I SA/Bk 513/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę Decyzją z [...] kwietnia 2007 r., nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. ustalił wobec M. D. zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. w kwocie [...] zł. Celem zaspokojenia Skarbu Państwa z tytułu powyższej wierzytelności w drodze postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. wystawił wobec podatniczki tytuł wykonawczy z [...] czerwca 2007 r., nr [...]. Odpis tego tytułu doręczony został stronie [...] lipca 2007 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego. W piśmie z [...] lipca 2007 r. pełnomocnik M. D. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wniósł o umorzenie tego postępowania, a także o uchylenie czynności zabezpieczającej w zakresie zajęcia świadczenia emerytalnego. Ponadto zażądał od organu egzekucyjnego, aby ten "zwrócił się do Dyrektora Urzędu Skarbowego w B. z zapytaniem, czy nadal jako wierzyciel reprezentujący Skarb Państwa i jako organ podatkowy popiera egzekucję długu" ustalonego cyt. wyżej decyzją z [...] kwietnia 2007 r. Zdaniem pełnomocnika strony "obowiązek w kwocie [...] zł nie podlega egzekwowaniu, ponieważ decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. została wydana z rażącym naruszeniem prawa a dług ją ustalony jest nienależny". Postanowieniem z [...] sierpnia 2007 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. nie uwzględnił powyższych zarzutów. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W złożonym do Dyrektora Izby Skarbowej w B. zażaleniu pełnomocnik strony wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Podniósł, że skarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 33 pkt 1 u.p.e.a., gdyż obowiązek zapłaty długu przez stronę ustalony decyzją organu kontroli skarbowej z [...] kwietnia 2007 r. jest nienależny. Zdaniem pełnomocnika, organ pierwszej instancji nie przedstawił w skarżonym postanowieniu jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia nieuwzględnienia zgłoszonych zarzutów. Nadto, w jego ocenie, bezzasadne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy trwa postępowanie odwoławcze w sprawie w/w decyzji. Po rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] września 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasadność określenia podatniczce zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. może być kwestionowana w postępowaniu odwoławczym - w odrębnym trybie. Organ podkreślił, że wniesienie odwołania od decyzji nie wstrzymywało jej wykonania. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie miało miejsca naruszenie przepisu art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Skoro, zgodnie z przepisem art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zarzut został sformułowany jako skierowany na badanie zasadności okoliczności będących podstawą tytułu wykonawczego, odmowa uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym była zasadna. W konsekwencji nie zaistniały w tej sprawie przesłanki do umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W złożonej do Sądu skardze pełnomocnik M. D. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. w całości, jako niezgodnego z prawem. Jego zdaniem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów: art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., polegającym na bezpodstawnej odmowie wyjaśnienia przez organy, czy rzeczywiście ciąży na skarżącej obowiązek zapłaty egzekwowanego podatku, a także na odmowie umorzenia prowadzonego z urzędu postępowania egzekucyjnego; art. 7 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a., z uwagi na fakt, iż organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów strony nie uzyskał informacji (potwierdzenia) od Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w sprawie ustalenia, czy rzeczywiście spoczywa na M.D. obowiązek zapłaty egzekwowanego podatku; art. 8 kpa, "gdyż Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydając skarżone postanowienie z naruszeniem prawa, prowadził przedmiotowe postępowanie administracyjne w sposób taki, który nie przyczynił się do pogłębienia zaufania skarżącej do organów administracji publicznej Rzeczypospolitej Polskiej". W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony stwierdził, że brak wymagalności zapłaty przedmiotowej zaległości jest oczywisty, szczególnie jeśli zważy się, iż w roku 2005 skarżąca nie poniosła jakichkolwiek wydatków przekraczających jej dochody. Dlatego też niczym nieuzasadnione jest pominięcie milczeniem przez organ odwoławczy stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie oraz wskazywanie na orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. nie zgodził się z zawartymi w niej zarzutami i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgłoszone przez pełnomocnika M. D. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym oparte zostały na przepisie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., co wyznacza granice tej sprawy, także w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Istota powstałego w tej sprawie sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, w jakim zakresie organ egzekucyjny winien w prowadzonym przez siebie postępowaniu oceniać przesłankę nieistnienia egzekwowanego obowiązku. W tej kwestii stanowisko strony skarżącej najdobitniej wyrażają zaczerpnięte z uzasadnienia skargi słowa, że "organ egzekucyjny nie może być bezduszną maszyną akceptującą wydane decyzje z naruszeniem prawa przez organ kontroli skarbowej". Zdaniem Sądu, stanowisko to nie uwzględnia istoty postępowania egzekucyjnego. Celem tego postępowania jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na stronie obowiązku, wynikającego między innymi – tak jak w tym przypadku - z decyzji właściwego organu (art. 3 §1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny ma obowiązek badania z urzędu, czy w danym przypadku egzekucja administracyjna jest dopuszczalna. Nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wprost wynika z przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. Regulacja ta nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie istnieje prawna możliwość badania przez organ egzekucyjny, czy decyzja nakładająca egzekwowany obowiązek jest zasadna. Temu służą stronie właściwe tryby weryfikacji decyzji w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) i sądowoadministarcyjnym. Jak długo decyzja taka pozostaje w obrocie prawnym, a jej wykonalność nie została wstrzymana, tak długo spełniona jest podstawowa przesłanka dopuszczalności egzekucji. W przedmiotowej sprawie, w okresie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i rozpatrywania przez organy zgłoszonych w jego toku zarzutów, dopuszczalność egzekucji nie budziła żadnych wątpliwości. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, co znajduje także potwierdzenie w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych, egzekwowany wobec strony obowiązek został ustalony decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] kwietnia 2007 r., doręczoną pełnomocnikowi strony (doradcy podatkowemu A. Z.) w dniu [...] kwietnia 2007 r. (k. 17 akt). Wniesione do Dyrektora Izby Skarbowej w B. odwołanie od tej decyzji nie wstrzymało jej wykonania, co wynika z art. 224 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Co prawda pełnomocnik strony złożył też wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji, jednak został on rozpatrzony odmownie postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] kwietnia 2007r. (k.15 akt). W związku z tym, iż skarżąca po uprzednim doręczeniu jej upomnienia (k.1 akt), nie uregulowała należności objętej powyższą decyzją, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. P. prawidłowo wystawił i doręczył jej tytuł wykonawczy z [...] czerwca 2007 r., wszczynając tym samym wobec niej postępowanie egzekucyjne. Bez wątpienia postępowanie to dotyczyło istniejącego w tym czasie obowiązku zapłaty. Nie było więc podstaw do jego umorzenia na zasadzie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Wbrew temu, co twierdzi pełnomocnik strony, przeprowadzone w tej sprawie postępowanie nie naruszało przywołanych w skardze przepisów prawa procesowego. Uwzględniając granice tej sprawy, organy w toku postępowania podjęły niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Sąd nie dopatrzył się również, aby w tej sprawie organy naruszyły zasadę prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Na powyższą ocenę nie ma wpływu fakt, że będąca źródłem egzekwowanego obowiązku decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] kwietnia 2007 r. została później uchylona przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. decyzją z [...] września 2007 r., nr [...] (k. 19 akt egzekucyjnych). Zdarzenie to miało bowiem miejsce już po wniesieniu przez pełnomocnika strony zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i po rozpatrzeniu tych zarzutów przez organy obu instancji. Sąd zaś ocenia zgodność zaskarżonego aktu z prawem na czas jego wydania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.