I SA/Bk 474/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w sprawie egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja do grudnia 2011 r. oraz od stycznia do grudnia 2012 r. oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. M. z [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszonego przez Pana W. R. (dalej Skarżący) zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że wierzyciel -Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w W. M. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. M. tytuły wykonawcze od Nr [...] do Nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. celem prowadzenia egzekucji wobec majątku Skarżącego. Podstawą dochodzonych należności są składki na ubezpieczenie zdrowotne za maj - grudzień 2011 r. oraz styczeń - grudzień 2012 r. Przedmiotowe tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie z [...] maja 2013 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zostały doręczone Skarżącemu [...] maja 2013 r. Pismem z [...] maja 2013 r. Skarżący złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując, "że kwoty naliczone przez KRUS nie są rzeczywiste ze stanem, jaki był i jest". Wskazał, że informował KRUS, że w okresie zimowym od wielu lat nie było upraw w działach specjalnych, o czym był powiadomiony także Urząd Skarbowy w W. M. w rocznych zeznaniach podatkowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. M. pismem z [...] czerwca 2013 r. zwrócił się do wierzyciela - Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w W. M. - o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu. Wierzyciel postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. nie uwzględnił zarzutu Skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. M. postanowieniem z [...] lipca 2013 r. uznał zarzut Skarżącego za bezzasadny. Na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w dniu [...] lipca 2013 r. Skarżący złożył zażalenie. Wskazał, że nie wyraża zgody na płacenie składek zdrowotnych przez siebie, jak i przez jego małżonkę. Podniósł, że są one naliczane od dochodów, jakich w rzeczywistości nie osiąga. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji wskazał, że stosownie do art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – dalej "u.p.e.a." zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Dyrektor stwierdził, iż treść pisma Skarżącego z [...] maja 2013 r. wskazuje, że zakwestionował on istnienie dochodzonego obowiązku, co odpowiada zarzutowi określonemu w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Wierzyciel w postanowieniu z [...] czerwca 2013 r. przedstawiając stanowisko w zakresie zgłoszonego zarzutu wskazał, że stosownie do postanowień art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników, które są rolnikami lub ich domownikami w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jak zauważył wierzyciel, zgodnie z art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczeniu z mocy ustawy podlega m.in. rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli rolnik ten nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie posiada ustalonego prawa do emerytury lub renty, lub nie ma ustalonego prawa do świadczeń społecznych. Ponadto wierzyciel stwierdził, iż z dokumentów zgromadzonych przez Placówkę wynika, że oprócz gospodarstwa rolnego Skarżący prowadzi wraz z małżonką dział specjalny produkcji rolnej i w związku z tym wspólnie z małżonką został objęty z tego tytułu ubezpieczeniem zdrowotnym. Z faktu podlegania temu ubezpieczeniu wynika obowiązek opłacania składek w określonej ustawą wysokości, która zgodnie z postanowieniami art. 79 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynosi 9% podstawy wymiary składek. Stosownie do postanowień art. 80 ust. 2 pkt 1 tej ustawy rolnik, prowadzący działalność w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, opłaca składki na ubezpieczenie zdrowotne od deklarowanej podstawy wymiaru składki odpowiadającej dochodowi ustalonemu dla opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, lecz w kwocie nie niższej niż kwota odpowiadająca wysokości minimalnego wynagrodzenia. KRUS Placówka Terenowa w W. M. wskazała również, że obecnie najniższa miesięczna składka na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działy specjalne produkcji rolnej wynosi 144,00 zł, a w sytuacji, gdy rolnik prowadzi dział specjalny wraz ze współmałżonkiem i oboje podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników ewidencjonowanie składki następuje w częściach równych. Jednocześnie wierzyciel stwierdził, że do lutego 2013 r. Skarżący nie zgłaszał KRUS zawieszenia prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej. Organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę, iż w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. M. prawidłowo przyjął, iż nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Tym samym uznano, iż zarzut Skarżącego jest niezasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. Skarżący nie zgodził z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w B.. Strona zakwestionowała prawidłowość naliczenia przez KRUS składek zdrowotnych z działów specjalnych produkcji rolnej (tj. z upraw prowadzonych w szklarniach o powierzchni 600 m² i tylko w okresie wiosenno - letnim i częściowo jesiennym). Dochody przedstawione przez Oddział KRUS w W. M. nie są adekwatne do wyliczeń Urzędu Skarbowego w W. M. (1.640 zł dochodu rocznie). Skarżący podniósł, że w zeznaniach rocznych od wielu lat zgłaszał, iż prowadzi wraz z żoną tylko uprawy w szklarniach nieogrzewanych. Uprawa w okresie zimowym jest niemożliwa, ponieważ ze względu na wysokie koszty opału została zlikwidowana kotłownia. Skarżący wskazał, że prowadzi wraz z żoną małe gospodarstwo o powierzchni 2,12 ha przeliczeniowych (2,2545 ha), a dochody z tak małego gospodarstwa są minimalne. Według wyliczeń KRUS miesięczny dochód z działów specjalnych wynosi 3.200 zł, co nie jest oceną obiektywną. Skarżący podniósł, że w latach 2010 i 2011 poniósł jedynie straty spowodowane ulewami, co nie zostało uwzględnione przez KRUS. Wskazał na trudną sytuację materialna i zdrowotną. Wniósł o umorzenie zaistniałych składek przez Sąd. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Jak wskazano na wstępie przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. wydane w przedmiocie zgłoszonego przez Skarżącego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. C. Kulesza, Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX, 2010). Podstawy wnoszenia zarzutów zostały enumeratywnie wyliczone w art. 33 u.p.e.a. Argumenty podnoszone przez Skarżącego w piśmie z [...] maja 2013 r. (podtrzymywane w kolejnych pismach procesowych) dotyczą istnienia dochodzonego obowiązku, tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za maj - grudzień 2011 r. oraz styczeń - grudzień 2012 r. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1) u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Przy rozpoznawaniu zarzutów opartych na podstawie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zakres kognicji organu egzekucyjnego jest ograniczony. Organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Znajduje to odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Według § 4 organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Związanie stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, LEX nr 1113723). W kontrolowanej sprawie stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu zgłoszonego przez Skarżącego zostało wyrażone w postanowieniu z [...] czerwca 2013 r. Uznając zgłoszony zarzut za niezasadny wierzyciel wskazał na regulacje ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) oraz ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1403). Otóż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników, które są rolnikami lub ich domownikami w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczeniu (odpowiednio wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu oraz emerytalno-rentowemu) z mocy ustawy podlega m.in. rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli rolnik ten nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie posiada ustalonego prawa do emerytury lub renty, lub nie ma ustalonego prawa do świadczeń społecznych. Jak stwierdził wierzyciel, Skarżący oprócz gospodarstwa rolnego prowadzi wraz z małżonką dział specjalny produkcji rolnej. Stąd, biorąc pod uwagę przywołane regulacje, jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Z faktu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu wynika obowiązek opłacania składek w określonej wysokości. Zgodnie z art. 79 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiary składek. Stosownie zaś do art. 80 ust. 2 pkt 1 tej ustawy rolnik, prowadzący działalność w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, opłaca składki na ubezpieczenie zdrowotne od deklarowanej podstawy wymiaru składki odpowiadającej dochodowi ustalonemu dla opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, lecz w kwocie nie niższej jednak niż kwota odpowiadająca wysokości minimalnego wynagrodzenia. KRUS wskazał, że obecnie najniższa miesięczna składka na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działy specjalne produkcji rolnej wynosi 144,00 zł, a w sytuacji, gdy rolnik prowadzi dział specjalny wraz ze współmałżonkiem i oboje podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników ewidencjonowanie składki następuje w częściach równych. Reasumując należy wskazać, że wysokość należnej składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działy specjalne produkcji rolnej została jednoznacznie określona w ustawie. Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne winna zasadniczo odpowiadać dochodowi ustalonemu dla opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jednakże nie może być ona niższa, niż kwota odpowiadająca wysokości minimalnego wynagrodzenia. Stąd nawet w sytuacji, gdy rolnik prowadzący dział specjalny produkcji rolnej nie osiąga dochodu odpowiadającego wysokości minimalnego wynagrodzenia, to winien zapłacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne liczoną od wysokości tegoż minimalnego wynagrodzenia. Organ nie ma dowolności w określaniu wysokości tej należności i musi w tym zakresie działać zgodnie z obowiązującym prawem. Odnośnie podnoszonej przez Skarżącego kwestii sezonowości jego działalności w zakresie działów specjalnych trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, że przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie określają ani możliwości, ani konsekwencji ewentualnego zawieszenia przez rolnika prowadzenia działalności w zakresie działów specjalnych. W art. 69 ust. 1a ww. ustawy odniesiono się jedynie do kwestii zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Wskazana ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 672) reguluje kwestię zawieszenia działalności gospodarczej w art. 14a. Przepisów tej ustawy, stosownie do art. 3, nie stosuje się jednak do działalności wytwórczej w rolnictwie. Należy zatem uznać, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zawieszenia działalności w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej, które odnosiłoby skutek na gruncie ubezpieczenia zdrowotnego. Trzeba też wskazać, że wierzyciel w postanowieniu z [...] czerwca 2013 r. stwierdził, że do lutego 2013 r. Skarżący nie zgłaszał KRUS zawieszenia prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej. Trudno też rozpatrywać w tych kategoriach ewentualnie wskazywanie przez Skarżącego w rocznych zeznaniach podatkowych składanych do urzędu skarbowego, że prowadzi "tylko uprawy w szklarniach nieogrzewanych, tj. okres wiosenno letni i wczesnej jesieni", co podniesiono skardze. Tym samym należy zgodzić się, iż zarzut Skarżącego dotyczący nieistnienia dochodzonego obowiązku jest niezasadny. Biorąc powyższe pod uwagę, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. M. uznające za niezasadny zarzut Skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest zgodne z prawem. Podnoszone w skardze argumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej nie mogą stanowić podstawy do uznania zasadności ocenianego zarzutu, iż dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym obowiązek nie istnieje. Sąd administracyjny nie jest też właściwy do rozpatrzenia wniosku Skarżącego o umorzenie egzekwowanych należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W kwestii sposobu złożenia wniosku o umorzenie Skarżący został pouczony przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. w zawiadomieniu z [...] sierpnia 2013 r. Mając na uwadze powyższe, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.