I SA/Bk 514/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2015 r. sprzeciwu M. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 maja 2015 r. w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. , Wnioskiem z 15 maja 2015 r. Skarżący po raz trzeci zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 1017 zł. W skład majątku M. W. wchodzi dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,13 ha. Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 165). Na wcześniejszym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżący oświadczył ponadto, że jego dodatkowa działalność gospodarcza nie przynosi żadnych istotnych stałych dochodów tj. w miesiącu marcu 2014 r. uzyskał z tego tytułu kwotę 352,56 zł, natomiast w kwietniu 240,90 zł. Kredyt odnawialny w kwocie 64.946,69 zł został zaciągnięty na pokrycie zadłużenia z kart kredytowych oraz innych bieżących wydatków. Aktualna wysokość zadłużenia na sierpień 2014 r. zgodnie z harmonogramem spłat to była kwota 54.528,23 zł. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Ł., rok prod. 1990 (pojazd wymaga naprawy). Miesięczne wydatki skarżącego związane z bieżącym utrzymaniem przedstawiały się następująco: rata kredytu – 1.062,64 zł, energia elektryczna – 331 zł, usługi telekomunikacyjne – 104,82 zł, gaz – około 200 zł, podatek o nieruchomości – 131 zł, ogłoszenie w gazecie – 100 zł (w rozbiciu ma miesiące). Wnioskodawca był zobowiązany do regulowania alimentów na córkę N. w kwocie 350 zł (skarżący podał, iż uiszcza ją nieregularnie). Dodatkowo wnioskodawca podnosił, że w ponoszeniu niektórych wydatków pomaga mu syn D. W., który mieszka z matką. Skarżący miał wówczas zadłużenie na karcie kredytowej w kwocie 2.136,31 zł, a kwota minimalnej spłaty we wrześniu wynosi 644,55 zł (k. 84-99). Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: potwierdzenie wysokości emerytury oraz dochodu z prowadzonej działalności dodatkowej (k. 85,94-95), harmonogram spłat kredytu (k. 86-87), odpisy zeznań podatkowych (k.88-92), wyciąg z rachunku karty kredytowej (k. 93), dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki (k. 94 v,96-99). Postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r. referendarz tutejszego sądu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdzając, że treść złożonego przez skarżącego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł skarżący argumentując, że złożył zgodne z prawem oświadczenie o sytuacji finansowej, która jest aktualnie tragiczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 21 maja 2015 r., a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącego z dnia 15 maja 2015 r. jest już trzecim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Poprzednie dwa zostały negatywnie rozpatrzone prawomocnymi postanowieniami Sądu z dnia 19 lutego 2014r. i 22 października 2014r. Powodem odmowy przyznania prawa pomocy było to, że w oparciu o złożone przez wnioskodawcę dokumenty nie można było ustalić jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązkiem osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zatem uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. Natomiast obowiązkiem sądu jest rzetelna ocena oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pod względem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 p.p.s.a. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Analiza znajdujących się w aktach dokumentów nie pozwala, zdaniem Sądu, na uwzględnienie żądania skarżącego, albowiem niemożliwe jest na ich podstawie sporządzenie wiarygodnego obrazu jego stanu majątkowego. Wnioskodawca w złożonym wniosku wykazał, iż źródłem jego miesięcznego utrzymania jest emerytura w wysokości około 1.017 zł. Wyszczególnione zaś wydatki miesięczne wówczas stanowiły łącznie około 1930 zł, w tym wykazane: rata spłaty kredytu oraz utrzymanie domu. Dodatkowo wnioskodawca miał zadłużenie na karcie kredytowej z minimalną kwotą spłaty we wrześniu 2014 roku 644,55 zł oraz był zobowiązany do uiszczenia alimentów na córkę w kwocie 350 zł. Musiał również jakąś kwotę przeznaczyć na zakup żywności i środków czystości. W sumie zatem we wrześniu 2014 r. jego wydatki kształtowały się na poziomie minimum 3.000 zł. Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz samochód osobowy marki Ł. rok prod. 1990. M. W. zaciągnął kredyt bankowy na kwotę ponad 60.000 zł z miesięczną ratą około 1.062,64 zł i zapewne to zobowiązanie nadal istnieje. Zobowiązanie to zastało zaciągnięte na cele konsumpcyjne - spłata zadłużenia na kartach kredytowych oraz pokrycie bieżących wydatków. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. W ocenie Sądu treść złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej jego rodziny, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi nadal uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Podkreślić przy tym należy, iż treść niniejszego wniosku jest tożsama z wnioskiem złożonym przez skarżącego w sprawie w dniu 10 stycznia 2014 r. i już prawomocnie rozpoznanym oraz wnioskiem rozpoznanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II GZ 878/14 w dniu 8 stycznia 2015 r., poprzez ponowne oddalenie zażalenia skarżącego. Skarżący poza wskazaniem we wniosku jedynie majątku i dochodów, w żaden sposób nie ustosunkował się do argumentów podniesionych w postanowieniu NSA z dnia 8 stycznia 2015 r. ani też nie podniósł argumentów uzasadniających zmianę jego sytuacji finansowej. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie ok. 1000 zł z emerytury), a wykazanymi wydatkami, które zostały zadeklarowane na kwotę ponad 3.000 zł. Zestawiając osiągany dochód z wykazanymi miesięcznymi wydatkami Sąd doszedł do wniosku, iż te wydatki przekraczają deklarowane dochody o ponad 2000 zł. Skarżący przy tym nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny. W tych okolicznościach brak jest zatem możliwości ustalenia źródeł finansowania wszystkich wydatków zwłaszcza, że skarżący oświadczył, że oprócz emerytury nie osiąga żadnych stałych dochodów oraz nie posiada zgromadzonych oszczędności, nawet przy założeniu że częściowo pomaga mu syn, który jest inżynierem stażystą na budowie. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków. Powyższe okoliczności pozwalają natomiast na stwierdzenie, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skoro niemożliwa jest pełna ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to w konsekwencji niemożliwe jest też pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić, bowiem należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.