I SA/Bk 55/25
WyrokWSA w Białymstoku2025-05-28
Skład orzekający: Małgorzata Anna Dziemianowicz, Justyna Siemieniako, Dariusz Marian Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana struktury własnościowej beneficjenta w okresie trwałości projektu, polegająca na nabyciu większości udziałów przez osobę będącą jednocześnie większościowym udziałowcem innego przedsiębiorstwa, skutkuje utratą statusu małego lub średniego przedsiębiorcy (MŚP) i tym samym naruszeniem zasady trwałości projektu, co uzasadnia żądanie zwrotu części dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana struktury własnościowej beneficjenta, polegająca na nabyciu większości udziałów przez osobę będącą jednocześnie większościowym udziałowcem innego przedsiębiorstwa, skutkuje utratą statusu małego lub średniego przedsiębiorcy (MŚP) w rozumieniu przepisów unijnych. W konsekwencji, przekroczenie progów zatrudnienia przez powiązane przedsiębiorstwa w okresie trwałości projektu stanowi naruszenie zasady trwałości projektu, co uzasadnia żądanie zwrotu części dofinansowania wraz z odsetkami.Stan faktyczny
Zarząd Województwa Podlaskiego decyzją z 3 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję z 17 czerwca 2024 r., którą określono kwotę zobowiązania do zwrotu od Z. Sp. z o.o. w wysokości ponad 213 tys. zł wraz z odsetkami, z powodu naruszenia trwałości projektu. Organ uznał, że zmiana własnościowa w spółce (przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę z o.o. i darowizna udziałów) doprowadziła do utraty statusu małego przedsiębiorcy i uzyskania nienależnej korzyści. Spółka wniosła skargę do WSA w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną kwalifikację jako średniego przedsiębiorcy i niewłaściwe zastosowanie przepisów o zwrocie dofinansowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. w T. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 3 grudnia 2024 r. nr 49/2024 w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania przypadającej do zwrotu oddala skargę.
Decyzją z 17 czerwca 2024 r., nr 19/2024, Zarząd Województwa Podlaskiego Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 (dalej jako: "IZ RPOWP") określił kwotę zobowiązania w wysokości 213.283,69 zł przypadającą do zwrotu od Z. Sp. z o.o. w T. (dalej jako: "Beneficjent", "Spółka"), wypłaconą w związku z realizacją Projektu pn. "[...]" (dalej jako: "Projekt"), na podstawie umowy o dofinansowanie z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], zmienionej dwoma aneksami: z [...] lipca 2018 r. oraz z [...] czerwca 2021 r., wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu.
Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
IZ RPOWP decyzją z 3 grudnia 2024 r., nr 49/2024, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia trwałości Projektu. Pierwszą przyczyną było naruszenie art. 71 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz.UE.L.2013.347.320, dalej jako: "Rozporządzenie nr 1303/2013")., która za przesłankę dla naruszenia zasady trwałości statuowała "zmianę własności elementu infrastruktury", która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależne korzyści.
Organ wyjaśnił, że pomoc publiczna została na podstawie umowy udzielona Z. (wówczas, na etapie aplikowania o środki - małemu przedsiębiorcy), który to podmiot był jednoosobową działalnością gospodarczą prowadzoną przez T. P. W dniu 10 października 2022 r. doszło do przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, działającą pod firmą Z. Sp. z o.o., zaś niedługo później (7 listopada 2022 r.) do darowizny 99,99% udziałów na rzecz J. P., a zatem do zasadniczej zmiany w strukturze własnościowej spółki kapitałowej. "Zmiana własności elementu infrastruktury" umową darowizny z 7 listopada 2022 r., wpisująca się w szersze zmiany organizacyjne i powiązanie z M. Sp. z o.o., doprowadziła do tego, iż Spółka uzyskała pozycję na rynku średniego przedsiębiorcy (przekroczyła pułap zatrudnienia 50 pracowników). Taki rodzaj przedsiębiorcy na etapie aplikowania o środki w ramach Konkursu uprawniony był do niższego poziomu finansowania swojego projektu niż mały przedsiębiorca, co doprowadziło do uzyskania przez Spółkę nienależnej korzyści w postaci różnicy pomiędzy poziomem dofinansowania przeznaczonym dla małego przedsiębiorcy, a tym przeznaczonym dla średniego przedsiębiorcy. Wpisuje się to także w istotną zmianę, która miała zasadnicze znaczenie dla naruszenia pierwotnego celu Projektu w postaci udzielenia wsparcia małemu przedsiębiorstwu na wzrost konkurencyjności poprzez utworzenie C. Doszło zatem, do naruszenia obowiązku zachowania trwałości w Projekcie w okresie 3 lat od daty płatności końcowej na rzecz Beneficjenta, tj. § 21 ust. 1 i 2 umowy oraz ust. 5 pkt 2 i 3.
Dalej IZ RPOWP wskazała, że wskutek aktu darowizny z 7 listopada 2022 r. J. P. stał się właścicielem 99,9% udziałów w Spółce, a jednocześnie właścicielem 99% udziałów w M. Sp. z o.o., co czyniło te przedsiębiorstwa powiązanymi w rozumieniu art. 3 ust. 3 lit. a Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.2014.187.1, dalej jako: "Rozporządzenie nr 651/2014"), co z kolei wymogło konieczność analizy zarówno warunków dotyczących Spółki, jak i M. Sp. z o.o. Jak wskazał organ, oprócz uwzględnienia danych przedsiębiorstwa powiązanego, konieczne było wzięcie pod uwagę przy ustalaniu statusu MŚP przedsiębiorstwa także dwóch kolejnych okresów rozliczeniowych poprzedzających zdarzenie, które mogło mieć wpływ na realizację programu operacyjnego, zgodnie z art. 4 Załącznika I do Rozporządzenia nr 651/2014 (w niniejszej sprawie lata 2021 oraz 2020).
IZ RPOWP wskazała, że ze złożonego przez Beneficjenta oświadczenia o spełnianiu kryteriów MŚP z 24 maja 2023 r. wynikało, że zarówno Spółka, jak i M. Sp. z o.o. (w 2020 r. i 2021 r.) samodzielnie stanowiły małe przedsiębiorstwa, jednak przy zastosowaniu metod ustalenia statusu MŚP określonych Rozporządzeniem nr 651/2014 i wynikających z orzecznictwa, przy zliczeniu danych z przedsiębiorstwa i przedsiębiorstwa powiązanego, miałyby status średniego przedsiębiorstwa. W 2021 r. Spółka (Z.) zatrudniała 33,00 pracowników, zaś M. Sp. z o.o. 20,5 pracowników, wobec czego sumaryczna wielkość zatrudnienia wynosiła 53,5 pracowników. W 2020 r. Spółka (Z.) zatrudniał 33,00 pracowników, zaś M. Sp. z o.o. 23,6 pracowników, wobec czego sumaryczna wielkość zatrudnienia wynosiła 56,6 pracowników. W obu tych okresach rozliczeniowych dane przedsiębiorstw wskazują, że Spółka (Z.) i M. Sp. z o.o. miały łącznie status średniego przedsiębiorstwa. Uprawnione zatem jest stwierdzenie, że 7 listopada 2022 r. doszło do utraty przez Beneficjenta pomocy statusu małego przedsiębiorcy i osiągnięcia pułapu zatrudnienia dla przedsiębiorstwa średniego.
Organ zwrócił uwagę, że w niniejszych okolicznościach faktycznych sprawy naruszenie wpisujące się w treść art. 71 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1303/2013 ma zastosowanie również w połączeniu z art. 71 ust. 1 lit. c tego rozporządzenia. Korzyść, którą Spółka odniosła jest nienależna, ponieważ jest nie do pogodzenia z celami pomocy realizowanej przez zaangażowanie środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz celem szczegółowym Działania 1.2 RPOWP na lata 2014-2020.
W aspekcie powyższego zaistniała przesłanka wypełniająca dyspozycję przepisów art. 71 ust. 1 lit. b i c Rozporządzenia nr 1303/2013, co uzasadniało zastosowanie normy opisanej w art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530, dalej jako: "u.f.p."). Organ wskazał, że nieprzestrzeganie przez stronę postanowień umownych oraz przepisów prawa, regulujących wykorzystanie środków z funduszy Unii Europejskiej jest równoznaczne z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p.
Stwierdzono przy tym, że obowiązek utrzymania trwałości Projektu obejmował trzy lata, tj. od dnia 3 listopada 2021 r., kiedy to nastąpiła płatność końcowa, do dnia 3 listopada 2024 r. (1097 dni). Okres przez który została zachowana trwałość Projektu, wynosił 369 dni - od 3 listopada 2021 r. do 6 listopada 2022 r., a okres nieutrzymania trwałości Projektu wynosił 728 dni - od 7 listopada 2022 r. do 3 listopada 2024 r. Data naruszenia zasady trwałości Projektu ustalona została na 7 listopada 2022 r., gdyż to wówczas doszło do zawarcia umowy darowizny, przekazującej 99,99% udziałów w Spółce na rzecz J. P., a w konsekwencji do powiązania osobą właściciela –J. P. Spółki oraz M. Sp. z o.o.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, uchybienie które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), poprzez błędne uznanie przez organ drugiej instancji, że zebrany materiał dowodowy pozwala na wydanie decyzji określającej kwotę zobowiązania do zwrotu wraz z odsetkami stanowiącej część dofinansowania wypłaconego w ramach umowy o dofinansowanie z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], na realizację Projektu nr [...], podczas gdy zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji nie dokonał wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz nie podjął wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonaną przez organ drugiej instancji, która to ocena doprowadziła organ drugiej instancji do błędnej konkluzji w ślad za ustaleniami organu pierwszej instancji, jakoby doszło do istotnej zmiany w strukturze właścicielskiej skarżącej, która miała doprowadzić do uzyskania nienależnej korzyści w postaci różnicy wydatków kwalifikujących się do objęcia ich pomocą finansową w ramach przeprowadzonej operacji, podczas gdy zmiana w strukturze udziałowej skarżącej nie może być kwalifikowana jako zmiana własności elementu infrastruktury, a ponadto w następstwie zmian w strukturze udziałowej nie doszło do uzyskania nieuzasadnionej korzyści przedsiębiorstwa mającej skutkować zwrotem środków;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 Załącznika I do Rozporządzenia nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., poprzez brak zgromadzenia materiału dowodowego dotyczącego drugiej z przesłanek kwalifikacji kategorii przedsiębiorstwa dotyczącej wysokości rocznego obrotu lub rocznej sumy bilansowej, a w konsekwencji brak poczynienia ustaleń organu w tym zakresie, podczas gdy wskazana przesłanka winna zostać spełniona łącznie z przesłanką dotyczącą poziomu zatrudnienia, co skutkowało błędną kwalifikacją skarżącej jako średniego przedsiębiorstwa;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie:
1) art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 u.p.f. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. 2020 r. poz. 818, dalej jako: "ustawa programowa"), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, w ślad za organem pierwszej instancji, że zachodzą podstawy do określenia kwoty zobowiązania do zwrotu wraz z odsetkami stanowiącej część dofinansowania wypłaconego w ramach umowy o dofinansowanie z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], na realizację Projektu nr [...] pn. "[...]", pomimo iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności warunkujące zwrot dofinansowania w postaci zmiany własności elementu infrastruktury oraz nieuzasadnionej korzyści przedsiębiorstwa;
2) art. 207 ust, 1 pkt 2 i ust. 9 u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 8 i 9 ustawy programowej w zw. z art. 2 ust. 2 Załącznika I do Rozporządzenia nr 651/2014, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że analiza struktury zatrudnienia Spółki i M. Sp. o.o. skutkuje zakwalifikowaniem skarżącej jako średniego przedsiębiorstwa, podczas gdy organ nie poddał analizie i nie wykazał spełnienia drugiej z przesłanek kwalifikacji kategorii przedsiębiorstwa dotyczącej wysokości rocznego obrotu lub rocznej sumy bilansowej, która to przesłanka winna zostać spełniona łącznie z przesłanką dotyczącą poziomu zatrudnienia;
3) art. 71 ust, 1 lit, b i c w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że przeprowadzone w 2022 r. zmiany własnościowe dotyczące skarżącej miały doprowadzić do sytuacji, w której na moment aplikowania o dofinansowanie skarżąca winna być kwalifikowana jako średni przedsiębiorca, a nie mały przedsiębiorca, jak wynikało ze złożonego wniosku i oświadczenia, co w ocenie organu winno skutkować uznaniem, że skarżąca odniosła nienależną korzyść warunkującą zwrot części dofinansowania;
4) art. 71 ust. 1 Rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z § 21 ust. 4 umowy o dofinansowanie projektu z [...] sierpnia 2017 r., poprzez ich zastosowanie i uznanie, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił długości okresu rzekomego niezachowania trwałości Projektu, a w konsekwencji błędne określenie proporcji w oparciu o którą została określona kwota zobowiązania do zwrotu.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z 17 czerwca 2024 r.; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie 14 maja 2025 r. sąd postanowił ze względu na zawiłość sprawy odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć na dzień 28 maja 2025 r.
Pismem procesowym z 16 maja 2025 r. (data wpływu: 19 maja 2025 r.) organ uzupełnił argumentację odpowiedzi na skargę.
Pismem procesowym z 26 maja 2025 r. (data wpływu: 27 maja 2025 r.) Spółka odniosła się do ww. pisma organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność zwrotu części dofinansowania przyznanego i wypłaconego stronie skarżącej, która realizowała projekt pn. "[...]" na podstawie umowy o dofinansowanie z [...] sierpnia 2017 r., wraz z odsetkami.
Podstawą sporu jest stwierdzenie, czy Spółka dopuściła się nieprawidłowości polegającej na niezapewnieniu trwałości Projektu, w myśl art. 71 ust. 1 Rozporządzenia nr 1303/2013, skutkującej obowiązkiem zwrotu dofinansowania. W opinii IZ RPOWP poprzez przekształcenie w strukturze własnościowej Spółki doszło do zmiany własności elementu infrastruktury, a więc spełniona została jedna z przesłanek, o której mowa w art. 71 ust. 1 lit. b Rozporządzenia nr 1303/2013. Zdaniem skarżącej natomiast nie doszło ani do zmiany własności elementu infrastruktury, ani do uzyskania w ten sposób nienależnej korzyści, zaś zmiany, do których doszło, były następstwem naturalnego rozwoju przedsiębiorstwa.
Skład orzekający stwierdził, że rację w tak zarysowanym sporze należy przyznać organowi.
Skarżąca, zawierając 24 sierpnia 2017 r. umowę o dofinansowanie, zobowiązała się do realizacji Projektu, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w ramach procedury programu oraz w sposób, który zapewni osiągnięcie celów, zakładanych we wniosku. Spółka zobowiązała się również do zapewnienia trwałości projektu przez okres 3 lat od dnia zakończenia jego realizacji (§ 21 ust. 1, 2 i 4 umowy). W przedmiotowej sprawie płatność końcowa została dokonana 3 listopada 2021 r. i z tym dniem rozpoczął swój bieg trzyletni okres trwałości, który upływał 3 listopada 2024 r. W okresie trwałości projektu, 7 listopada 2022 r., tj. daty zawarcia umowy darowizny, przekazującej 99,99% udziałów w Spółce na rzecz J. P. (a w konsekwencji powiązania osobą właściciela – J. P. Spółki oraz M. Sp. z o.o.), skarżąca naruszyła zasadę trwałości projektu, płynącą z uregulowania art. 71 ust. 1 lit. b i c Rozporządzenia nr 1303/2013. Z powyższego wynika, że do 6 listopada 2022 r. spółka realizowała projekt zgodnie z umową o dofinansowanie, tzn. utrzymywała trwałość projektu.
W przedmiotowej sprawie bezspornym pozostaje fakt, iż doszło do nabycia przez J. P. 99,99% udziałów w kapitale zakładowym skarżącej w okresie trwałości projektu; jednocześnie J. P. był właścicielem 99% udziałów w M. Sp. z o.o. Z art. 3 ust. 3 lit. a Załącznika I do Rozporządzenia nr 651/2014 wynika, że "przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa pozostające m.in. w takim związku, gdzie przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka. Bez wątpienia skarżąca Spółka oraz M. Sp. z o.o. spełniały definicję przedsiębiorstw powiązanych.
Idąc dalej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 1 Załącznika I do Rozporządzenia nr 651/2014, przedsiębiorcą jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Z art. 2 wynikają natomiast pułapy klasyfikujące tychże przedsiębiorców; do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR, lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów EUR; małym przedsiębiorcą zgodnie z art. 2 ust. 2 jest natomiast przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 osób i którego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza 10 mln EUR.
Z art. 4 ust. 1 i 2 wynika również, że dane stosowane do określania liczby personelu i kwot finansowych to dane odnoszące się do ostatniego zatwierdzonego okresu obrachunkowego i obliczane w skali rocznej. Uwzględnia się je począwszy od dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych. Jeżeli w dniu zamknięcia ksiąg rachunkowych dane przedsiębiorstwo stwierdza, że w skali rocznej przekroczyło pułapy zatrudnienia lub pułapy finansowe określone dla MŚP, lub spadło poniżej tych pułapów, uzyskanie lub utrata statusu średniego, małego lub mikroprzedsiębiorstwa następuje tylko wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych okresów obrachunkowych.
O ile w przypadku przedsiębiorstwa samodzielnego ocena jego wielkości opiera się wyłącznie na danych tego przedsiębiorstwa (oba wspomniane podmioty kwalifikowały się do małych przedsiębiorstw, co nie budzi sporu), to już gdy badany podmiot jest powiązany (np. poprzez osoby wspólników/udziałowców) z innymi przedsiębiorstwami, konieczne jest uwzględnienie także danych tych przedsiębiorstw, z którymi jest powiązany. Wobec przedsiębiorstw powiązanych, w celu obliczenia ww. wartości progowych dotyczących progu zatrudnienia oraz pułapów finansowych, należy zsumować dane dotyczące przedsiębiorstwa Beneficjenta wraz z 100% danych przedsiębiorstwa powiązanego.
Jeżeli więc podmiot, który osobno spełnia formalne przesłanki uznania go za małe przedsiębiorstwa, działa w ramach grupy przedsiębiorstw, zasadniczo ma zapewnione warunki działalności podobne jak w przypadku większych przedsiębiorstw. Nie powinien zatem korzystać z przywilejów zarezerwowanych dla podmiotów o mniejszej sile rynkowej, stąd ocena statusu przedsiębiorstwa (w szczególności w kontekście powiązań) powinna być wnikliwa i obejmować szersze aspekty prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w przypadkach gdy niezależne pod względem prawnym osoby fizyczne lub prawne stanowią jedyną jednostkę gospodarczą, z punktu widzenia stosowania wspólnotowych reguł konkurencji, należy je traktować jako jedno przedsiębiorstwo (wyrok Trybunału z dnia 12 lipca 1984 r. w sprawie C-170/83 Hydrotherm oraz analogicznie wyrok Sądu z dnia 29 czerwca 2000 r. w sprawie T-234/95 DSG przeciwko Komisji).
W sytuacji więc, gdy mamy do czynienia z przejęciem większości akcji małego przedsiębiorstwa przez osobę pozostającą większościowym udziałowcem drugiego małego przedsiębiorstwa (jak w sprawie niniejszej), to regulacja mówiąca o konieczności uwzględnienia przy ustalaniu utraty przez podmiot gospodarczy statusu MŚP przekroczenia pułapów zatrudnienia lub pułapów finansowych, określonych w art. 2 załącznika nr I do Rozporządzenia nr 651/2014, odnosi się do pułapów zatrudnienia i limitów finansowych osiąganych łącznie przez obydwa powiązane podmioty.
Z ustaleń dokonanych przez organ (szczegółowo opisane na str. 11-12 zaskarżonej decyzji) wynika, że w 2021 r. skarżąca zatrudniała 33,00 pracowników, zaś M. Sp. z o.o. 20,5 pracowników (łącznie 53,5 pracowników); w 2020 r. skarżąca zatrudniała 33,00 pracowników, zaś M. Sp. z o.o. 23,6 pracowników (łącznie 56,6 pracowników). W obu tych okresach rozliczeniowych oba te przedsiębiorstwa, jako przedsiębiorstwa powiązane, miały łącznie status średniego przedsiębiorstwa.
Zatem, skoro nie jest kwestionowane, że w chwili nabycia większości akcji Spółki przez J. P., jednocześnie większościowego udziałowca M. Sp. z o.o., Spółka stała się przedsiębiorstwem powiązanym z M. Sp. z o.o., to z uwagi na przekroczenie pułapu zatrudnienia łącznie przez podmioty powiązane, poskutkowało tym, że status przedsiębiorstwa Beneficjenta został automatycznie utracony. Reguła dotycząca utraty statusu MŚP poprzez przekroczenie lub spadek poniżej wymaganych dla tych przedsiębiorstw progów zatrudnienia i pułapów finansowych w ciągu dwóch następujących po sobie okresów obrachunkowych występuje w sytuacji prowadzenia normalnej działalności gospodarczej. Tymczasem w niniejszej sprawie utrata statusu MŚP nastąpiła w wyniku zmiany struktury właścicielskiej.
Zauważyć wypada, że wbrew twierdzeniom skarżącej, organ przeanalizował obie przesłanki określające status przedsiębiorcy z art. 2 ust. 2 Załącznika I do Rozporządzenia nr 651/2014, a zatem zarówno przesłankę wielkości zatrudnienia, jak i wysokość obrotów ze sprzedaży i sumy bilansowej obu podmiotów powiązanych. Przy tym, utrzymanie statusu małego przedsiębiorcy jest możliwe tylko wówczas, gdy żadna z wartości referencyjnych wymieniona w art. 2 Rozporządzenia nr 651/2014 nie została przekroczona. Ponieważ poziom zatrudnienia przekroczył wskazane w Załączniku I wartości dla małego przedsiębiorcy, firmę należało traktować jako przedsiębiorcę średniego (co zresztą podnosiła i sama Spółka).
Utrata przez Beneficjenta statusu MŚP w okresie trwałości projektu powoduje zmianę charakteru własności elementu infrastruktury - w szerokim rozumieniu - która wpływa na warunki realizacji projektu, bowiem projekt realizowany jest przez średnie przedsiębiorstwo, co zgodnie z założeniami dofinansowania tego projektu jest niedopuszczalne. W konsekwencji zbycia akcji w okresie trwałości projektu, pomoc finansowa ze środków europejskich została udzielona średniemu przedsiębiorstwu.
Wobec argumentacji skargi należy za organem zauważyć, że to, iż zmiana struktury udziałowej odbywała się w kręgu rodzinnym, nie ma znaczenia dla obiektywnie ocenianych kryteriów w zakresie przekroczenia progów wsparcia pomocy publicznej. W sprawie doszło do jawnego naruszenia przepisów prawa unijnego i krajowego dotyczących maksymalnej pomocy dofinansowania. Progi wsparcia zostały ustanowione tak, aby wspierać na rynku mniejsze podmioty i wyrównywać ich szanse z większymi przedsiębiorcami, a zmiana statusu w trakcie trwałości Projektu może powodować obejście ograniczeń i warunków, których wprowadzenie przyświecało ustawodawcy.
Odniesiona korzyść (pożytek z kwoty odpowiadającej różnicy pomiędzy intensywnością wsparcia dla małego przedsiębiorstwa a średniego przedsiębiorstwa w odniesieniu do danego rodzaju pomocy) jest nienależna, ponieważ jest nie do pogodzenia z celami pomocy, realizowanej przez zaangażowanie środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz celem szczegółowym Działania 1.2 RPOWP na lata 2014-2020. Okoliczność, iż na etapie oceny Projektu IZ RPOWP uznała, że cel konkurencyjności będzie realizowany nie oznacza, że tak pozostanie do końca okresu trwałości projektu, w szczególności w sytuacji, gdy beneficjent w okresie późniejszym, podejmuje znaczące zmiany, dotyczące funkcjonowania Projektu. Dokonana przez skarżącą zmiana w strukturze własnościowej ma również wpływ na warunki wdrażania operacji (tj. okoliczności, w jakich projekt jest realizowany, a także to, jakimi umiejętnościami i cechami dysponuje prowadzący go podmiot), powodując odejście operacji od jej pierwotnych celów, wobec czego spełniona została przesłanka z art. 71 ust. 1 lit. c Rozporządzenia nr 1303/2013.
Wobec niewywiązania się przez Spółkę z postanowień umowy o dofinansowanie, z uwagi na naruszenie trwałości projektu w rozumieniu art. 71 ust. 1 lit. b i c Rozporządzenia nr 1303/2013, wystąpiły przesłanki do zwrotu przyznanego jej dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. zgodnie bowiem z tym przepisem w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Mając na uwadze powyższe, sąd za niezasadne uznał podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 u.f.p. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 8 i 9 ustawy programowej, jak również art. 71 ust, 1 lit. b i c w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013.
Wątpliwości sądu nie budzą ustalenia długości okresu niezachowania trwałości Projektu, a przez to proporcji, w oparciu o którą została określona kwota zobowiązania do zwrotu. Obowiązek utrzymania trwałości Projektu obejmował trzy lata, tj. od 3 listopada 2021 r., (data płatności końcowej) do 3 listopada 2024 r. (1097 dni). Okres przez który została zachowana trwałość Projektu, wynosił 369 dni - od 3 listopada 2021 r. do 6 listopada 2022 r., a okres nieutrzymania trwałości Projektu wynosił 728 dni - od 7 listopada 2022 r. do 3 listopada 2024 r. Data naruszenia zasady trwałości Projektu ustalona została na 7 listopada 2022 r., gdyż to wówczas doszło do zawarcia umowy darowizny, przekazującej 99,99% udziałów w Spółce na rzecz J. P., a w konsekwencji do powiązania osobą właściciela – J. P. Spółki oraz M.Sp. z o.o.
Tym samym bezzasadny okazał się podnoszony w tym zakresie zarzut naruszenia art. 71 ust. 1 Rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z § 21 ust. 4 umowy o dofinansowanie, a kwota przypadająca do zwrotu została prawidłowo wyliczona.
Nie mogły doprowadzić do wzruszenia zaskarżonej decyzji również podnoszone zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (również w zw. z art. 2 ust. 2 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji nr 651/2014). IZ RPOWP rzetelnie zbadała i przeanalizowała stan faktyczny przedmiotowej sprawy, dokonała oceny zgromadzonego materiału dowodowego, obszernie i wyczerpująco wyjaśniła i umotywowała powody podjętego rozstrzygnięcia i nieuwzględnienia argumentacji skarżącej, a wyniki tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Organ szczegółowo wyjaśnił, że stanowisko, zaprezentowane przez Spółkę jest błędne. Okoliczność, że wydane rozstrzygnięcie nie spełnia oczekiwań strony, nie może automatycznie oznaczać, że przy jego wydaniu zostały naruszone reguły postępowania administracyjnego. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska skarżącej, organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.
Reasumując, w ocenie sądu, analiza akt nie potwierdziła zarzutów strony skarżącej. Nie stwierdzono żadnych innych naruszeń przepisów prawa procesowego czy materialnego, które przemawiałyby za wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło