I SA/Bk 547/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], wydane w sprawie oddalenia skargi wniesionego przez Z. K. (dalej powoływany także jako Skarżący) na czynność egzekucyjną – zajęcia świadczenia emerytalnego dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. – dokonaną w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z [...] czerwca 2017 r., wystawionego przez Wójta Gminy C., obejmującego należności pieniężne z tytułu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie o zajęciu świadczenia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu [...] sierpnia 2017 r. Pismem z [...] sierpnia 2017 r. Skarżący złożył skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W uzasadnieniu skargi Skarżący powołał się na swój wiek, stan zdrowia oraz trudną sytuacją materialną oraz, że emerytura jest jedynym źródłem dochodu. W skardze Skarżący wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie zajęcia świadczenia emerytalnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r., wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności. Jednocześnie wystąpił o zajęcie, w przedmiocie postawionego zarzutu, stanowiska przez wierzyciela. Stanowisko nieuwzględniające zarzutu wierzyciel - Wójt Gminy C. - wyraził w tej sprawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] maja 2018 r. uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.), oddalił skargę na powyższą czynność egzekucyjną - zajęcie świadczenia emerytalnego dokonane zawiadomieniem z [...] sierpnia 2017 r. nr [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] maja 2018 r. Organ podkreślił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a., w myśl którego zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Należy przy tym mieć na uwadze, że w ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia. Organ stwierdził, że Skarżący w złożonym zażaleniu nie kwestionuje dokonanej czynności pod względem wykonawczym, podniósł zaś szereg okoliczności, które nie mogą stanowić podstawy do oceny prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego. Stąd też możliwe było ustosunkowanie się jedynie do przebiegu postępowania w sprawie złożonej skargi i podniesionych kwestii, które mieszczą się w kategorii środka prawnego, o którym mowa w art. 54 u.p.e.a. Organ podkreślił, że podnoszone przez Skarżącego zarzuty kwestionujące zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego powinny być podnoszone w odrębnym postępowaniu na podstawie art. 34 u.p.e.a. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej lub na podstawie art. 59 u.p.e.a. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, iż Skarżący skorzystał z trybu, o którym mowa w art. 34 u.p.e.a. i wniósł zarzuty z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Wierzyciel - Wójt Gminy C. postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] nie uwzględnił wniesionego zarzutu, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy C.. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] uznał za nieuzasadniony zgłoszony zarzut w sprawie postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zaś Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze dotyczącej uniemożliwienia normalnego funkcjonowania poprzez zajęcie emerytury, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego przewidziany jest w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a mógł być rozpatrzony wyłącznie trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Pomimo złożenia zarzutów po zajęciu emerytury, zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Skarżący nie zgłosił. Organ podkreślił, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną zobowiązany nie może żądać uwzględnienia przez organ rozstrzygający sprawę, takich czynników jak trudna sytuacja materialna i ekonomiczna czy stan zdrowia. Kwestie te nie należą bowiem do przedmiotu prowadzonego postępowania. Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że zła kondycja finansowa może być podstawą do wystąpienia do wierzyciela z wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty, czy wręcz jej częściowe lub całkowite umorzenie. Organ nie stwierdził naruszenia art. 79 u.p.e.a. regulującego zasady zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dlatego też utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący i w skardze złożonej do Sądu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów regulujących procedurę zastosowania środka egzekucyjnego oraz przepisów prawa procesowego poprzez nierozpatrzenie wszelkich zarzutów i okoliczności zaprezentowanych w składanych środkach odwoławczych. Zdaniem Skarżącego, organ naruszył art. 138 § 1 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji pomimo braku ku temu uzasadnionych podstaw. Organ powinien był szczegółowo i wyczerpująco rozważyć wszelkie okoliczności i zarzuty formułowane w składanych przez niego środkach odwoławczych. Odniesienie się przez organ administracji tylko do niektórych podnoszonych uchybień zdaniem Skarżącego stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa. Skarżący uzasadniając skargę podniósł również, że jest osobą starszą i nie jest w stanie w pełni zorientować się w zawiłościach i odrębnościach poszczególnych procedur. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem skargi jest postanowienie dotyczące skargi na czynność egzekucyjną polegającą w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej złożonej na podstawie art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. W ramach postępowania prowadzonego w tym trybie ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia. Nie ma podstaw, aby skargę składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że skarga na czynność egzekucyjną jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Postępowanie to ma charakter komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego czy skargę do sądu powszechnego (np. wyrok WSA w Łodzi z 8 listopada 2017 r., III SA/Łd 784/17, LEX nr 2411817). Organ rozpoznając niniejszą sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną, polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej musiał poddać ocenie, czy jest ona zgodna z art. 79 u.p.e.a. Stosownie do art. 79 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu świadczenia. Stosownie do art. 79 § 4 pkt u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego i odpis skierowanego do organu rentowego zawiadomienia o zakazie wypłaty zajętej kwoty bez zgody organu egzekucyjnego. W kontrolowanej sprawie organ egzekucyjny prawidłowo zastosował art. 79 u.p.e.a. Organ ten skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu w H. - jako organu rentowego - zawiadomienia z [...] sierpnia 2017 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Podstawę wystawienia zawiadomienia o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty stanowił tytuł wykonawczy o nr [...] wystawiony przez Wójta Gminy C.. Zawiadomienie o zajęciu świadczenia doręczono zobowiązanemu [...] sierpnia 2017 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego, organowi rentowemu [...] sierpnia 2017 r. W tym zakresie nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa. Organ odwoławczy jednocześnie wyjaśnił zobowiązanemu, iż w postępowaniu dotyczącym skargi na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Zarzuty kwestionujące zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego Skarżący mógł podnosić w odrębnym postępowaniu na podstawie art. 34 u.p.e.a. (zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) lub na podstawie art. 59 ww. ustawy (umorzenie postępowania egzekucyjnego). Z akt sprawy wynika, iż Skarżący wniósł zarzut z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Wierzyciel - Wójt Gminy C. postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. nie uwzględnił wniesionego zarzutu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy C.. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] maja 2018 r. uznał za nieuzasadniony zgłoszony zarzut w sprawie postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z [...] lipca 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Odnośnie argumentacji dotyczącej uniemożliwienia normalnego funkcjonowania poprzez zajęcie emerytury należy wskazać, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego przewidziany jest w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Skarżący w przewidzianym nie zgłosił terminie takiego zarzutu we wskazanym trybie, argumenty te nie mogą natomiast zostać rozpatrzone w ramach procedury określonej w art. 54 u.p.e.a. Skarżącemu wyjaśniono również, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną zobowiązany nie może żądać uwzględnienia takich czynników jak trudna sytuacja materialna i ekonomiczna, czy stan zdrowia. Kwestie te nie należą bowiem do przedmiotu prowadzonego postępowania. Okoliczności te mogą być natomiast podstawą wystąpienia do wierzyciela z wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty, czy jej częściowe lub całkowite umorzenie. Reasumując, w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Organ egzekucyjny dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ ustosunkował się do tych zagadnień, które podlegały rozpatrzeniu w postepowaniu prowadzonym w trybie art. 54 u.p.e.a., wyjaśnił również Skarżącemu, dlaczego pozostałe podnoszone okoliczności nie mogły podlegać badaniu w ramach prowadzonego postępowania. Powyższe stało się podstawą oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302).