co do treści, jak i terminowości. Podsumowując powyższe, sąd stwierdza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 23 ust. 1 p.p., poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez organ, że doszło do zawieszenia prowadzenia działalności przez skarżącego. Jednocześnie więc doszło do naruszenia art. 47 ust. 2g u.s.u.s., poprzez przyjęcie, że skarżący obowiązany był składać deklaracje rozliczeniowe m.in. za maj 2020 r., a z tego powodu w konsekwencji organ naruszył art. 31zo ust. 2 i ust. 2 w zw. z art. 31zq ust. 3 ustawy covidowej, odmawiając skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. Wynikowo także, zdaniem składu orzekającego, w sprawie doszło do naruszenia zasady budowania zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.), jak też zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Rozpoznając sprawę ponownie, organ powinien zastosować się do oceny wyrażonej w niniejszym orzeczeniu; przede wszystkim obowiązany jest wziąć pod uwagę bezskuteczność zawieszenia przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji pierwszej instancji w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).