I SA/Bk 554/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi I. C. na postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. z dnia [...].06.2014 r., nr [...], 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. I. C. złożyła w dniu [...] czerwca 2014 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w H. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 r. Wskazała, że nie zrozumiała informacji o zasadach ubiegania się o płatności przekazanych przez pracowników Biura Powiatowego, zgodnie z którymi oczekiwała na uprawomocnienie postępowania spadkowego po zmarłym mężu. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił Skarżącej wnioskowanego przywrócenia terminu. Po rozpatrzeniu zażalenia strony, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy zaznaczył, że termin na złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej reguluje art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Dodatkowo wniosek mógł być złożony również w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składnia wniosków, jednak za każdy dzień roboczy zwłoki płatność pomniejszana jest o 1%. W 2014 r. końcem terminu na złożenie wniosku o płatność był 9 czerwca. W przypadku płatności ONW, stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – wniosek o płatność składa się co roku w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji podniósł, że zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, termin na złożenie wniosku jest materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Dlatego też w sprawie nie ma zastosowania art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze złożonej do Sądu I. C. wniosła o zmanię rozstrzygnięcia i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku. Zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 i 8 tego aktu, poprzez wydanie postanowienia z całkowitym pominięciem słusznego interesu obywatela i podważeniem zaufania obywateli do organów Państwa. Skarżąca nie zgodziła się, że termin określony w art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest nieprzywracalny. W jej odczuciu termin ten ma identyczny charakter jak ten do dokonania czynności procesowych (np. wniesienie odwołania). Strona podkreśliła, że do przekroczenia terminu doszło na skutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Wyłączną odpowiedzialność ponosi przedstawiciel organu administracji. Została wprowadzona w błąd, a zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, obywatel nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia przez organ administracji. Z zamiarem złożenia wniosku Skarżąca udała się do Agencji [...] marca 2014 r. Do jego złożenia nie doszło wyłącznie na skutek informacji uzyskanych od pracownika placówki. Jak tylko dowiedziała się, że wbrew uzyskanym informacjom, nie musi czekać na uprawomocnienie się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym mężu, niezwłocznie złożyła wniosek o płatności wraz z prośbą o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga została uwzględniona lecz nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżone postanowienie może być uchylone wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Spór w sprawie dotyczy charakteru terminu przewidzianego na złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej. Termin ten reguluje art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. Zgodnie z tą regulacją wniosek o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Jednakże zgodnie z postanowieniami art. 21 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 regulującego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18), złożenie wniosku po terminie skutkuje obniżeniem o 1 % za każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której byłby uprawniony rolnik, gdyby złożył wniosek w terminie. Jeżeli jednak spóźnienie wynosi więcej niż 25 dni, wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Dotyczy to więc wniosków złożonych po 9 czerwca. Termin do złożenia wniosku nie ulega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Regulacja ta jest konsekwencją systemu zmniejszeń płatności związanych ze złożeniem wniosku po terminie. Przyjęcie przez ustawodawcę innego rozwiązania naruszyłoby przywołany wyżej art. 21 rozporządzenia 796/2004. Z powyższego wynika, ze termin na złożenie wniosku jest terminem prawa materialnego, bowiem wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Mając na uwadze powyższe w sporze rację przyznać należy Dyrektorowi Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który wskazał, że termin na złożenie wniosku jest materialnoprawny i nie podlega przywróceniu zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Tym samym, skoro jest to termin nieprzywracalny, nie można w ogóle zastosować instytucji przywrócenia tego terminu, o której mowa w art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego. Brak zaś możliwości zastosowania tej instytucji czyni bezprzedmiotowym wydawanie postanowienia w tej materii, rozstrzygającego merytorycznie o zasadności wniosku o przywrócenie terminu (podobnie WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. III SA/Wr 343/14, publ. LEX nr 1493499). W tym miejscu przypomnieć należy, że w sytuacji, gdy żądanie z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zgodnie z postanowieniami art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego. Instytucja przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczy terminów przewidzianych do dokonania czynności procesowych, a nie terminów prawa materialnego. Powyższe niezasadnym czyni zarzut naruszenia art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego podniesione z uwagi na pominięciem słusznego interesu obywatela i podważeniem zaufania obywateli do organów Państwa. Zasady te nie mogą spowodować przywrócenia terminu prawa materialnego, bowiem jak wskazano wyżej uchybienie tego terminu wywołuje z mocy prawa nieodwracalny skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Jednakże z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, poprzez zastosowanie trybu przewidzianego do przywracania terminów prawa procesowego tj. art. 58 i art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na mocy art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną dokonaną przez Sąd w uzasadnieniu orzeczenia.