I SA/Bk 510/19
WyrokWSA w Białymstoku2019-11-13
Skład orzekający: Małgorzata Anna Dziemianowicz, Paweł Janusz Lewkowicz, Andrzej Melezini
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedłużenie terminu realizacji umowy o dofinansowanie projektu, zawartej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego, stanowi istotną zmianę umowy w rozumieniu przepisów Prawa zamówień publicznych, uzasadniającą nałożenie korekty finansowej i zwrot środków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedłużenie terminu realizacji umowy o dofinansowanie projektu o 30 dni (stanowiące 56% pierwotnego okresu zamówienia) było istotną zmianą w rozumieniu art. 144 ust. 1e Prawa zamówień publicznych. Taka zmiana, dokonana bez przewidzenia jej w SIWZ i umowie, narusza zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, co mogło spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej. W związku z tym, nałożenie korekty finansowej i żądanie zwrotu środków było uzasadnione na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych oraz art. 143 i art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.Stan faktyczny
Wojewódzki Urząd Pracy nałożył na Beneficjenta (A. Spółka Akcyjna) obowiązek zwrotu dofinansowania w kwocie 36.376,56 zł wraz z odsetkami z powodu naruszenia przepisów Prawa zamówień publicznych przy realizacji projektu. Naruszenie polegało na przedłużeniu terminu realizacji umowy o kurs zawodowy o 30 dni, co zdaniem organu stanowiło istotną zmianę umowy. Zarząd Województwa utrzymał decyzję w mocy. Spółka A. wniosła skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów Prawa zamówień publicznych dotyczących istotnych zmian umowy oraz brak wykazania szkody dla budżetu UE. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia, WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. w Ł. na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania przypadającej do zwrotu oddala skargę
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr RPOWP/1/2019 Wojewódzki Urząd Pracy w B. - Instytucja Pośrednicząca Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 (dalej: IP RPOWP) określił kwotę zobowiązania w wysokości 36.376,56 zł przypadającą do zwrotu od Beneficjenta - A. Spółka Akcyjna w Ł. z siedzibą w Ł. przy ul. [...], wypłaconą w związku z realizacją Projektu pt. "Z.'' (dalej jako: Projekt) na podstawie Umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., zwanej dalej Umową, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rzecz Beneficjenta do dnia zwrotu.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowy Projekt realizowano w sposób niezgodny z przepisami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2164 ze zm., dalej: pzp), w zakresie wszczętego w dniu [...] sierpnia 2017 r. postępowania nr [...] w trybie przetargu nieograniczonego na zorganizowanie i przeprowadzenie kursów zawodowych. Termin zakończenia szkolenia pt. "Kierowca ciągnika siodłowego (prawo jazdy kat. C, C+E, przyspieszona kwalifikacja wstępna) został przewidziany przez Zlecającego na dzień [...] października 2017 r., jednak został wydłużony do dnia [...] listopada 2017 r. poprzez podpisanie aneksu nr 1 do umowy nr [...] z dnia [...] września 2019 r. z Ośrodkiem S. z siedzibą w Ł.
Jako podstawę prawną żądania zwrotu dofinansowania organ pierwszej instancji wskazał przepis art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U z 2016 r., poz. 1870 ze zm., dalej: ufp), podnosząc, że Beneficjent poniósł wydatki z naruszeniem następujących procedur obowiązujących przy ich ponoszeniu:
1) art. 184 ust 1 ufp w związku z art. 144 ust 1 pkt 3 pzp - poprzez stwierdzenie, ze strona wykorzystała środki przyznane na podstawie umowy o dofinansowanie projektu w ramach RPOWP na lata 2014-2020 z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] niezgodnie z obowiązującymi ją procedurami, tj. § 19 ust. 2 Ogólnych warunków umów o dofinansowanie projektów ze środków EFS w ramach RPOWP na lata 2014-2020, stanowiących załącznik nr 1 do umowy o dofinansowanie projektu;
2) art. 184 ust 1 ufp w związku z art. 144 ust. 5 pkt 5 pzp - poprzez wykorzystanie środków przyznanych na podstawie Umowy o dofinansowanie projektu w ramach RPOWP na lata 2014-2020 z naruszeniem procedur zmiany terminu umowy nr [...], co stanowiło istotną zmianę w rozumieniu art. 144 ust. 1 e pzp;
3) stwierdzono wystąpienie nieprawidłowości, która stała się przesłanką do określenia błędu finansowego, wskazaną w pkt 22 Wytycznych dotyczących określenia wydatków finansowych przez Unię Europejską w ramach zarządzenia dzielonego w przypadku nieprzestrzegania przepisów dotyczących zamówień publicznych, stanowiących załącznik do Decyzji Komisji C (2013) 9527 z dnia 19 grudnia 2013 r. w ramach zatwierdzonego wniosku o płatność nr [...] przy zastosowaniu stawki procentowej korekty w wysokości 25%. Korekta finansowa została naliczona od wartości faktycznie poniesionych wydatków kwalifikowanych dla danego zamówienia, z uwzględnieniem procentowej wartości dofinansowania wydatków wskazanych przez Beneficjenta we Wniosku o płatność.
W dniu [...] kwietnia 2019 r. Beneficjent złożył odwołanie od ww. decyzji z dnia, w ramach którego zarzucił organowi l instancji naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 ufp w związku z art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp, poprzez błędne uznanie, że strona wykorzystała środki przyznane na podstawie umowy o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] z naruszeniem procedur, mianowicie z naruszeniem art. 144 ustawy pzp, w sytuacji gdy zmiana umowy nr [...], zawartej w dniu [...] września 2017 r., w zakresie terminu wykonania zamówienia została dokonana zgodnie z art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp, gdyż konieczność zmiany umowy spowodowana była okolicznościami, których strona, działając z należytą starannością, nie mogła przewidzieć, zaś wartość zmiany nie przekroczyła 50% wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie.
Z wyjaśnień strony przedstawionych w odwołaniu wynika, że Beneficjent nie przewidział możliwości i warunków zmian postanowień umowy nr [...] zawartej w dniu [...] września 2017 r. w oparciu o dyspozycję art. 144 ust. 1 pkt 1 pzp. Według strony w ogłoszeniu o zamówieniu nr: [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. ani we zworze umowy stanowiącym załącznik do Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (dalej: SIWZ) nie sformułowano postanowień umownych, które określają zakres i charakter zmian umowy oraz warunki wprowadzenia zmian do umowy, ale strona miała możliwość dokonania zmiany postanowień powołanej umowy w oparciu o pozostałe podstawy przewidziane w art. 144 ust. 1 pkt 2-6 pzp, które mają charakter ustawowy.
Kolejny zarzut strony dotyczył art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 ufp w zw. z art. 144 ust. 1 pkt 5 pzp, poprzez błędne uznanie, że strona wykorzystała środki przyznane na podstawie umowy o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. na lata 2014-2020 z dnia 14 marca 2017 r., nr [...] z naruszeniem procedur (art. 144 pzp), w sytuacji gdy zmiana umowy nr 2/US/2.1/17 zawartej w dniu 8 września 2017 r. w zakresie terminu wykonania zamówienia została dokonana zgodnie z art. 144 ust. 1 pkt 5 pzp, gdyż przedmiotowa zmiana nie była istotna w rozumieniu art. 144 ust. 1 pkt 5 ustawy pzp.
Strona wyjaśniła, że konieczność zmiany terminu wykonania zamówienia poprzez jego wydłużenie była spowodowana czynnikiem zewnętrznym, niemożliwym do przewidzenia oraz niezależnym od strony umowy, który to czynnik powstał dopiero po zawarciu umowy w sprawie zamówienia publicznego i wynikł z próśb kursantów. Jednocześnie wskazała, że wartość zmiany nie przekracza 50% wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie ramowej. Ponadto podała, że okres realizacji zamówienia wyniósł 70 dni i został przedłużony o dodatkowe 30 dni, co według strony nie przekracza 50% pierwotnego okresu wykonania. Beneficjent wziął pod uwagę okres od ogłoszenia zamówienia tj. od dnia [...] sierpnia 2017 r. do końca realizacji projektu, tj. do dnia [...] października 2017 r.
Strona wskazała również na naruszenie art. 207 ust 1 pkt 2 i art. 184 ust. 1 ufp w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) poprzez określenie kwoty dofinansowania podlegającej zwrotowi w wysokości 36.376,56 zł, która to kwota, mająca stanowić wydatki niekwalifikowane została obliczona jako suma kwoty 29.101,25 zł (stanowiącej 25% wartości zamówienia) oraz kwoty 7.275,31 zł (z tytułu kosztów pośrednich, stanowiących 25% kosztów pośrednich) w sytuacji, gdy w zaskarżonej decyzji, według zarzutów strony, organ nie wskazał aktu prawnego i podstawy prawnej, z której wywodzi zastosowanie procentowej stawki korekty finansowej na poziomie 25% przyjętej do obliczenia kwoty wydatków niekwalifikowalnych.
Strona wskazała także na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez nieuwzględnienie przez organ l Instancji całokształtu okoliczności mogących mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, zaniechanie dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy sprowadzających się do błędnego przyjęcia, że zmiana umowy nr [...] zawartej w dniu [...] września 2017 r. w zakresie terminu wykonywania zamówienia została dokonana z naruszeniem art. 144 ustawy pzp, a tym samym zachodzi podstawa do wydania decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającego zwrotowi jako wydatku niekwalifikowalnego.
Strona zarzuciła ponadto, że organ I Instancji naruszył art. 8 i art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności brak uzasadnienia prawnego w zakresie zastosowania procentowej stawki korekty.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] Zarząd Województwa P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że w stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie Beneficjent poniósł wydatek z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp, gdyż pod tym pojęciem należy rozumieć procedury określone w umowie międzynarodowej i przepisach prawa oraz "inne procedury", tj. reguły postępowania, obowiązujące przy wykorzystaniu środków pomocowych. W doktrynie i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że do procedur obowiązujących przy wykorzystaniu dofinansowania należy zaliczyć także procedury określone w umowie o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków stron. Powołując się na § 3 ust. 2 i 3 umowy o dofinansowanie organ odwoławczy wskazał, że Beneficjent zobowiązany był ponosić wydatki zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-202.
Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 36 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. UE. L 347/320 z dnia 20.12.2013, dalej: rozporządzenie 1303/2013) "nieprawidłowość' oznacza "każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem". Wskazał, że przesłanka "naruszenie prawa" jest interpretowana szeroko - obejmuje nie tylko naruszenie przepisów aktów prawa unijnego i prawa krajowego, takich jak rozporządzenia czy ustawy, ale również zasad wykorzystywania (wydatkowania) środków z funduszy Unii Europejskiej określonych w dokumentach, których obowiązek stosowania wynika z umowy o dofinansowanie.
Szkodliwy wpływ na budżet Unii, należy zdaniem organu odwoławczego, rozumieć jako obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Szkoda w tym znaczeniu to uszczerbek finansowy dokonany w budżecie Unii lub w budżetach zarządzanych przez Unię, albo uszczerbek finansowy, na jaki budżety te zostały narażone poprzez sfinansowanie lub groźbę sfinansowania wydatku w wyższej wysokości, niż wynikałoby to z postępowania przeprowadzonego zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców oraz zasady proporcjonalności. Uszczerbek finansowy będący skutkiem nieprawidłowości może polegać na zmniejszeniu lub utracie przychodów odprowadzanych do budżetu Unii albo na dokonaniu z niego nieuzasadnionych wydatków, tj. wydatków poniesionych z naruszeniem prawa. Organ zwrócił uwagę, że szkoda nie musi być konkretną stratą finansową, gdyż do stwierdzenia, że miała miejsce nieprawidłowość wystarczy, że istniało zagrożenie, że szkoda powstanie.
Organ podkreślił, że nałożenie korekty finansowej jest również rezultatem postanowień umownych, które Beneficjent przyjął podpisując Umowę o dofinansowanie Projektu. Umowa ta uregulowała kwestie przekazywania, wykorzystywania i rozliczania środków dofinansowania, w tym zasady ustalania i nakładania przez IZ RPOWP korekt finansowych w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych, do których stosowania Beneficjent się zobowiązał. Wskazał, że stawka korekty została przewidziana w wysokości 25%.
W ocenie Zarządu Województwa P., dokonana przez stronę zmiana terminu wykonania zamówień stanowiła istotną zmianę postanowień umowy i miała wpływ na warunki konkurencji w postępowaniu co stanowiło naruszenie art. 144 pzp oraz zapisów § 19 ust. 2 Ogólnych warunków umów o dofinansowanie projektów ze środków EFS w ramach RPOWP na lata 2014-2020 stanowiących załącznik nr 1 do umowy, będącego integralną częścią umowy o dofinansowania Projektu.
Zdaniem organu odwoławczego zamawiający jako firma działająca na rynku od 1993 r. powinien zdawać sobie sprawę z okoliczności związanych z realizacją zamówienia, a w szczególności ile czasu potrzeba na jego finalizację. To podmiot regularnie realizujący usługi szkoleniowe będąc organizatorem szkolenia sprawuje kontrolę nad jego przebiegiem i to od jego wyłącznej decyzji zależy, czy mówiąc kolokwialnie "pójdzie uczestnikom na rękę" i wydłuży czas rwania kursu, czy też będzie on realizowany w pierwotnym terminie. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że przy napiętym terminie realizacji szkolenia może zaistnieć sytuacja, w której kursanci wproszą o przedłużenie terminu szkolenia. Zdaniem organu jednak, taką okoliczność można było przewidzieć i dopuścić możliwość zmiany terminu kursu w stosunku do określonego pierwotnie w dokumentacji przetargowej. Natomiast jeśli zamawiający nie przewidział w SIWZ możliwości przedłużenia terminu kursu, realizując zasadę równego traktowania i uczciwej konkurencji powinien był realizować zamówienie w pierwotnie przewidzianym terminie.
Dodatkowo Zarząd Województwa P. wskazał, że przy tak krótkim terminie wykonania zamówienia, jaki został pierwotnie określony przez Zamawiającego uprawiony jest wniosek, że Wykonawca potrzebuje zmobilizować więcej zasobów, aby móc je zrealizować, co może mieć przełożenie na wysokość ceny ofert - w sytuacji, gdy wykonawcy mają wiedzę, w jakich okolicznościach dokonanie zmian terminu realizacji zamówienia będzie możliwe, mogliby podjąć inne decyzje co do udziału w postępowaniu lub inaczej wycenić swoją ofertę. Zamawiający natomiast dając dłuższy termin wykonania zamówienia lub przewidując możliwość przedłużenia terminu trwania kursu mógł zabezpieczyć jego realizację, uwzględniając potrzeby kursantów. Zdaniem organu odwoławczego, przy tak napiętym harmonogramie szkolenia istniało ryzyko, że pierwotnie określone terminy wykonania usługi nie zostaną dotrzymane, co ostatecznie faktycznie miało miejsce. W ocenie IZ RPOWP, naruszenie przepisów pzp popełnione przez Beneficjenta było znacznej wagi, a dokonana zmiana była zmianą istotną w rozumieniu art. 144 ust. 1e pzp, bowiem jego działanie mogło zawęzić konkurencję wykluczając z udziału w realizacji zamówienia wykonawców, którzy mogliby wziąć udział w ogłoszonym konkursie, gdyby termin wykonania usługi był dłuższy lub gdyby umowa posiadała zapis umożliwiający wydłużenie terminu realizacji zamówienia w przypadku zaistnienia określonych okoliczności. Tymczasem termin, jaki został wskazany w umowie określony został jako nieprzekraczalny.
Z uwagi na powyższe, w ocenie IZ RPOWP, istnieje prawdopodobieństwo, że przedmiotowe naruszenie przepisów ustawy pzp miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż krótki termin realizacji mógł ograniczyć innym zainteresowanym oferentom możliwość złożenia oferty korzystniejszej niż uzyskana.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. SA w Ł. wywiodła skargę do tutejszego sądu zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
I. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, polegające na niewyczerpującym zgromadzeniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez:
1) nieuwzględnienie okoliczności, iż po opublikowaniu przez skarżącego ogłoszenia o zamówieniu w Biuletynie Zamówień Publicznych do skarżącego nie wpłynęły w trybie art. 38 pzp. żadne wnioski o wyjaśnienie treści SIWZ, w szczególności do skarżącego nie wpłynęły wnioski o przedłużenie wskazanego terminu realizacji zamówienia bądź wnioski o wyjaśnienie przewidzianych w SIWZ okoliczności uzasadniających zmianę terminu realizacji zamówienia, skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, iż zainteresowani wykonawcy nie posiadali jednoznacznej informacji o możliwości przedłużenia terminu zakończenia prac, co mogło wypłynąć bezpośrednio na krąg zainteresowanych wykonawców;
2) ustalenie i nałożenie na skarżącego korekty finansowej za naruszenie art. 144 ust. 1 pzp bez uprzedniego uzyskania orzeczenia sądu powszechnego unieważniającego dokonaną przez skarżącego zmianę umowy polegającą na przedłużeniu o 30 dni terminu realizacji przedmiotu umowy;
3) poprzez nieuwzględnienie przez organ całokształtu okoliczności mogących mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, zaniechanie dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy sprowadzających się do błędnego przyjęcia, iż zmiana umowy nr [...] zawartej w dniu [...] września 2017 r. w zakresie terminu wykonania zamówienia została dokonana z naruszeniem art. 144 pzp oraz zachodzi podstawa do wydania decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi jako wydatki niekwalifikowalne;
4) ocena zmiany terminu wykonania inwestycji musi być jednak odnoszona do dokumentacji będącej przedmiotem prowadzonego postępowania, inaczej rzecz ujmując, bez odniesienia się do zawartych tam postanowień nie można z góry określić, jaki charakter ma zmiana, bo nie daje się ustalić wpływu tej zmiany na treść umowy, a pośrednio na wybór oferenta i możliwość złożenia przez potencjalnych oferentów "znacząco" innych ofert, tym samym niezasadne jest założenie, że każda zmiana terminu realizacji umowy jest zmianą na tyle istotną/znaczącą/doniosłą, że inny wykonawca, mógłby złożyć ofertę.
Skarżący przedmiotowej decyzji zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego:
II. art. 144 ust. 1 pzp, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dokonanie przez skarżącego zmiany terminu realizacji umowy o szkolenie pt. "Kierowca ciągnika siodłowego (prawo jazdy kat. C, C+E, przyspieszona kwalifikacja wstępna), gdzie pierwotnie termin został przewidziany przez Zlecającego na [...] października 2017 r., jednak został wydłużony do dnia [...] listopada 2017 r. poprzez podpisanie aneksu nr 1 do umowy nr [...] z dnia [...] września 2017 r. z Ośrodkiem S. z siedzibą w Ł., stanowiła zmianę istotną, gdzie w istocie wnioskowanie o istotnym charakterze zmiany umowy w zakresie terminu wykonania zamówienia powinno się opierać na odwrotnej relacji, niż prezentowana przez Zarząd Województwa P. - a mianowicie dopiero ustalenie, że w danym postępowaniu prolongata terminu realizacji zamówienia mogła rzeczywiście wpłynąć na przebieg i wynik postępowania przetargowego, dawało podstawy do przyjęcia, że zmiany wprowadzone w tym zakresie w umowie (w stosunku do oferty) miały charakter istotny;
III. art. 144 ust. 1 pkt 5 pzp, poprzez niezastosowanie tego przepisu i uznanie, że dokonanie przez skarżącego, zmiany terminu realizacji umowy o szkolenie pt. "Kierowca ciągnika siodłowego (prawo jazdy kat. C, C+E, przyspieszona kwalifikacja wstępna), gdzie pierwotnie termin został przewidziany przez Zlecającego na [...] października 2017 r., jednak został wydłużony do dnia [...] listopada 2017 r. poprzez podpisanie aneksu nr 1 do umowy nr [...] z dnia [...] września 2019 r. z Ośrodkiem S. z siedzibą w Ł., w istocie stanowi zmianę nieistotną;
IV. art. 144 ust. 2 pzp. poprzez niezastosowanie, polegające na uznaniu przez organ, że skarżący dokonał zmiany treści umowy nr [...] z dnia [...] września 2017 r. z Ośrodkiem S. z siedzibą w Ł. w zakresie terminu realizacji zamówienia publicznego w sposób niezgodny z art. 144 ust. 1 pzp., pomimo braku uprzedniego unieważnienia przez sąd powszechny zmiany umowy kwestionowanej przez organ w trybie przewidzianym w art. 144 ust. 2 pzp.;
V. art. 207 ust. 1 pkt 2 pzp poprzez bezzasadne uznanie, że skarżący wykorzystał środki europejskie z naruszeniem procedur określonych w art. 184 ufp, tj. art. 7 ust. 1 w zw. z art. 144 ust. 1 pzp., skutkujące wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu dofinansowania;
VI. art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 9 ufp przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w toku realizacji przedmiotu zamówienia publicznego doszło do wykorzystania środków dotacji unijnej z naruszeniem procedur w sposób uzasadniający żądanie zwrotu jej części;
VII. art. 7 ust. 1 pzp. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w toku realizacji przedmiotu zamówienia publicznego, doszło do jego naruszenia przez modyfikację po wyborze oferty najkorzystniejszej załączonego do SIWZ wzoru umowy o zamówienie publiczne (zmianie uległ termin realizacji przedmiotu zamówienia), gdy tymczasem w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia zasad zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, bowiem wprowadzona zmiana posiadała nieistotny charakter w rozumieniu art. 144 ust. 1 pzp.;
VIII. art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że modyfikacja załączonego do SIWZ wzoru umowy o zamówienie w zakresie terminu realizacji przedmiotu zamówienia stanowiła nieprawidłowość uzasadniającą nałożenie korekty finansowej, gdy tymczasem zdaniem skarżącego modyfikacja ta nie dość, że nie naruszała art. 7 ust. 1 pzp. to nie posiadała jakiegokolwiek (choćby potencjalnego) negatywnego wpływu na budżet ogólny Unii Europejskiej, co nie pozwala na stwierdzenie, że doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, a dalej na nałożenie korekty finansowej o jakiej mowa w art. 98 ust. 2 rozporządzenie 1083/2006.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa oraz zasądzenie na rzecz skarżącego należnych kosztów postępowania; względnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej należnych kosztów postępowania.
Ponadto na podstawie art 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa) skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z akt postępowania, tj.: 1) nr [...] w trybie przetargu nieograniczonego na zorganizowanie i przeprowadzenie kursów zawodowych, przeprowadzonego przez Skarżącego; 2) Departamentu Audytu Środków Publicznych Wydziału Terenowego Audytu w B., o sygn. [...]; 3) wniosku wykonawcy, wraz z podaniami uczestników kursu-szkolenia o wydłużenie terminu realizacji zamówienia: na okoliczność ustalenia, że prolongata terminu realizacji zamówienia nie miała wpływu na przebieg i wynik postępowania przetargowego i nie dawała podstawy do przyjęcia, że zmiany wprowadzone w tym zakresie w umowie (w stosunku do oferty) miały charakter istotny.
Skarżący wniósł też wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu podniósł, że przepis art. 144 ust. 1 pzp. nie wskazuje, jakie zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego należy traktować jako istotne. Zdaniem skarżącego zgodzić należy się jednak ze stanowiskiem, że zmiana zamówienia publicznego w czasie jego trwania może być uznana za istotną, jeżeli wprowadza ona warunki, które - gdyby zostały ujęte w ramach pierwotnej procedury udzielania zamówienia - umożliwiłyby dopuszczenie innych oferentów niż ci, którzy zostali pierwotnie dopuszczeni, lub umożliwiłyby dopuszczenie innej oferty niż ta, która została pierwotnie dopuszczona. Skarżący wskazał, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji stwierdził, że przedłużenie okresu realizacji przedmiotu umowy o 30 dni kalendarzowe pozwoliłoby potencjalnym oferentom na złożenie znacząco odmiennych ofert i chociażby inne skalkulowanie przez nich cen swoich ofert. Powyższe stwierdzenie nie zostało jednak udokumentowane przez organ ani nie poparte żadnymi dowodami, gdzie znaczącym jest, iż w wyniku ogłoszonego przetargu wpłynęła tylko jedna oferta. Zdaniem skarżącego - ustawa uzależnia możliwość dokonania istotnej zmiany umowy w sprawie zamówienia, od przewidzenia możliwości dokonania takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz określenia warunków takiej zmiany. A contrario możliwość dokonywania zmiany nieistotnej nie jest poddana analogicznym rygorom. Przepis art. 144 ust. 1 pzp. nie wskazuje ponadto, jakie zmiany umowy należy traktować jako zmiany istotne umowy w sprawie zamówienia publicznego.
Zdaniem skarżącego zmiany nieistotne to takie, że wiedza o ich wprowadzeniu do umowy na etapie postępowania o udzielenie zamówienia nie wpłynęłaby na krąg podmiotów ubiegających się o to zamówienie czy też na wynik postępowania. Skarżący podniósł, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu złożenia przez niego oferty oraz zawarcia umowy dopuszczalne były już zmiany nieistotne umowy, nawet jeśli możliwości ich dokonania nie zastrzeżono w ogłoszeniu o zamówieniu lub w SIWZ i nie określono warunków ich wprowadzenia.
W ocenie skarżącego ustawa pzp nie precyzuje, jakie zmiany należy uznać za mające istotny charakter, a zatem nie można co do zasady i w oderwaniu od warunków wynikających z dokumentacji danego postępowania, przesądzić, że zmiana takiego czy innego elementu umowy przesądza o spełnieniu przesłanki z art. 144 ust. 1 pzp. O tym, czy w określona zmiana - w tym wypadku dotycząca terminu realizacji zamówienia - będzie miała przymiot "istotności" będą każdorazowo decydować indywidualne okoliczności danego postępowania. Nie można się więc w ocenie skarżącego zgodzić z organem, że termin wykonania zamówienia będzie zawsze jednym z najistotniejszych elementów każdej umowy o zamówienie publiczne, kształtującym krąg potencjalnych wykonawców mogących skutecznie złożyć ofertę oraz wpływający na poziom oferowanych przez nich cen. Wnioskowanie o istotnym charakterze zmiany umowy w zakresie terminu wykonania zamówienia powinno się opierać na odwrotnej relacji, niż prezentowana przez Zarząd Województwa P. - a mianowicie dopiero ustalenie, że w danym postępowaniu prolongata terminu realizacji zamówienia mogła rzeczywiście wpłynąć na przebieg i wynik postępowania przetargowego, dawało podstawy do przyjęcia, że zmiany wprowadzone w tym zakresie w umowie (w stosunku do oferty) miały charakter istotny.
Skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie termin wykonania nie stanowił kryterium przy wyborze wykonawcy. W jego opinii nie można przyjąć automatycznie - jak to uczyniły organy, - że przesunięcie terminu o 30 dni kalendarzowych (w tym należy odliczyć dni wolne od pracy), stanowi zmianę warunków kontraktu na tyle doniosłą, że inny wykonawca, któremu pierwotny termin z uwagi, np. na harmonogram wykonywania innych zaleceń nie odpowiadał, mógłby złożyć ofertę. Jest to nieznaczący okres czasu, względem okresu obowiązywania umowy, i w ocenie skarżącego nie mógłby znacząco wpłynąć na decyzję wykonawcy o wzięciu udziału w przetargu czy złożeniu oferty innej treści, w szczególności poprzez zaoferowanie niższej ceny. Zdaniem skarżącego ta okoliczność w żadnym razie nie została wykazana przez organ, który w żaden sposób nie poparł swojego stanowiska konkretnymi dokumentami (dowodami), ani argumentami.
W świetle powyższego nie sposób, w ocenie skarżącego, uznać, że przy dokonywaniu przez Zarząd Województwa P. oceny wagi i znaczenia, jakie dla wyniku postępowania o zamówienie publiczne w niniejszej sprawie miała zmiana (na wniosek wybranego wykonawcy) terminu wykonania zamówienia, można było pominąć kryteria, na podstawie których beneficjent dokonywał wyboru oferty oraz warunki w jakich doszło do wskazanych zmian. Skarżący podkreślił, co znajduje potwierdzenie w SIWZ, że jako jedyne kryterium wyboru oferty beneficjent wskazał cenę i wybór wykonawcy nastąpił ze względu na zaproponowanie przez ten podmiot najniższej ceny. Termin realizacji zamówienia nie był więc czynnikiem znaczącym z punktu widzenia wyboru tego, a nie innego wykonawcy.
Skarżący uważa, że stwierdzenie, iż przedłużenie okresu realizacji przedmiotu umowy o 30 dni pozwoliłoby potencjalnym oferentom na złożenie znacząco odmiennych ofert i chociażby inne skalkulowanie przez nich cen swoich ofert, nie jest wystarczające by zastosować art. 207 ust. 1 pkt 2 upf zw. ze 144 ust. 1 pzp.
Zarząd Województwa P. wywiódł odpowiedź na skargę podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnosząc o jej oddalenie w całości jako nieuzasadnionej. W ocenie organu odwoławczego w stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z okoliczności określonych w art. 144 ust. 1 pkt 1-6 pzp, które uprawniałyby skarżącego do zmiany umowy zawartej z wykonawcą. W szczególności nie zaistniała okoliczność wskazana w art. 144 ust. 1 pkt 5 pzp, zgodnie z którym dopuszczalne są zmiany, niezależnie od ich wartości, które nie są istotne w rozumieniu ust. 1e. Wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego, nie przyjął automatycznie, że każda zmiana terminu wykonania umowy ma charakter istotny, lecz dokonał szczegółowej analizy na gruncie danej sprawy, ze wskazaniem, że termin został przedłużony z 53 dni o kolejne 30 dni, co stanowiło 56% pierwotnego terminu zamówienia, przy czym okoliczności stanowiące podstawę wydłużenia terminu dało się przewidzieć przed wszczęciem postępowania. Zdaniem organu nie mamy zatem do czynienia z sytuacją, gdzie w porównaniu z długim okresem obowiązywania umowy przedłużenie jej o 30 dni można uznać za zmianę nieistotną. W stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie okres obowiązywania umowy przedłużono o 56%, w związku z czym takiej zmiany nie można uznać za nieistotną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, bowiem w wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzonej w oparciu o kryterium jej zgodności z prawem, tut. sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta nie zawiera wad powodujących konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, co z kolei skutkowało stwierdzeniem o braku zasadności skargi wywiedzionej przez skarżącego.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2019 r., poz. 2167, ze zm.), oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zasadniczym przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie była kwestia czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 1 pzp uzasadniającego nałożenie korekty finansowej i obowiązku zwrotu przez stronę skarżącą części udzielonego jej dofinansowania.
Na wstępie zauważyć należy, że Zarząd Województwa P., jako instytucja zarządzająca (zob. art. 9 ust. 1 pkt 2 i art. ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, Dz.U. z 2018, poz. 1431 – dalej: ustawa wdrożeniowa) jest odpowiedzialny za przygotowanie i realizację regionalnego programu operacyjnego, w szczególności zaś do jego zadań należy m.in. prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym weryfikacja prawidłowości wydatków ponoszonych przez beneficjentów – (w przypadku krajowego albo regionalnego programu operacyjnego), nakładanie korekt finansowych, a także odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ufp, albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ufp (zob. art. 9 ust. 2 pkt 7, 8 i 9 lit. a ustawy wdrożeniowej).
Realizując zatem ww. zadania, instytucja zarządzająca korzysta z instrumentów prawnych zawartych w ufp. Jak stanowi przy tym art. 5 ust.1 pkt 2 ufp środki pochodzące z budżetu UE są środkami publicznymi, przy czym należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także odsetki od tych środków, są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (vide: art. 60 pkt 6 ufp).
Według art. 184 ust.1 ustawy ufp, wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Jeżeli zaś środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w ww. art. 184 ufp., podlegają one zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Stanowi o tym art. 207 ust.1 pkt 2 ufp.
Przy tym, za "inne" procedury, o których mowa w wyżej cytowanym art. 184 ufp, uważa się procedury zarówno wynikające z aktu prawa powszechnie obowiązującego, jak również reguły postępowania, obowiązujące przy wykorzystaniu środków pomocowych, w tym procedury określone w umowie o dofinansowanie, zawierającej m.in. prawa i obowiązki beneficjenta oraz zasady dofinansowania projektu. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie, należy traktować jak naruszenie procedur, o którym mowa w art. 184 ust. 1 ufp (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16, LEX nr 2434297 lub wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2004/13, LEX nr 1769714).
W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 1 ufp, instytucja zarządzająca, wzywa do zwrotu środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (zob. art. 207 ust. 8 ufp), natomiast po bezskutecznym upływie ww. terminu, organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2, oraz zawierającą pouczenie o sankcji wynikającej z ust. 4 pkt 3, z zastrzeżeniem ust. 7 (zob. art. 207 ust. 9 ufp).
Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 144 ust. 1 pkt 3 pzp zakazuje się zmian postanowień zawartej umowy lub umowy ramowej w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności: zostały spełnione łącznie następujące warunki:
a) konieczność zmiany umowy lub umowy ramowej spowodowana jest okolicznościami, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć,
b) wartość zmiany nie przekracza 50% wartości zamówienia określonej pierwotnie w umowie lub umowie ramowej.
Stosownie zaś do treści art. 144 ust. 1e pzp zmianę postanowień zawartych w umowie lub umowie ramowej uznaje się za istotną, jeżeli:
1) zmienia ogólny charakter umowy lub umowy ramowej, w stosunku do charakteru umowy lub umowy ramowej w pierwotnym brzmieniu;
2) nie zmienia ogólnego charakteru umowy lub umowy ramowej i zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności:
a) zmiana wprowadza warunki, które, gdyby były postawione w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to w tym postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by oferty innej treści,
b) zmiana narusza równowagę ekonomiczną umowy lub umowy ramowej na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany pierwotnie w umowie lub umowie ramowej,
c) zmiana znacznie rozszerza lub zmniejsza zakres świadczeń i zobowiązań wynikający z umowy lub umowy ramowej,
d) polega na zastąpieniu wykonawcy, któremu zamawiający udzielił zamówienia, nowym wykonawcą, w przypadkach innych niż wymienione w ust. 1 pkt 4.
Art. 144 ust. 1 pzp wprowadza względny zakaz istotnych zmian postanowień umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy, który polega na tym, że zmiany takie są dopuszczalne, jeżeli zamawiający przewidział możliwość ich dokonania w ogłoszeniu o zamówieniu lub w SIWZ oraz określił warunki takiej zmiany. Przewidziana zmiana musi zatem zostać skonkretyzowana w odniesieniu do zmienianych postanowień umowy poprzez zidentyfikowanie materii podlegającej ewentualnej zmianie, a warunki, na jakich nastąpi, muszą być ściśle określone, zarówno w aspekcie materialnym - poprzez wskazanie okoliczności, których zaistnienie spowoduje możliwość jej dokonania, jak i w aspekcie formalnym - poprzez określenie sposobu postępowania stron, który ma finalnie doprowadzić do podpisania aneksu (poinformowanie drugiej strony o zaistnieniu okoliczności umożliwiających zmianę umowy, zainicjowanie negocjacji, zasady ich prowadzenie itp.). Z kolei zmiany nieistotne mogą być wprowadzane do umowy bez ograniczeń. Treść umów w sprawie zamówienia publicznego nie może być swobodnie zmieniana przez strony. Zostaje ona bowiem zawarta przez działającego w interesie publicznym zamawiającego z wykonawcą wybranym zgodnie z przepisami prawa zamówień publicznych (art. 7 ust. 3 pzp), po przeprowadzeniu sformalizowanego postępowania o udzielenie zamówienia (art. 2 pkt 7a w zw. z art. 10 pzp), którym rządzą zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców (art. 7 ust. 1 pzp). Zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego muszą być zatem poddane ograniczeniom, zapewniającym, że przedmiot umowy, tożsamy z przedmiotem zamówienia, będzie rzeczywiście realizowany przez wykonawcę, którego oferta została wybrana przez zamawiającego jako najkorzystniejsza na podstawie kryteriów oceny ofert określonych w SWIZ (art. 91 ust. 1 pzp). W przeciwnym razie zawarcie umowy z wykonawcą oferującym najkorzystniejsze warunki realizacji zamówienia mogłoby okazać się jedynie pozorne, jeżeli następnie umowa ta podlegałaby nieograniczonym zmianom (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 44/18, LEX nr 2474107).
Przepis art. 144 ust. 1 pzp nie wskazuje, jakie zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego należy traktować jako istotne, jednak zmiana zamówienia publicznego w czasie jego trwania może być uznana za istotną, jeżeli wprowadza ona warunki, które - gdyby zostały ujęte w ramach pierwotnej procedury udzielania zamówienia - umożliwiłyby dopuszczenie innych oferentów niż ci, którzy zostali pierwotnie dopuszczeni, lub umożliwiłyby dopuszczenie innej oferty niż ta, która została pierwotnie dopuszczona. Ochrona środków publicznych (unijnych), z których finansuje się zamówienie nie jest wartością nadrzędną, która eliminowałaby inne zasady prawem chronione. Swoboda kontraktowania jest fundamentalną zasadą porządku prawnego, która ze względu na ochronę środków publicznych może być ograniczona, czemu służy art. 144 ust. 1 pzp, jednak treść tego przepisu musi być tak interpretowana, aby przepis zapobiegał nadużyciom, ale jednocześnie nie wykluczał możliwości korzystania ze środków publicznych, w tym środków unijnych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 930/17).
Przedmiotowy Projekt realizowano w oparciu o przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych, w zakresie wszczętego w dniu [...] sierpnia 2017 roku, postępowania nr [...] w trybie przetargu nieograniczonego na zorganizowanie i przeprowadzenie kursów zawodowych. Termin zakończenia szkolenia pt. "Kierowca ciągnika siodłowego (prawo jazdy kat. C, C+E, przyspieszona kwalifikacja wstępna) został przewidziany przez skarżącego na dzień [...] października 2017 r., jednak poprzez podpisanie w dniu [...] września 2017 r. aneksu nr 1 do umowy nr [...] z dnia [...] września 2017 r. z Ośrodkiem S. z siedzibą w Ł., został wydłużony do dnia [...] listopada 2017 roku, tj. o 30 dni kalendarzowych, co, jak słusznie przyjęły organy pierwszej i drugiej instancji, stanowiło naruszenie obowiązujących procedur - § 19 ust. 2 Ogólnych warunków umów o dofinansowanie projektów ze środków EFS w ramach RPOWP na lata 2014-2020, stanowiących załącznik nr 1 do umowy o dofinansowanie.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest sporne, że IZ RPOWP udzieliła skarżącemu dofinansowania na realizację Projektu, na mocy umowy z dnia 14 marca 2017 r. o dofinansowanie Projektu Z. o numerze [...]. Umowa ta określa okres realizacji Projektu i podstawowe obowiązki Beneficjenta (§ 3 umowy). Na mocy umowy Beneficjent zobowiązany jest w szczególności do przestrzegania prawa unijnego oraz krajowego, obowiązujących wytycznych i postanowień umowy oraz do realizacji Projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego, obowiązującymi wytycznymi oraz postanowieniami mowy oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową jego realizację (§ 7 ust. 2 pkt 1 i 2 umowy).
Zgodnie z § 2 umowy z dnia [...] września 2017 r. wykonawca zobowiązał się wykonać zamówienie w terminie do dnia [...] października 2017 r., za zapłatą wynagrodzenia w kwocie 147.080 zł brutto. Po czterech dniach, tj. w dniu [...] września 2017 r. zawarto aneks nr 1 do ww. umowy, przesuwając termin wykonania zamówienia do dnia [...] listopada 2017 r. jako przyczynę wydłużenia okresu wykonania umowy wskazano prośby kursantów (k. 213 akt administracyjnych). Z punktu II.5 SIWZ wynika jednak, że zajęcia miały być realizowane według planu nauczania obejmującego przeciętnie nie mniej niż 30 godzin lekcyjnych w tygodniu, nie więcej niż 8 godzin dziennie, celem intensyfikacji i zapobiegnięciu przeciągania szkoleń w czasie. Zarówno z treści SIWZ, jak i w ogłoszeniu o zamówieniu, nie zawarto informacji o możliwym zakresie zmian umowy, a ponadto, we wzorze umowy stanowiącej nr 1 do SIWZ przewidziano karę umowną za opóźnienie i nie wskazano żadnych okoliczności umożliwiających dokonanie zmian w treści zawartej umowy.
Zgodnie zaś z § 3 ust. 2 i 3 umowy o dofinansowanie – Beneficjent obowiązany był ponosić wydatki zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020.
W ocenie tut. sądu, powyższe okoliczności świadczą o naruszeniu procedur, o których mowa w art. 184 ufp, w szczególności zaś ww. przepisów pzp, do których stosowania skarżący był obowiązany na mocy zapisów umowy o dofinansowanie. Sąd w pełni aprobuje przy tym stanowisko organu, że zamawiający jako firma działająca na rynku od 1993 r. powinien zdawać sobie sprawę z okoliczności związanych z realizacją zamówienia, a w szczególności ile czasu potrzeba na jego finalizację. Podmiot regularnie realizujący usługi szkoleniowe, jako beneficjent i zamawiający będąc organizatorem szkolenia sprawuje kontrolę nad jego właściwym przebiegiem i to od jego decyzji należało czy zdecyduje się na przedłużenie terminu zakończenia niniejszego szkolenia. Z uwagi na posiadane w tym zakresie doświadczenie zamawiający powinien był przewidzieć, że w sytuacji wyznaczonego, krótkiego terminu realizacji przedmiotowego szkolenia, może zaistnieć sytuacja, w której kursanci poproszą o wydłużenie terminu realizacji tegoż szkolenia, a co za tym idzie – dopuścić możliwość zmiany terminu realizacji kursu w stosunku do określonego pierwotnie w dokumentacji przetargowej. Skoro zamawiający nie przewidział w SIWZ możliwości przedłożenia terminu kursu, realizując zasadę równego traktowania i uczciwej konkurencji, powinien był zrealizować zamówienie w terminie, jaki został pierwotnie ustalony. W zaistniałej sytuacji organy prawidłowo wywiodły, że przy założeniu tak krótkiego terminu realizacji zamówienia przez Zamawiającego, konieczna była mobilizacja większej ilości zasobów przez Wykonawcę w celu realizacji zamówienia, co bez wątpienia mogło mieć przełożenie na wysokość ceny ofert. Gdyby wykonawcy mieli wiedzę o okolicznościach możliwości dokonania zmian w zakresie terminu realizacji zamówienia, mogliby zdecydować się na udział w postępowaniu lub inaczej wycenić swoją ofertę. Z drugiej strony – Zamawiający, przewidując możliwość zmian umowy w zakresie terminu realizacji zamówienia, mógł zabezpieczyć jego realizację, z uwzględnieniem potrzeb kursantów i uniknąć ponoszenia konsekwencji takiego działania.
Zmiana w zakresie terminu wykonania zamówienia, wprowadzona aneksem nr 1 do umowy z dnia [...] września 2017 r. była bez wątpienia zmianą istotną. Wskazania w tym miejscu wymaga, że okres realizacji zamówienia został pierwotnie określony od dnia [...] września 2017 r. do dnia [...] października 2017 r., tj. na 53 dni. Zmiana terminu wykonania zamówienia z dnia [...] października 2017 r. na dzień [...] listopada 2017 r. stanowiła wydłużenie terminu jego realizacji o kolejne 30 dni, co stanowiło około 56% pierwotnego okresu zamówienia (w pkt II podpunkt 4 SIWZ istnieje zapis, określający początek realizacji przedmiotowego zamówienia, jako dzień podpisania umowy, tj. [...] września 2017 r., a nie dzień ogłoszenia konkursu, jak wskazuje skarżący). Powyższe skutkowało poniesieniem wydatków z naruszeniem Ogólnych warunków umów o dofinansowanie projektów ze środków EFS w ramach RPOWP na lata 2014-2020, stanowiących załącznik do Umowy o dofinansowanie Projektu w zakresie: wydatkowanie środków unijnych niezgodnie z umową o dofinansowanie oraz Wytycznymi, co, jak słusznie zauważył Zarząd Województwa P. w wydanej decyzji, wpisuje się w typ nieprawidłowości określony w art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, tj. środki wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ufp.
Do uznania, że spełniła się przesłanka z art. 207 ust. 1 pkt 2 ufp, organ musi wskazać na konkretne zachowanie beneficjenta, które spowodowało naruszenie określonej normy prawnej lub postanowienia umownego, a więc procedur, o których mowa w art. 184 ufp. Ponadto konieczne jest jednoczesne wykazanie, że wskutek ich naruszenia doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Wynika to z brzmienia art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 (stanowiącego materialnoprawną podstawę do nakładania korekt finansowych) ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013. Wedle drugiego z tych przepisów (zd. 1) państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami, stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Pierwszy zaś w ww. przepisów zawiera definicję nieprawidłowości, która oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem.
W orzecznictwie wskazuje się, że powyższa definicja nakazuje poszukiwać związku pomiędzy naruszeniem prawa a możliwością zaistnienia szkody w budżecie UE. Szkoda może bowiem mieć zarówno charakter rzeczywisty, jak również potencjalny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt II GSK 2370/14, LEX nr 1986856, zaakceptował pogląd, zgodnie z którym przy orzekaniu o zwrocie środków nie można poprzestać wyłącznie na ustaleniu, że doszło do ich wydatkowania z naruszeniem procedur, ale konieczne jest również stwierdzenie czy i w jaki sposób to naruszenie wpłynęło na możliwość chociażby potencjalnej szkody dla budżetu ogólnego UE, gdyż nie każda nieprawidłowość będzie powodować konieczność dochodzenia zwrotu dofinansowania. Aby zatem orzec o zwrocie środków niezbędne jest wykazanie dwóch przesłanek, a mianowicie: po pierwsze musi zaistnieć naruszenie procedur, a po drugie ich naruszenie spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2018 r., I GSK 2162/18, CBOSA i poczynione tam rozważania).
Potencjalna szkoda w przedmiotowej sprawie, może przejawiać się w fakcie poniesienia nieuzasadnionego wydatku. Nie można bowiem wykluczyć, że w przypadku powtórzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz określenia dłuższego terminu realizacji tego zamówienia, krąg potencjalnych oferentów ukształtowałby się nieco inaczej, podobnie jak oferowane przez nich ceny. Tym samym w sprawie niniejszej słuszne stwierdzono, że Beneficjent bezzasadne ograniczył krąg podmiotów, które mogłyby wziąć udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego i przedstawić ofertę w korzystniejszej cenie. To zaś mogło mieć bezpośredni wpływ na mniejszą konkurencję i składanie mniej korzystnych finansowo ofert.
Poczynione w niniejszej sprawie prawidłowe ustalenia organu, w ocenie sądu, jednoznacznie wskazują, że skarżący w ramach przeprowadzonego przetargu nieograniczonego, naruszył ww. przepisy prawa zamówień publicznych. Zgodzić się również należało z organem, że naruszenie przez skarżącego wyżej opisanych procedur, skutkowało jednocześnie powstaniem potencjalnej szkody (tj. nieprawidłowości) w budżecie UE w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.
Powyższe naruszenia skutkowały zastosowaniem przez IZ RPOWP korekty finansowej, zgodnie z poz. 28 załącznika (zwanego również "taryfikatorem") do rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz.U. 2018, poz. 971, dalej: "rozporządzenie MR") w wysokości 25% wartości zamówienia na realizację usługi szkoleniowej.
Dokonując oceny prawidłowości procedury zastosowanej przez organ, skład orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, aby organ prowadził postępowanie uchybiając treści art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 kpa. Przeprowadzony przez Zarząd Województwa wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest zdaniem sądu w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności.
Sąd w pełni podziela w tym zakresie argumentację organu odwoławczego, która w świetle wszechstronnej oceny materiału dowodowego jest w pełni uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Zasadność ocen i wniosków poczynionych przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego, w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie budzi wątpliwości tut. sądu. Organ dwukrotnie poddał swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, dokonując ich analizy we wzajemnej łączności, po czym za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazał bezpodstawność twierdzeń strony skarżącej.
Organ zatem w rzetelny sposób przeprowadził postępowanie dowodowe, dokładnie wyjaśniając stan faktyczny sprawy. Uzasadnienie decyzji jest jasne i logiczne, skrupulatnie omówiono w nim przepisy mające zastosowanie w sprawie oraz przedstawiono tok myślowy uzasadniający ich zastosowanie. Z powyższego wynika, ze zarzuty strony w tym zakresie okazały się chybione.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów w zakresie naruszenie przepisów prawa materialnego wskazać należy, że również i te zarzuty okazały się chybione. Skarżący podnosił, że wnioskowanie o istotnym charakterze zmiany umowy w zakresie terminu wykonania zamówienia powinno się opierać na odwrotnej relacji, niż prezentowana przez Zarząd Województwa P. - a mianowicie dopiero ustalenie, że w danym postępowaniu prolongata terminu realizacji zamówienia mogła rzeczywiście wpłynąć na przebieg i wynik postępowania przetargowego, dawało podstawy do przyjęcia, że zmiany wprowadzone w tym zakresie w umowie (w stosunku do oferty) miały charakter istotny. Z powyższym jednak nie sposób się zgodzić, bowiem, ze szczegółowo omówionych już powyżej przepisów, mających zastosowanie w niniejszej sprawie wynika, że nałożenie na Beneficjenta przedmiotowej korekty finansowej było możliwe i zgodne z obowiązującymi przepisami zarówno krajowymi jak i unijnymi, bowiem skarżący dopuścił się naruszenia procedur, a ich naruszenie mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.
Ponadto zdaniem strony zmiana, jakiej dokonała, nie przekroczyła 50% wartości zamówienia, z czym również nie sposób się zgodzić, bowiem – jak zostało już wskazane powyżej – na skutek dokonanej przez Beneficjenta zmiany wartość zamówienia uległa zmianie o 56%, przy czym okoliczności stanowiące podstawę wydłużenia terminu dało się przewidzieć przed wszczęciem postępowania. Nie mamy zatem do czynienia z sytuacją, gdzie w porównaniu z długim okresem obowiązywania umowy przedłużenie jej o 30 dni można uznać za zmianę nieistotną. Jak słusznie wskazał Zarząd Województwa P. - skarżąca jest sobą prawną, utworzoną w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, w której jednostki sektora finansów publicznych posiadają ponad połowę akcji, w związku z czym jest zobowiązana zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy pzp do stosowania przedmiotowej. Skoro wydatek został poniesiony z naruszeniem tej ustawy, to tym samym doszło do naruszenia procedury obowiązującej przy jego ponoszeniu.
Zarzut naruszenia art. 98 ust. 2, w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006 jest również w całości niezasadny. Przepis ten nie ma zastosowania do dofinansowania ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa P. w perspektywie finansowej 2014 - 2020. Z decyzji organu drugiej instancji jednoznacznie wynika, iż podstawą nałożenia korekty finansowej są przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1303/2013, tj. art. 143 oraz art. 2 pkt 36 przedmiotowego rozporządzenia. Przywołany prze skarżącego przepis art. 152 rozporządzenia 1083/2006 dotyczy pomocy udzielonej w perspektywie finansowej 2007-2013. Jak słusznie wskazała Instytucja Zarządzająca celem regulacji prawnej zawartej w art. 144 pzp jest zapobiegnięcie sytuacji, w której sposób wykonania umowy (w danym przypadku okres jej wykonywania) faktycznie odbiega od treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz ogłoszenia o udzieleniu zamówienia. Nie sposób bowiem mówić o równym traktowaniu wykonawców i uczciwej konkurencji w sytuacji, gdy z dokumentacji przetargowej wynika, że ostateczny nieprzekraczalny termin wykonania umowy to dzień 31 października 2017 r. i zamawiający nie przewiduje w danym zakresie możliwości zmian umowy, a faktycznie wydłuża okres wykonywania umowy o 30 dni, czyli 56%. Jak wskazano w decyzji powyższa zmiana mogła być istotna zarówno w kontekście kręgu potencjalnych wykonawców, jak i ceny za usługi, w związku z czym występuje potencjalna szkoda w budżecie Unii, co stanowi podstawę do zastosowania przepisów art. 143 oraz art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1303/2013.
W przedmiotowej sprawie bez wątpienia doszło do naruszenia zasady konkurencyjności, bowiem istnieje zasadne prawdopodobieństwo, że wskutek ogłoszenia ponownego postępowania, zgłosiłaby się do niego większa liczba potencjalnych wykonawców, którzy przedstawiliby konkurencyjne oferty (w szczególności zaś niższe, niż oferta Wykonawcy). Tym samym, Zamawiający mógł ponieść niższy koszt realizacji zamówienia, który przedstawiłby do rozliczenia i dofinansowania ze środków UE. Podnoszone w tym względzie przez skarżącego argumenty o braku innych ofert, nie mają w tym zakresie żadnego znaczenia, bowiem z punktu widzenia art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, istotne jest to, że wskutek powyżej opisanego naruszenia przepisów pzp, potencjalnie mogło dojść do szkody w budżecie UE, co do czego tut. sąd nie ma wątpliwości.
Niezasadne jest również twierdzenie, że podstawą do nałożenia korekty jest jedynie naruszenie art. 144 ust. 1, w zakresie którego na wniosek Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych zostało wydane orzeczenie w sprawie ustalenia nieważności zmiany umowy. Naruszenie art. 144 ust. 1 następuje z mocy samego prawa, w dacie dokonania niedopuszczalnej zmiany umowy. Z art. 144a ust. 1 pkt 2 ustawy pzp wynika jednoznacznie, że Prezes UZP może, ale nie musi występować o unieważnienie zmiany. Nie pozbawia to jednak IZ uprawnienia do dokonywania oceny postępowania Beneficjenta pod kątem obowiązujących go procedur. Okoliczność, czy zmiana umowy została unieważniona czy też nie, nie ma wpływu na wynik postępowania w sprawie nałożenia korekty, brak było zatem podstaw do wstrzymania się przez IP z nałożeniem korekty do daty wydania orzeczenia przez sąd powszechny, zwłaszcza że brak jest jakichkolwiek informacji wskazujących na to, że Prezes UZP wystąpił o unieważnienie zmiany. Jak wskazał Sądu Apelacyjnego w Krakowie w wyroku z dnia 5 października 2012 r. (sygn. akt I ACa 879/12, LEX nr 1236785) sankcja nieważności wyrażona w art. 144 ust. 2 ustawy prawo zamówień publicznych stanowi prawo materialne, które sąd bierze pod uwagę z urzędu. Orzeczenie w przedmiocie unieważnienia ma zatem jedynie charakter deklaratoryjny.
Stosowanie wyrażonych w art. 7 pzp zasad zachowania uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców oraz proporcjonalności i przejrzystości, przejawia się m.in. w tym, że mają one zapewnić po pierwsze równy dostęp do zamówień publicznych wszystkim potencjalnym wykonawcom, a po drugie uzyskanie przez zamawiającego wszelkich możliwych ofert. To z kolei zapewnić ma wybór oferty najkorzystniejszej oraz najlepsze (najbardziej efektywne) wykorzystanie środków publicznych (w tym środków UE). Naruszenie przepisów pzp przez zamawiającego, które eliminuje lub może eliminować z postępowania niektórych potencjalnych wykonawców, co do zasady wywołuje ryzyko wyrządzenia szkody w środkach publicznych. Eliminacja ta, (także potencjalna), może bowiem prowadzić do pominięcia oferty najlepszej, która na skutek wadliwego działania zamawiającego w ogóle nie została zgłoszona (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1608/15, LEX nr 2281051). Z kolei przy opracowywaniu SIWZ zamawiający zobowiązany jest zachować niezbędną równowagę między jego interesem, polegającym na uzyskaniu gwarancji należytego wykonania zamówienia, a interesem potencjalnych wykonawców, których nie wolno, w drodze wprowadzenia w SIWZ nadmiernych wymagań lub niedochowania obowiązku informacyjnego przez zamawiającego, z góry eliminować z udziału w przetargu i dopuszczać do udziału w nim tylko niewielki krąg wykonawców (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1127/15, LEX nr 2228012).
Poczynione w niniejszej sprawie prawidłowe ustalenia organu, w ocenie sądu, jednoznacznie wskazują, że skarżący w ramach przeprowadzonego przetargu nieograniczonego, naruszył ww. przepisy prawa zamówień publicznych. Zgodzić się również należało z organem, że naruszenie przez skarżącego wyżej opisanych procedur, skutkowało jednocześnie powstaniem potencjalnej szkody (tj. nieprawidłowości) w budżecie UE w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.
Podkreślić przy tym należy, że zawierając umowę o dofinansowanie Beneficjent uzyskał prawo do otrzymania dofinansowania w określonej wysokości, w ramach którego zobowiązał się do realizacji założonego we wniosku o dofinansowanie Projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, jak i procedurami wskazanymi w umowie o dofinansowanie. Słusznie przy tym organ wskazał, że w świetle zasad rządzących programem operacyjnym, zapisów umowy o dofinansowanie i Wytycznych, do refundacji w projekcie kwalifikują się wydatki m.in. poniesione zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego oraz postanowieniami umowy o dofinansowanie. Przy tym Wytyczne są jednym z dokumentów wymienionych w umowie o dofinansowanie jako obowiązujące Beneficjenta. Zgodnie zaś z zasadą kwalifikowalności RPOWP, wszystkie wydatki muszą być poniesione zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W konsekwencji wydatek poniesiony z naruszeniem pzp jest wydatkiem nieuzasadnionym, obciążającym budżet UE i stanowiącym nieprawidłowość w rozumieniu uprzednio cytowanego art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.
W konsekwencji, niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 u.f.p. poprzez bezzasadne uznanie, że skarżący wykorzystał środki europejskie z naruszeniem procedur określonych w art. 184, tj.: art. 7 ust. 1 w zw z art. 144 ust. 1 pzp. Strona skarżąca, jako beneficjent RPOWP, zobowiązała się bowiem do zrealizowania projektu zgodnie z umową o dofinansowanie, z zachowaniem obowiązujących aktów prawa unijnego i krajowego, a także procedur i zasad dotyczących współfinansowania w ramach RPOWP. Jednocześnie, zawierając umowę o dofinansowanie, strona skarżąca, zaakceptowała m.in. postanowienia dotyczące nałożenia korekty finansowej w przypadku naruszenia przez nią m.in. postanowień pzp. Skoro zatem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez skarżącego wyżej przytoczonych przepisów pzp, to zastosowanie przez organ regulacji z art. 207 ust. 1 pkt 2, a następnie 9 ufp, a także zapisów umowy o dofinansowanie dotyczących korekt finansowych, było w pełni umotywowane.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej (tj. nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 – zob.: art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej) powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust. 9 lub 11. W przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność, właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ufp (art. 24 ust. 9 pkt 2 ustawy wdrożeniowej). Jak stanowi art. 24 ust. 5 ustawy wdrożeniowej, wartość korekty finansowej wynikającej ze stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej jest równa kwocie wydatków poniesionych nieprawidłowo w części odpowiadającej kwocie współfinansowania UE. Warunki obniżania wartości ww. korekt finansowych oraz stawki procentowe stosowane przy ich obniżaniu, reguluje natomiast rozporządzenie MR. Załącznik do tego rozporządzenia (taryfikator) określa poszczególne wartości stawek, odnoszące się do wskazanych tam kategorii nieprawidłowości. W ocenie tut. sądu, organ prawidłowo zastosował względem wyżej opisanych naruszeń stawkę procentową z pozycji 28 taryfikatora (tj. 25%).
Reasumując, w ocenie sądu, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i umożliwił poczynienie prawidłowych, ustaleń faktycznych. IZ RPOWP dokonał jego należytej oceny, dochowując przy tym zasad postępowania administracyjnego, a także organy prawidłowo umotywował wydane przez siebie decyzje. Wyrazem tego są ich uzasadnienia, w pełni oddające rzeczywisty, wynikający z materiału dowodowego stan rzeczy i zawierające przekonywującą oraz logiczną argumentację, a także podstawę prawną obu wydanych rozstrzygnięć. Zdaniem sądu, zaskarżona decyzja odpowiada więc zarówno wymogom wynikającym z kpa, jak również regulacjom zawartym w ufp oraz pzp.
Z uwagi na brak naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, sąd skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło