I SA/Bk 493/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych wraz z odsetkami oddala skargę Pismem z [...] maja 2011 r. Pan W. M. (w dalszej części zwany jako "Skarżący") zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. o umorzenie ciążących na nim należności celnych w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami, powstałymi w związku z dokonanym w 1991 r. importem "kurki w solance" oraz "kurki świeżej" w ramach prowadzonego wówczas przez Skarżącego "P. P.-R.-S." w B. C. We wniosku Skarżący stwierdził, że brutalny tzw. "Plan Balcerowicza" doprowadził do upadku Przedsiębiorstwa, a środki uzyskane z licytacji majątku nie zaspokoiły wszystkich wierzycieli. Wniosek Skarżącego o umorzenie należności celnych został przekazany właściwemu w sprawie Dyrektorowi Izby Celnej w B. W toku prowadzonego przez ten organ postępowania Skarżący sprecyzował podstawę prawną swego wniosku, wskazując, że wnosi o rozpatrzenie go na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653). Po rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w B. wydaną [...] sierpnia 2011 r. decyzją o nr [...], odmówił Skarżącemu umorzenia przedmiotowych należności celnych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że należności te nie były objęte postępowaniem upadłościowym, a zatem nie były jego przedmiotem, co wyklucza możliwość zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu § 4 pkt 1 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Stanowisko to Dyrektor Izby Celnej w B. podtrzymał w decyzji z [...] października 2011 r., nr [...], wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] października 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że nie zgadza się z przedstawioną przez organ interpretacją przepisu § 4 pkt 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów. Zdaniem Skarżącego przepis ten nie stawia wymogu objęcia należności postępowaniem upadłościowym. Skarżący wyjaśnił przy tym, że Urząd Celny w K. zgłosił wierzytelność objętą tytułem wykonawczym, która nie została przez Sędziego Komisarza umieszczona na liście wierzytelności, a zatem podjął nieskuteczny krok w celu ściągnięcia należności. Nie można więc w tej sytuacji interpretować przepisu, który mówi o nieściągnięciu należności w sposób przytoczony w uzasadnieniu decyzji "należność objęta postępowaniem upadłościowym". Powyższy przepis nie zawiera wyrazu "objęte" tylko "nie ściągnięte". Skarżący stwierdził, że Urząd Celny w K. zgłosił wierzytelność do masy, co jest faktem i tym samym próbował dochodzić należności w postępowaniu upadłościowym. Czynności tej dokonał z opóźnieniem, co mogło skutkować jedynie tym, że wierzytelność Urzędu Celnego nie została umieszczona przez Sędziego komisarza na liście wierzytelności. Zdaniem Skarżącego, w tej sytuacji przepis § 4 pkt 1 cyt. rozporządzenia ma zastosowanie w sprawie i jest podstawa do podjęcia decyzji pozytywnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość dokonanych przez organ celny ustaleń stanu faktycznego sprawy. Nie jest to też przedmiotem sporu między stronami. Nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że na Skarżącym ciążą należności celne w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami, powstałe w związku z dokonanym przez Skarżącego w 1991 r. importem "kurki w solance" oraz "kurki świeżej" w ramach prowadzonego wówczas "P. P.-R.-S." w B. C. Jak wynika z akt sprawy, należności te zostały zabezpieczone hipoteką na nieruchomości Skarżącego. Nie ma też sporu co do tego, że w stosunku do przedsiębiorstwa Skarżącego prowadzone było postępowanie upadłościowe, które zakończyło się bez zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Nie ma wreszcie sporu, co do tego, że Urząd Celny w K. zgłosił do Sędziego Komisarza przysługującą mu wierzytelność wobec Skarżącego, lecz nie została ona umieszczona na liście wierzytelności. W tych okolicznościach faktycznych sporne było natomiast to, czy w sprawie mógł mieć zastosowanie przepis § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych. Wyjaśnić przy tym należy, że choć wniosek Skarżącego o umorzenie należności celnych został złożony w czasie obowiązywania unijnego prawa celnego, to jednak z uwagi na fakt, iż dotyczy on należności celnych powstałych przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej (tj. przed 1 maja 2004 r.), podlegał rozpatrzeniu w oparciu o obowiązujące przed tą datą przepisy krajowe, co wynika z treści pkt. 14 części 5 Załącznika IV do Traktatu z 16 kwietnia 2003 r. dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). Stąd Dyrektor Izby Celnej w B. prawidłowo rozpoznał wniosek Skarżącego w trybie przepisów cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 2003 r., a także przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 15 września 1999 r. w sprawie wzoru wniosku o dokonanie zwrotu lub umorzenia należności celnych oraz dokumentów, które należy do niego dołączyć (Dz. U. Nr 77, poz. 871) – wydanych na podstawie ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117, ze zm.). Zdaniem Sądu, prawidłowa jest dokonana przez organ celny wykładnia przepisu § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych. Zgodnie z tą regulacją prawną, należności celne mogą zostać umorzone w całości lub w części, jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego. Słusznie organ celny stwierdził, że zastosowanie tego przepisu jest możliwe wówczas, gdy należności celne objęte były postępowaniem upadłościowym lub likwidacyjnym, a mimo to nie zostały w jego wyniku ściągnięte. Użyty przez prawodawcę zwrot "(...)jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania (...)", wskazuje, że chodzi tu o należności, które były objęte postępowaniem upadłościowym lub likwidacyjnym. Aby należność mogła być ściągnięta w postępowaniu upadłościowym lub likwidacyjnym, musi najpierw zostać objęta tym postępowaniem. Trudno założyć, aby racjonalny prawodawca, wskazując na przesłankę nieściągalności danej należności w postępowaniu upadłościowym lub likwidacyjnym, abstrahował od tego, czy należność ta była objęta takim postępowaniem. Innymi słowy, warunkiem koniecznym dla zastosowania przepisu § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 2003 r. jest uprzednie wykazanie, że należność celna była objęta postępowaniem upadłościowym lub likwidacyjnym i nie została w tym postępowaniu ściągnięta. Jak już wspomniano, w tej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż ciążąca na Skarżącym należność celna nie była objęta prowadzonym wobec jego przedsiębiorstwa postępowaniem upadłościowym. W tej sytuacji brak było podstaw do zastosowania przez organ celny przepisu § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 2003 r. Trzeba też dodać, że w świetle tej regulacji prawnej bez znaczenia pozostają przyczyny, dla których ciążąca na Skarżącym należność celna nie została przez Sędziego Komisarza objęta postępowaniem upadłościowym. W tym stanie rzeczy Sąd, rozpoznając sprawę w jej granicach, uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dlatego też skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Odnośnie wniosku Skarżącego o zwrot poniesionych kosztów sądowych, należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 200 cyt. ustawy, Sąd mógłby zasądzić od organu zwrot poniesionych przez Skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tylko wówczas, gdyby skarga została uwzględniona.