I SA/Bk 514/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. W złożonym 11 sierpnia 2014 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy M. W. wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 997 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka. Według oświadczenia zawartego we wniosku skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Z pisma z dnia 17 lipca 2014 r. wynika dodatkowo, że wnioskodawca ma zaciągnięty kredyt w banku z ratą miesięczną 1.060 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2014 r. M. W. oświadczył ponadto, że jego dodatkowa działalność gospodarcza nie przynosi żadnych istotnych stałych dochodów tj. w miesiącu marcu 2014 r. uzyskał z tego tytułu kwotę 352,56 zł, natomiast w kwietniu 240,90 zł. Skarżący zaciągnął kredyt w kwocie 64.946,69 zł. Aktualna wysokość zadłużenia zgodnie z harmonogramem spłat to kwota ponad 50.000 zł. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Łada Samara, rok prod. 1990 (pojazd wymaga naprawy). Miesięczne wydatki skarżącego związane z bieżącym utrzymaniem przedstawiają się następująco: rata kredytu - 1.062,64 zł, energia elektryczna - 331 zł, usługi telekomunikacyjne - 104,82 zł, gaz - około 200 zł, podatek o nieruchomości - 131 zł. Skarżący opłacił ponadto fakturę za usługi reklamowe (ogłoszenie w prasie) - kwota 519,55 zł (w rozbiciu na miesiące - około 100 zł). Dodatkowo podniósł, że jest zobowiązany do regulowania alimentów na córkę Natalię w kwocie 350 zł (oświadczył, iż uiszcza je nieregularnie). Skarżący wskazał, że w ponoszeniu niektórych wydatków pomaga mu syn. Skarżący obecnie ma zadłużenie na karcie kredytowej w kwocie 2.136,31 zł, a kwota minimalnej spłaty we wrześniu wynosi 644,55 zł. Do akt sprawy skarżący dołączył: potwierdzenie wysokości emerytury oraz dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej (L.), harmonogram spłat kredytu, kserokopię zeznania PIT-36 za 2013 r. wraz z załącznikiem PIT/B, wyciąg z rachunku karty kredytowej, dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki. Postanowieniem z dnia 19 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. W złożonym w terminie sprzeciwie skarżący wskazał, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i w świetle obowiązujących przepisów prawa powinien być zwolniony z kosztów sądowych. Stwierdził, że złożył zgodne ze stanem faktycznym oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Należy zwrócić uwagę, że jest to już kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Poprzedni został negatywnie rozpatrzony prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 19 lutego 2014 r. Powodem odmowy przyznania prawa pomocy było to, że w oparciu o złożone przez wnioskodawcę dokumenty nie można było dokładnie ustalić jego sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy ponownie wyjaśnić skarżącemu, że prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Rozpoznając kolejny wniosek skarżącego, należało przyjąć, że jego sytuacja majątkowa i osobista nie uległa istotnej zmianie. M. W. dołączył wprawdzie szereg dokumentów, potwierdzają one jednak głównie wysokość uzyskiwanej przez niego emerytury oraz ponoszonych wydatków. Dodatkowo przedłożył kserokopię podsumowania prowadzonej działalności gospodarczej na koniec marca i kwietnia 2014 r., z którego wynika, że w tym okresie osiągnął dochód rzędu odpowiednio: 352,56 zł i 240,90 zł. Mimo tego nadal pozostaje aktualna uzasadniona wątpliwość co do zgodności ze stanem rzeczywistym oświadczenia skarżącego o jego sytuacji majątkowej. Zwłaszcza, że deklarowane wydatki przekraczają wykazany w oświadczeniach dochód miesięczny strony, kształtujący się między kwotą 1.200- 1.350 zł (emerytura + dochód z działalności gospodarczej). Skoro skarżący znajduje - pomimo deklarowania niewielkich dochodów - środki na comiesięczne wydatki na utrzymanie swoje oraz spłatę kredytu i alimenty (około 2.300 zł), świadczy to, że jego sytuacja majątkowa nie jest na tyle zła, jak wskazuje to we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że skarżący ma dodatkowo zadłużenie na karcie kredytowej z minimalną kwotą spłaty we wrześniu 644,55 zł. Ponadto musi przeznaczać określoną kwotę na żywność i środki czystości, czego w oświadczeniu nie wykazał. Sąd pragnie również podkreślić, że koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Uzyskując kredyt w wysokości ponad 60.000 zł skarżący musiał wykazać się zdolnością kredytową. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Twierdzenia zawarte we wniosku są gołosłowne i nie dają możliwości odniesienia się do rzeczywistej sytuacji materialnej strony. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy procesowej.