I SA/Bk 548/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. Sp. z o. o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji L. Sp. z o. o. z siedzibą w W. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno - Skarbowego w B. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji na kasyno gry, wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i jej wykonanie rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem skarżącej spełniona została przesłanka udzielenia zabezpieczenia, bowiem wykonanie ww. decyzji stanowiłoby realne zagrożenie dla jej aktualnej sytuacji ekonomicznej, gdyż opiewa na kwotę 200.000 zł, co w sposób oczywisty, zważywszy na wysokość kapitału zakładowego w kwocie 5.000 zł, doprowadziłoby do całkowitej utraty płynności finansowej i uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła sprawozdanie finansowe za 2018 rok, z którego wynika, że nie dysponuje majątkiem o wartości 1.200.000 zł, niezbędnym na opłacenie sześciu grożących jej kar po 200.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 456/12; z 26 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 2137/14; z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 207/15; z 22 lipca 2015 r., sygn. akt II FZ 497/15). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a Przyjmuje się, że twierdzenia wnioskodawcy odnośnie wykazania potrzeby wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powinny odwoływać się do materiałów źródłowych obrazujących jego sytuację materialną. Stanowisko to znajduje oparcie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w postanowieniu z 29 maja 2009 r., I FZ 148/09, stwierdził, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń lub okoliczności, jednakże w taki sposób, aby sąd miał możliwość dokonania kontroli ich prawdziwości. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Ponadto wykonanie obowiązku o charakterze pieniężnym ze swej istoty ma charakter odwracalny, gdyż pobrane kwoty mogą zostać zwrócone; doprowadzenie do jego wykonania nie powoduje więc niebezpieczeństwa spowodowania skutków trudnych do odwrócenia. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.09.2014 r., II OZ 942/14). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy oraz biorąc pod uwagę przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, czyli niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i dokonując pod tym kątem oceny zasadności wniosku spółki o wstrzymanie wykonania decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł z tytułu urządzania gier hazardowych bez wymaganego zezwolenia sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W niniejszej sprawie sąd stwierdził, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wskazać bowiem należy, że nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania nałożonej kary pieniężnej przed rozpoznaniem skargi, w przypadku uwzględnienia skargi, nie pociągnie za sobą nieodwracalnych skutków, bowiem w takim wypadku wskazana skarżoną decyzją należność zostanie spółce zwrócona. Nie można także uznać, że wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę czy też nieodwracalne skutki. Z przedłożonych przez skarżącą dokumentów przedstawiających jej sytuację finansową na koniec ubiegłego roku wynika, że jej przychody netto za okres od 01.01.2018 r. do 31.12.2018 r. wyniosły 1.254.745,94 zł. Skarżąca nie posiadała w tamtym okresie aktywów trwałych, cechujących się niskim stopniem płynności ani zobowiązań długoterminowych – kredytów ani pożyczek, które wiązałyby się z koniecznością cyklicznego uiszczania określonych sum pieniężnych, a całość jej aktywów stanowiły aktywa obrotowe, na które składały się głownie należności i inwestycje krótkoterminowe. Ponadto w roku poprzednim zgromadziła w kasie i na rachunkach środki pieniężne w kwocie 189.997,02 zł. W ocenie sądu tak wysokie przychody świadczą o prężnym działaniu skarżącej, wobec czego nie można przyjąć, że ewentualne wyegzekwowanie zapłaty kwoty 200.000 zł spowoduje znaczną szkodę, czy też nieodwracalne skutki. Odnosząc się do kwestii toczących się innych postępowań i kwot, jakie spółka ewentualnie będzie zobowiązana uiścić, należy wyjaśnić, że rozpatrując wniosek strony o wstrzymanie zaskarżonej decyzji sąd bierze pod uwagę sytuację w chwili rozpatrywania wniosku. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stanowi tzw. ochronę tymczasową, obowiązującą wyłącznie do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w I instancji (art. 61 § 6 p.p.s.a.) Zatem rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd nie może uwzględniać sytuacji spółki w przyszłości, lecz na dzień wydawania orzeczenia. Należy wskazać, że nie jest zasadne powoływanie się na inne decyzje w sprawie wymierzenia kar pieniężnych, w których należności nie zostały jeszcze wyegzekwowane. Nie są to bowiem kwoty, które spółka już uiściła i które miały wpływ na jej sytuację majątkową. Wskazać bowiem godzi się, że sąd bada spełnienie przesłanek określonych w 61 § 3 p.p.s.a. w odniesieniu do istniejącej, a nie przewidywanej przez spółkę sytuacji finansowej w przyszłości. Należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jako wyjątek od zasady wykonalności decyzji ostatecznych, nie może być interpretowany rozszerzająco. Może to zatem nastąpić tylko w takiej sytuacji, w której nie ulega wątpliwości, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki. Zdaniem sądu skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł spowoduje utratę jej płynności finansowej, a w konsekwencji ograniczenie prowadzonej działalności i brak możliwości regulowania bieżących należności. Analiza sytuacji majątkowej skarżącej wskazuje, że skarżąca zgromadziła w kasie i na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości 189.997,02 zł (wg bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2018 r.), a więc niemalże równe wymierzonej karze pieniężnej (200.000 zł). Podkreślenia wymaga, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu" (który w poprzednim roku wyniósł 1.254.745,94 zł). W ocenie sądu istotne zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te na koniec 2018 roku kształtowały się na wysokim poziomie – działalność gospodarcza skarżącej jest prowadzona nieprzerwanie od 2016 r., z przedłożonych dokumentów wynika, że osiąga wysokie przychody, nie wykazuje strat, osiąga zyski, utrzymuje wynagrodzenia pracownicze. Powyższe nie pozwala na ocenę, że zapłata nałożonej kary może rzeczywiście spowodować nieodwracalne skutki dla skarżącej. Ponadto wskazania wymaga, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków strona powinna poprzeć swoje twierdzenia stosownymi i aktualnymi dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej obecnej sytuacji finansowej oraz majątkowej. W przedmiotowej sprawie strona przedstawiła rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2018 do 31 grudnia 2018 r. oraz bilanse pasywów i aktywów za 2018 rok, jednakże zdaniem sądu, w dokumentach przedłożonych przez spółkę zabrakło tych, które odzwierciadlałyby jej sytuację majątkową na dzień wniesienia skargi (wrzesień 2019), bowiem sytuacja majątkowa w przeciągu prawie 9 miesięcy mogła ulec znacznej zmianie. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia samodzielnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. - to strona powinna przedłożyć takie dokumenty, które w jej ocenie dadzą podstawę do przychylenia się do jej wniosku. Sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 p.p.s.a., ale tylko wówczas, jeżeli rodziłoby to realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym ustawodawca pozostawił do uznania sądu ocenę, czy w danej sprawie ziściły się te przesłanki. Podkreślenia wymaga, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przesłanki te muszą być rozważane z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Odwrócenie skutków wywołanych wykonaniem zaskarżonego aktu musi być zatem trudniejsze niż zwykle w tego rodzaju przypadkach. Twierdzenia skarżącej jakoby wyegzekwowanie nałożonych na nią kar administracyjnych groziło utratą płynności finansowej i całkowitym uniemożliwieniem prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą, zważywszy na kapitał zakładowy spółki wynoszący 5.000 zł, jest zdaniem sądu zbyt daleko idące, bowiem instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 938/18, LEX nr 2576624). Wniesienie do sądu administracyjnego skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową instytucją, a przesłanki uzasadniające jej zastosowanie nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 539/18, LEX nr 539/18). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest należność pieniężna, a więc z natury rzeczy świadczenie odwracalne, którego zwrot może być skutkiem ewentualnego uwzględnienia skargi. Obowiązek zapłaty administracyjnej kary pieniężnej oraz ewentualna, wynikająca z pogorszonej płynności finansowej, konieczność skorzystania z finansowania zewnętrznego, czy zbycia określonego składnika majątkowego nie jest okolicznością nadzwyczajną w prowadzeniu działalności gospodarczej i może być skutkiem również działań oraz decyzji samego przedsiębiorcy. Natomiast każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest, to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Reasumując, w ocenie sądu, udzielenie skarżącej ochrony tymczasowej nie jest zasadne. Co prawda w judykaturze wskazuje się, że w sytuacji, gdy wykonanie decyzji może spowodować ustanie bytu prawnego przedsiębiorcy i zwolnienie zatrudnionych pracowników, to okoliczność ta wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. na przykład postanowienie NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I GSK 1744/14, LEX nr 1550151), jednak zdaniem sądu o takiej sytuacji nie możemy mówić w przedmiotowej sprawie, bowiem – jak już zostało wskazane powyżej – skarżąca uzasadniając swój wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji poprzestała na przedłożeniu dokumentów ukazujących jej sytuację finansową na koniec 2018 roku, zatem sąd nie ma wiedzy na temat jej aktualnej sytuacji finansowej i nie może dokonać oceny czy skarżącej faktycznie grozi utrata płynności finansowej wskutek uiszczenia spornej sumy. Dokumenty przedłożone do wniosku, w tym utrzymujące się dodatnie saldo na rachunkach bankowych w 2018 roku oraz wynagrodzenie pracownicze kształtujące się na poziomie 264.842,33 zł, pozwalają natomiast na stwierdzenie, że skarżąca jest w stanie uiścić nałożoną na nią karę administracyjną. W związku z powyższym sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, by wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowało dla niej trudne do odwrócenia skutki, czy groźbę wystąpienia znacznej szkody. Wskazać także należy, iż egzekwowanie administracyjnej kary pieniężnej powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który, ponoszony przez skarżącą przy regulowaniu nawet znacznych zobowiązań finansowych nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na względzie sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji