I SA/Bk 531/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionej z urzędu adw. M. Z. kwotę brutto 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym VAT 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Dnia [...] maja 2012 roku Pan J. S. (dalej także jako "Skarżący") złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. W złożonym wniosku zadeklarował: Pakiet 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1. – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 19,69 ha. Dnia [...] maja 2012 roku Skarżący złożył zmianę do wniosku, w której określił powierzchnię gruntów rolnych na działce ewidencyjnej, roślinę uprawną w plonie głównym oraz sposób użytkowania działek rolnych. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, decyzją nr [...] z dnia[...] czerwca 2013 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. odmówił Skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2012 rok. Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący wnosząc w dniu [...] lipca 2013 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., poprzez pełnomocnika odwołanie, do którego dołączył jednocześnie plan działalności rolnośrodowiskowej. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z brzmieniem § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 powoływanego rozporządzenia rolnośrodowiskowego przyznawana jest jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez podmiot uprawniony, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub rok rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach określonych wariantów tych pakietów, na formularzu udostępnionym przez Agencję. Zdaniem organu Pan J. S. nie spełnił tych kryteriów i nie dostarczył wymaganej dokumentacji przyrodniczej. Co prawda, na co wskazuje organ, w złożonym odwołaniu, pełnomocnik Skarżącego, Pan W. S. dołączył zmianę do planu rolnośrodowiskowego, lecz nadal nie przedstawił wymaganej dokumentacji przyrodniczej. Zdaniem organu odwoławczego potwierdzeniem tego faktu jest także oświadczenie eksperta ornitologa, Pana M. D., nr upoważnienia [...], złożone w dniu [...] czerwca 2013 r. W oświadczeniu ekspert wskazuje, że wykonaną przez niego dokumentację ornitologiczną w gospodarstwie Pana J. S. należy uznać za nieważna i nieaktualną z powodu nie uregulowania za nią płatności. Ponadto w uzasadnieniu organ wskazuje na naruszenie przez Pana J. S. wytycznych wynikających z § 3 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, dotyczących innych wymogów obowiązkowych, takich jak utrzymanie czystości i porządku na obszarze gospodarstwa rolnego, w szczególności przez wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywania tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym (załącznik nr 2, tabela IV – kod pokontrolny PW 14). W protokole kontroli przeprowadzonej [...] maja 2013 r. stwierdzono także uchybienia w zakresie zadeklarowanej powierzchni działek rolnych, które w zakresie oznaczeń identyfikatorem A były mniejsze od powierzchni stwierdzonej (kod DR 13 -), natomiast oznaczone identyfikatorami B i C były większe od powierzchni stwierdzonej (kod DR 13 +). Organ wskazał także na niezachowanie przez Skarżącego trwałych użytków zielonych (§ 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego), które uległy zmniejszeniu z 18,48 ha do 17,97 ha, co zdaniem organu stanowi naruszenie rozporządzenia oraz naruszenie 5-cio letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w 2010 r. Z powyższą decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. nie zgodził się Skarżący i poprzez pełnomocnika W. S. wniósł, za pośrednictwem Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., dnia [...] października 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze pełnomocnik J. S. podniósł, że to obowiązkiem ornitologa było przedłożenie wszystkich niezbędnych dokumentów, a powodem braku złożenia dokumentacji nie może być nieopłacenie jej wykonania przez ornitologa. Skarżący wskazał, że zapłata za usługę miała nastąpić już po otrzymaniu płatności rolnośrodowiskowej. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Z 2012 r., poz. 270). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania taka sytuacja natomiast nie zachodzi. Podstawą rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu jest ustalenie, czy Skarżący spełnił obligatoryjne kryteria uprawniające do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2012. Wyznacznikiem kryteriów podlegających spełnieniu przy przyznawaniu płatności rolnośrodowiskowej są przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm. – dalej jako u.o.r.w.), a także przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm. – dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe). Zgodnie z § 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rozporządzenie to określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie to przede wszystkim określa tryb składania wniosków o płatności rolnośrodowiskowe, szczegółowe wymagania, jakim te wnioski odpowiadać powinny, sposób dokonywania oceny wagi stwierdzonej niezgodności oraz wielkości zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej. Biorąc pod uwagę, że Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2012 r. w istocie w zakresie zmiany wcześniejszego zobowiązania podjętego w 2010 r. z pakietu 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, na pakiet 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1. – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 19,69 ha (dane po korekcie wniosku z dnia [...] maja 2012 r.), Skarżący powinien spełniać kryteria zawarte w powoływanym wcześniej rozporządzeniu rolnośrodowiskowym. Zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 pkt 2), 3) i 4) rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności na których prowadzona jest działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha oraz rolnik realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r., a także spełnia warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym. Stosownie natomiast do normy zawartej w § 7 pkt 3) powoływanego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność ta jest przyznawana jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez podmiot uprawniony (o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego), w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach określonych wariantów tych pakietów, na formularzu udostępnionym przez Agencję. Dokumentacja przyrodnicza jest zatem wymogiem koniecznym otrzymania płatności rolnośrodowiskowej. Ponadto zastosowanie mają tu także przepisy § 3 pkt 3) rozporządzenia wprowadzające inne, odpowiednie wymogi obowiązkowe zawarte w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Aby prawidłowo przeanalizować prawidłowość zastosowania powoływanych przepisów przez organ, należy przede wszystkim prześledzić przebieg postępowania prowadzonego przez organ. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżący wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej złożył [...] maja 2012 r. (wniosek kontynuacyjny), zmieniony przez Skarżącego dnia [...] maja 2012 r. Następnie organ wzywał parokrotnie Skarżącego do usunięcia braków formalnych oraz złożenia wyjaśnień w sprawie w zakresie m.in. powierzchni gruntów zgłoszonych we wniosku (wezwania z dnia [...] maja 2012 r., [...] sierpnia 2012 r. i [...] maja 2013 r.). Ponadto organ w dniu [...] maja 2013 r. przeprowadził kontrolę na miejscu w zakresie realizacji Programu rolnośrodowiskowego, stwierdzając szereg nieprawidłowości polegających na braku przestrzegania wymogów dotyczących czystości, braku kosza na odpady, braku umowy na wywóz nieczystości. W protokole kontroli stwierdzono naruszenie przez Skarżącego wytycznych wynikających z § 3 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, dotyczących innych wymogów obowiązkowych, takich jak utrzymanie czystości i porządku na obszarze gospodarstwa rolnego, w szczególności przez wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywania tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym (załącznik nr 2, tabela IV – kod pokontrolny PW 14). W protokole kontroli przeprowadzonej 15 maja 2013 r. stwierdzono także uchybienia w zakresie zadeklarowanej powierzchni działek rolnych, które w zakresie oznaczeń identyfikatorem A były mniejsza od powierzchni stwierdzonej (kod DR 13 -), natomiast oznaczone identyfikatorami B i C były większe od powierzchni stwierdzonej (kod DR 13 +). Ponadto organ stwierdził nieprawidłowości dotyczące powierzchni działek zgłaszanych oraz brak dokumentacji przyrodniczej stanowiącej szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez doradcę w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia (dla wniosków złożonych w 2011 r. i wcześniej), realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach określonych wariantów tych pakietów lub w roku rozpoczęcia (tylko dla wniosków złożonych w 2011 r.) oraz brak dokumentacji przyrodniczej dla pakietu 4. Co prawda Skarżący złożył częściowo przedmiotową dokumentację dotyczącą pakietu 4, lecz uczynił to wraz z wniesieniem odwołania od decyzji organu I-szej instancji. Zgodnie natomiast z brzmieniem § 7 pkt 3) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną na formularzu w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Z przepisu tego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że dokumentację rolnik powinien posiadać już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego i to dokumentację sporządzoną w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji programu. W przedmiotowej sprawie Skarżący takiej dokumentacji w trakcie postępowania przed organem I-szej instancji nie posiadał, a złożył ją i to w stanie niekompletnym dopiero wraz z odwołaniem. Ponadto w dniu [...] czerwca 2006 r. Pan M. D., ekspert ornitolog, złożył do Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie, że wykonaną przez niego dokumentację należy uznać za nieważną i nieaktualną z powodu nie uregulowania za nią płatności. Zdaniem Sądu, oświadczenie eksperta ornitologa nie miało znaczenia w niniejszej sprawie, ze względu na brzmienie § 7 pkt 3) rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zdaniem Sądu słusznie także organ stwierdził brak spełnienia wymogów obowiązkowych w postaci braku pojemników na odpady, umów o wywożenie odpadów i ogólnym braku czystości w zakresie wniosku i możliwości otrzymania płatności rolnośrodowiskowej za 2012 rok. W myśl bowiem § 26 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje rolnikowi lub przysługuje w zmniejszonej wysokości, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez tego rolnika podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 3) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, do których należą powyżej powołane. Ponadto, na co również słusznie wskazał organ odwoławczy w skarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę, Skarżący naruszył także wcześniejsze zobowiązanie do zachowania trwałych użytków zielonych, które to użytki zielone, na co wskazuje protokół kontroli, uległy zmniejszeniu z 18,48 ha do 17,97 ha. Obowiązek zachowania trwałych użytków zielonych wyrażony jest wprost w § 4 ust. 2 pkt 1) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z brzmieniem którego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoję dzikiej przyrody. Z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, że Skarżący tego wymogu nie zachował. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, organ zastosował właściwe przepisy prawa materialnego i poprawnie je zinterpretował. Biorąc pod uwagę powyższe, skargę należało oddalić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)