I SA/Bk 557/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E. G. E. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji organu I instancji i unieważnienia zgłoszenia celnego o objęcie towaru procedurą wywozu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. stwierdził, że towar objęty zgłoszeniem celnym nr [...] (samochód ciężarowy marki D., nr VIN: [...]), złożonym z upoważnienia PHU E. E. G. w W. w dniu [...] października 2012 r., opuścił obszar celny Wspólnoty [...] listopada 2012 o godz. 11:20 przez Drogowe Przejście Graniczne B. w kierunku wyjazd. W wyniku powtórnej kontroli zgłoszenia celnego, organ celny powziął wątpliwości co do tożsamości pojazdu ujętego w informacji Straży Granicznej z dnia [...] marca 2013 r. z pojazdem zgłoszonym do wywozu wg ww. zgłoszenia celnego. Wątpliwości te wynikały z treści wydruku stanowiącego załącznik do ww. informacji, w którym ujęty był samochód o numerze rejestracyjnym [...] natomiast nie był wpisany nr VIN. Po powtórnym sprawdzeniu wszystkich danych dotyczących przedmiotowego pojazdu, w dniu [...] lipca 2013 r. Komenda Główna Straży Granicznej w W., nadesłała informację, że samochód ciężarowy marki D., rok produkcji [...], nr VIN [...], nr rejestracyjny [...] nie figuruje w bazach danych Straży Granicznej jako wyjeżdżający za granicę RP. Na podstawie tej informacji organ celny postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej swoją ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. uchylił w całości ostateczną decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz unieważnił ww. zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą wywozu. W odwołaniu E. G. podniosła, że przedmiotowy samochód sprzedała obywatelowi Rosji, który zgłosił się z nim do odprawy celnej poprzez Agencję Celną C. w Ł. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy zaznaczył, że podstawą wznowienia postępowania w niniejszej sprawie była informacja nadesłana w dniu [...] marca 2013 r. przez Komendę Główną Straży Granicznej, z której wynikało, że pojazd stanowiący przedmiot tego postępowania nie figuruje w bazach danych Straży Granicznej jako wyjeżdżający za granicę RP. Informacja powyższa została następnie zweryfikowana i okazało się, że brak jest danych w prowadzonych ewidencjach Straży Granicznej o wywozie tego pojazdu za granicę celną Wspólnoty. Z akt sprawy wynika zatem, że okoliczność niewyprowadzenia tego pojazdu za granicę istniała w dniu wydania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2013 r., lecz nie była znana organowi celnemu w dniu wydania tej decyzji. Zatem zasadnie wznowiono postępowanie na podstawie ww. art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej wskazał następnie, że zakres niezbędnych ustaleń w sprawie potwierdzenia wywozu towaru poza granice celne Wspólnoty wyznaczają regulujące procedurę wywozu przepisy art. 161-162 rozporządzenia Rady nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 302 z dnia 19 października 1992 r., s. 1 ze zm.) oraz art. 788-796e rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r., s. 1 ze zm.), określające zasady dokumentowania oraz potwierdzenia faktycznego wyprowadzenia towaru poza teren Unii. W niniejszej sprawie Oddział Celny w B., będący deklarowanym urzędem celnym wyprowadzenia pojazdu objętego procedurą wywozu na podstawie Wywozowego Dokumentu Towarzyszącego MRN [...] z dnia [...] października 2012 r. nie potwierdził faktycznego wyprowadzenia towaru poza obszar celny Wspólnoty. W tej sytuacji na stronie postępowania spoczywało wykazanie, że towar, który został objęty zgłoszeniem celnym wywozowym został wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty, bądź za pomocą dokumentów wskazanych w art. 796 da ust. 4 RWKC, bądź za pomocą innych dowodów potwierdzających w sposób jednoznaczny dokonanie wywozu. Ocena, czy przedłożone przez stronę dokumenty są dostateczne dla potwierdzenia wyprowadzenia towaru poza obszar celny Wspólnoty, należy do organu celnego na podstawie art. 796e ust. 1 lit. b) ww. rozporządzenia. Organ odwoławczy podkreślił, że wobec braku potwierdzenia wywozu przedmiotowego towaru przez Oddział Celny w B., strona była dwukrotnie wzywana do przedstawienia alternatywnego dowodu wyprowadzenia towaru, jednak informowała, że nie posiada takich dowodów. W załączeniu kierowanej do organu celnego korespondencji strona kilkakrotnie przekazywała kserokopię faktury eksportowej na potwierdzenie przekazania kupującemu towaru i wyprowadzenie go poza obszar celny Wspólnoty. Nie potrafiła jednak wyjaśnić czy i przez które przejście graniczne przedmiotowy pojazd opuścił obszar Wspólnoty. Stwierdziła też, że nie utrzymuje żadnych kontaktów z obywatelem Rosji, który nabył od niej ww. pojazd. Przedstawiony dokument potwierdza jedynie przeprowadzenie transakcji pomiędzy stroną, a podmiotem mającym siedzibę w Rosji, a ponadto został wystawiony przed przewidywanym wyprowadzeniem towaru. Faktura sprzedaży nie mogła więc stanowić jednoznacznego dowodu potwierdzającego wyprowadzenie towaru, a jedynie go uprawdopodabniała. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, organ I instancji przeprowadził z własnej inicjatywy wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, czy ww. pojazd został wywieziony poza obszar celny Wspólnoty. Jednak uzyskane informacje od służb celnych państw ościennych, firm ubezpieczeniowych, polskich organów celnych i Straży Granicznej nie pozwoliły na stwierdzenie, że pojazd ten opuścił granicę Wspólnoty. Organ wskazał, że w myśl art. 251 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 2454/93, w drodze odstępstwa od art. 66 ust. 2 WKC, zgłoszenie celne może zostać unieważnione po zwolnieniu towarów w przypadku, gdy urząd celny wywozu uznaje, zgodnie z art. 796e ust. 2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty. Całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wskazuje, że brak jest podstaw do uznania, że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym opuścił obszar celny Wspólnoty. Zatem organ I instancji zasadnie, po wznowieniu postępowania, uchylił swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. uznającą wywóz pojazdu za dokonany oraz unieważnił ww. zgłoszenie celne wywozowe. W toku przeprowadzonego postępowania strona nie wykazała w wiarygodny sposób, by eksportowany towar opuścił obszar celny Wspólnoty. Ponadto dowody uzyskane w toku postępowania prowadzonego przez organ celny nie potwierdziły, że pojazd został wyprowadzony poza ten obszar. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do Sądu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości, przywrócenie ważności zgłoszenia celnego i utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2013 r. Skarżąca podniosła, że samochód stanowiący przedmiot postępowania sprzedała obywatelowi Rosji. Faktura została opłacona gotówką w wysokości 1.500 euro. Nabywca zgłosił się z samochodem do odprawy celnej poprzez Agencję Celną C. i sprzedany już samochód został objęty zgłoszeniem celnym MRN [...] z dnia [...] października 2012 r. Zdaniem Skarżącej stosownie do art. 796da rozporządzenia wykonawczego do WKC w przedmiotowej sprawie został przedstawiony dowód alternatywny w postaci faktury sprzedaży. Podkreśliła również, iż zgodnie z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej dowodem może być wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia okoliczności sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na podstawie całości materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie informacji uzyskanych z Komendy Głównej Straży Granicznej należy stwierdzić, że przedmiotowy samochód opuścił obszar celny Wspólnoty w dniu [...] listopada 2012 r. o godz. 11:20 przez przejście graniczne B. w kierunku wyjazd. Do skargi strona dołączyła kopie: faktury dokumentującej sprzedaż przedmiotowego samochodu, wydruku dotyczącego potwierdzenia wywozu ([...]) pojazdu, zgłoszenia celnego wywozowego o numerze MRN [...] z dnia [...] października 2012 r., paszportu nabywcy pojazdu. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór dotyczy prawidłowości zastosowania w sprawie nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji, tzn. wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją stwierdzającą, że będący przedmiotem postępowania samochód ciężarowy opuścił obszar celny Wspólnoty, a w konsekwencji uchylenia w tym trybie wskazanego rozstrzygnięcia oraz unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego. Przede wszystkim Sąd nie ma wątpliwości, że prawidłową podstawę do wznowienia postępowania stanowił art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, wskazujący jako przesłankę wznowienia wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. Z akt sprawy wynika, że za podstawą uruchomienia nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. była informacja Komendy Głównej Straży Granicznej nadesłana do organu celnego [...] lipca 2013 r., z której wynikało, że pojazd stanowiący przedmiot tego postępowania nie figuruje w bazach danych Straży Granicznej jako wyjeżdżający za granicę RP. Okoliczność ta wypełnia kryterium "istotności" i "nowości". Wskazuje bowiem, że w dniu wydania pierwotnej decyzji stwierdzającej opuszczenie obszaru celnego Wspólnoty przez przedmiotowy pojazd ([...] kwietnia 2013 r.) nie został on wyprowadzony poza granice tego obszaru. Nie była też znana organowi celnemu wydającemu decyzję z dnia [...]kwietnia 2013 r. Wobec powyższego, organ celny przeprowadził postępowanie co do przesłanek wznowienia i rozstrzygnął istotę sprawy, trafnie uznając, że brak było dowodów potwierdzających, że przedmiotowy pojazd został faktycznie wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty, co w konsekwencji doprowadziło do unieważnienia zgłoszenia celnego MRN [...] z dnia [...] października 2012 r. o objęcie tego towaru procedurą wywozu. Procedurę wywozu towary poza granice celne Wspólnoty regulują przepisy art. 161 i 162 WKC. Wynika z nich, że dokonanie wywozu wymaga spełnienia formalności przewidzianych dla niego, z uwzględnieniem środków polityki handlowej i o ile znajdują zastosowanie, należności celnych wywozowych. Zwolnienie do wywozu udzielane jest pod warunkiem, że towary opuszczą obszar celny Wspólnoty w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w chwili przyjęcia zgłoszenia do wywozu. Zasady dokumentowania oraz potwierdzenia faktycznego wyprowadzenia towaru poza teren Wspólnoty określone zostały w przepisach cytowanego rozporządzenia wykonawczego nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. Zgodnie z art. 792 ust. 1 tego rozporządzenia, bez uszczerbku dla art. 207, jeżeli zgłoszenie wywozowe sporządzane jest w formie jednolitego dokumentu administracyjnego, należy wykorzystać egzemplarze 1, 2 i 3 tego dokumentu. Urząd celny, w którym złożone zostało zgłoszenie wywozowe, opatruje pieczęcią pole A i, ewentualnie, wypełnia pole D. W przypadku zwolnienia towarów ten urząd celny zachowuje egzemplarz 1, przesyła egzemplarz 2 do urzędu statystycznego państwa członkowskiego urzędu celnego wywozu i, w przypadku gdy nie stosuje się art. 796a-796e, zwraca egzemplarz 3 osobie zainteresowanej. W przypadku określonym w art. 792 ust. 2, egzemplarz 3 jednolitego dokumentu administracyjnego może być zastąpiony dokumentem towarzyszącym wydrukowanym z systemu teleinformatycznego organu celnego. Stosownie do treści art. 493 ust. 1 ww. aktu, egzemplarz 3 jednolitego dokumentu administracyjnego lub dokumentu towarzyszącego, o którym mowa w art. 792 ust. 2, przedstawiany jest, wraz z towarami zwolnionymi do wywozu, organom celnym w urzędzie celnym wyprowadzenia. W sytuacji braku możliwości udokumentowania faktu wywozu towaru poza obszar celny Wspólnoty kartą 3 dokumentu SAD, bądź elektronicznym potwierdzeniem – komunikat IE599 (a takimi dokumentami organ celny nie dysponował w toku prowadzonego postępowania) ustawodawca wspólnotowy dopuścił możliwość przedstawienia dowodów alternatywnych wykazujących, iż towar opuścił ww. obszar. W myśl art. 796da ust. 4 przywołanego rozporządzenia wykonawczego, dowodem tym może być w szczególności jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich: a) kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Wspólnoty; b) dowód zapłaty, faktura lub potwierdzenie dostawy należycie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Wspólnoty; c) oświadczenie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorstwo, które wyprowadziło towary poza obszar celny Wspólnoty; d) dokument poświadczony przez organy celne państwa członkowskiego lub kraju spoza obszaru celnego Wspólnoty; e) prowadzony przez przedsiębiorców rejestr towarów dostarczonych na platformy wiertnicze i produkcyjne ropy naftowej i gazu oraz turbiny wiatrowe. Z art. 796e analizowanego aktu wynika, że urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towaru, jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796da ust. 4 są dostateczne. Jeżeli w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzymał komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia ani dostatecznych dowodów zgodnie z art. 796da ust. 4, urząd celny wywozu może uznać to za informację, że towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty. Analiza wskazanych regulacji pozwala na stwierdzenie, że dokumenty, o których mowa w art. 796da rozporządzenia wykonawczego powinny w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzać, że objęty konkretnym zgłoszeniem celnym wywozowym towar, w tym samym stanie opuścił obszar celny Wspólnoty. Z dokumentów tych winno wynikać, że towar zgłoszony do procedury wywozu to ten sam towar i w takiej samej ilości, który następnie opuścił obszar celny Wspólnoty. Rzeczą strony jest wykazanie tych okoliczności. Może ona wykazać fakt wywozu towaru, przedstawiając jeden z dokumentów, o których mowa w przepisie art. 796da rozporządzenia, może też przedstawić zupełnie inny dokument nie wymieniony w tym przepisie. Istotne jest, by pozwalał on na identyfikację zgłoszonego do procedury wywozu towaru i potwierdzał wystąpienie tego samego towaru poza granicami Wspólnoty. Dokument ten powinien być wiarygodny, mieć postać oryginału lub potwierdzonej za zgodność kopii. Ocena, czy przedłożone przez stronę dokumenty są dostateczne dla potwierdzenia wyprowadzenia towaru poza obszar celny Wspólnoty, należy do organu celnego na podstawie art. 796e ust. 1 lit. b) rozporządzenia. Organ celny winien dokonać tej oceny z uwzględnieniem zasady z art. 191 Ordynacji podatkowej. Pogląd taki, wyrażony w wyroku NSA z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I GSK 1070/12, orzekający w tej sprawie Sąd w pełni podziela. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, skoro zgłoszenie celne przedmiotowego pojazdu nie potwierdziło jego wywozu poza obszar Wspólnoty (vide informacja z Komendy Głównej Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2013 r.) i brak było urzędowego potwierdzenia wywozu, to zasadnicze znaczenie miało przedłożenie przez Skarżącą wiarygodnych dowodów potwierdzających fakt opuszczenia przez towar obszaru celnego Wspólnoty. Tego strona nie uczyniła jednak skutecznie. Przedstawiła jedynie opłaconą gotówką kopię faktury sprzedaży pojazdu obywatelowi Rosji, która w ocenie Sądu nie stanowi dowodu alternatywnego w myśl art. 796da rozporządzenia wykonawczego do WKC. Organy oceniły przedstawiony dowód zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej, a wyniki tej oceny nie pozostawiają wątpliwości, że wspomniana faktura nie pozwala na przyjęcie, że przedmiotowy pojazd został wywieziony poza obszar celny Wspólnoty. Przedstawiona faktura dokumentuje niewątpliwie transakcję sprzedaży. Okoliczność, że druga strona tej transakcji ma siedzibę w Rosji nie może jednak w braku innych dowodów świadczyć o tym, że towar będący przedmiotem umowy został wywieziony z obszaru celnego Wspólnoty. Z faktury nie wynika ponadto aby kontrahentem Skarżącej był przedsiębiorca. Treść art. 796da ust. 4 lit. b rozporządzenia wykonawczego wskazuje natomiast, że alternatywnym dowodem może być faktura lub potwierdzenie dostawy należycie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Wspólnoty. Nadmienić przy tym trzeba, że organy celne przeprowadziły wnikliwe postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia, czy pojazd opuścił obszar celny Wspólnoty. Zwrócono się m.in. do nabywcy pojazdu z prośbą o przesłanie na piśmie informacji o dacie oraz miejscu przekroczenia granicy Federacji Rosyjskiej przez oraz o przesłanie kserokopii dokumentów rosyjskiej odprawy celnej pojazdu, kserokopii rosyjskiego dowodu rejestracyjnego, lub jakichkolwiek innych dokumentów potwierdzających, iż pojazd ten znajduje się lub znajdował na terytorium Rosji po dniu [...] października 2013 r. Na przedmiotowe zapytanie organ nie uzyskał jednak odpowiedzi. Negatywną odpowiedź organ uzyskał natomiast w zakresie pytania, czy obywatel Rosji – nabywca wskazany na fakturze – figuruje w bazach danych Straży Granicznej jako wyjeżdżający poza granice RP. Wystąpiono również do administracji celnych Federacji Rosyjskiej i Łotwy ze stosownymi zapytaniami i uzyskano informacje, że przedmiotowy pojazd nie był objęty procedurą celną na terytorium Rosji oraz, że strona łotewska nie posiada informacji wskazujących na zgłoszenie pojazdu w jakimkolwiek urzędzie na terenie tego Państwa. Punkt Kontaktowy w B. Izby Celnej w B. poinformował zaś o ustaleniu, że w podanym okresie pojazd nie przekraczał granicy litewsko-rosyjskiej ani litewsko-białoruskiej. Przekroczył natomiast [...] października 2012 r. granicę litewsko-łotewską, ale granicy łotewsko-rosyjskiej nie przekraczał. Organ ustalił także na podstawie informacji z rosyjskiego biura ubezpieczycieli komunikacyjnych, że brak jest danych dotyczących aktualnego ubezpieczenia przedmiotowego pojazdu. Nie powiodły się ponadto próby ustalenia danych ubezpieczeniowych pojazdu w instytucjach krajowych – Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym, TUiR Warta S.A. – które odmówiły przekazania stosownych informacji. Powyższe przekonuje, że organy podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a informacje od służb celnych państw ościennych, firm ubezpieczeniowych, polskich organów celnych i Straży Granicznej nie pozwoliły na stwierdzenie, że przedmiotowy pojazd opuścił granicę Wspólnoty. Tym samym nie sposób przyjąć na podstawie informacji Komendy Głównej Straży Granicznej z dnia [...] marca 2013 r. – jak chce tego strona skarżąca – że przedmiotowy samochód opuścił obszar celny Wspólnoty w dniu [...] listopada 2012 r. przez przejście graniczne B.. w kierunku wyjazd. Informacja ta wzbudziła wątpliwości organu, bowiem w dołączonym do niej wydruku oznaczenie modelu przedmiotowego pojazdu zostało potraktowane jako numer rejestracyjny, a ponadto nie wpisano numeru VIN. Kolejna informacja Komendy Głównej Straży Granicznej uzyskana przez organ celny [...] lipca 2013 r. odnosiła się już do prawidłowo oznaczonego pojazdu i nie potwierdziła jego wywozu poza terytorium RP. W tym stanie rzeczy twierdzenia skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).