I SA/Bk 567/14
WyrokWSA w Białymstoku2015-01-27
Skład orzekający: Wojciech Stachurski, Jacek Pruszyński, Urszula Barbara Rymarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności ONW na rok 2011 z powodu nieużytkowania rolniczego zadeklarowanych działek oraz nałożenie sankcji jest zgodna z prawem, mimo zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia prawa materialnego i procesowego?Ratio decidendi
Płatność ONW przysługuje producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje rolniczo zadeklarowane działki. W sytuacji, gdy rolnik nie użytkował tych działek lub użytkował je niezgodnie z normami, a różnica powierzchni przekracza 50%, odmowa przyznania płatności i nałożenie sankcji jest prawidłowa. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie dowodów, a zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego są niezasadne.Stan faktyczny
Skarżący złożył w maju 2011 r. wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2011 obejmujący działki rolne o łącznej powierzchni ponad 20 ha. Kontrola przeprowadzona w listopadzie 2011 r. wykazała nieprawidłowości w użytkowaniu części działek, w tym brak prowadzenia działalności rolniczej i nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej. Organ I instancji odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję, co zostało utrzymane przez organ odwoławczy. Skarżący zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i naruszenie prawa procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 oddala skargę.
Pan R. W. (dalej powoływany również jako: "Skarżący") złożył w dniu [...] maja 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w A. wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2011, które obejmowało powierzchnię I strefa nizinna – 1,06 ha oraz II strefa nizinna – 19,63 ha.
Skarżący, w związku z wezwaniem organu I instancji do złożenia wyjaśnień, złożył korektę wniosku w zakresie deklaracji powierzchni działek o nr [...], [...]
i [...] ze względu na przedeklarowanie maksymalnego kwalifikowanego obszaru występującego na tych działkach przez wszystkich rolników ubiegających się
o jednolitą płatność obszarową.
W listopadzie 2011 r, w gospodarstwie Skarżącego przeprowadzone zostały kontrole na miejscu, w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości w odniesieniu do działki rolnej oznaczonej
we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 literą K - JPO (powierzchnia deklarowana 1,89 ha) - początek procesu sukcesji wtórnej, występowanie licznych chwastów wieloletnich, zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej oraz,
w zakresie wzajemnej zgodności, która stwierdziła brak przestrzegania minimalnych norm dobrej kultury rolnej dla działki rolnej B - łąka niekoszona w 2011 roku.
Po wielokrotnym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego
w sprawie (łącznie organ odwoławczy czterokrotnie uchylał decyzję organu
I instancji i przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując
na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] odmówił przyznania Skarżącemu płatności ONW na rok 2011 r. oraz nałożył sankcję w zakresie II strefy nizinnej w wysokości 4.060,32 zł.
W ocenie organu I instancji, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, że Skarżący nie użytkował rolniczo zadeklarowanych
we wniosku działek rolnych oznaczonych jako A, A2, G i F (działka [...])
oraz D (działka [...]). Powyższe znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków: L. S., E. A., R. J., K. T., T. K. i A. K. Ponadto, na podstawie protokołów
z kontroli przeprowadzonych w listopadzie 2011 r. stwierdzono przedeklarowanie powierzchni na działce rolnej oznaczonej jako K, zaś w odniesieniu do działki rolnej B stwierdzono użytkowanie niezgodne z normami.
Od powyższej decyzji, Skarżący złożył odwołanie wskazując, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Zarzucił naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i procesowego – krajowego i wspólnotowego, gdyż organ wziął pod uwagę niewiarygodne zeznania świadków, jednocześnie odmawiając rejestracji dźwięku
i obrazu z tychże czynności procesowych. Wskazał także na szereg nieprawidłowości z przeprowadzonej kontroli, w tym brak pouczenia o możliwości złożenia w określonym czasie zastrzeżeń do wyników kontroli. Skarżący wskazał także, że organ bezzasadnie odmówił wyłączenia ze sprawy dwóch pracowników Biura Powiatowego ARiMR w A.
Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazując i przytaczając przepisy regulujące przyznawanie płatności ONW, podkreślił, że w jego ocenie, organ I instancji, opierając się na protokołach z czynności kontrolnych przeprowadzonych w listopadzie 2011 r. oraz zeznaniach świadków prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie. Z zeznań świadków: L. S., E. A., R. J., K. T., T. K.
i A. K. jednoznacznie wynika, że w 2011 r. działki oznaczone we wniosku symbolami A, A2, G i F nie były w posiadaniu Skarżącego, lecz Z. D. i L. S., zaś działka oznaczona jako D była w użytkowaniu A. K. Skoro Skarżący w 2011 r., mimo zadeklarowania powyższych działek do płatności, nie użytkował ich rolniczo – powierzchnię ww. działek rolnych należało potraktować jako powierzchnię zawyżoną. Z uwagi, iż powierzchnia stwierdzona przekracza 50% powierzchni zadeklarowanej, Skarżącemu nie należała się żadna pomoc finansowa.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji uznał je
za niezasadne. Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, zaś zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał,
że Skarżący nie posiadał i nie użytkował w 2011 r. działek ewidencyjnych o nr [...]
i [...], zaś w odniesieniu do działki 362 stwierdzono przedeklarowanie powierzchni. W zakresie pozostałych działek, tj. nr [...] i [...] oraz [...], [...] i [...] działki zadeklarowane przez Skarżącego spełniały warunki przyznania płatności.
W odniesieniu do rzekomych nieprawidłowości dotyczących przeprowadzonych na działkach Skarżącego kontroli, organ wskazał, że poniesione zarzuty są niezasadne. Zaznaczył, że kontrola została przeprowadzona w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami i metodologią stosowaną w całym kraju.
Z jej przebiegu sporządzono dokumentację fotograficzną, która potwierdza ustalania stanu faktycznego przyjętego przez organ do rozstrzygnięcia. Ponadto, Skarżący został prawidłowo pouczony o możliwości i terminie zgłoszenia zastrzeżeń
do protokołu, z którego to prawa nie skorzystał.
Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia
30 listopada 2009 r. W niniejszej sprawie wniosek nie był bowiem prawidłowy
pod względem faktycznym, zaś Skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, że nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych.
W skardze na powyższą decyzję, adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Skarżący zarzucił naruszenie prawa krajowego
i wspólnotowego, w szczególności art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a. oraz przepisów art. 30 rozporządzenia Rady WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zastąpionego
art. 34 rozporządzenia Rady WE nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.
Skarżący zarzucił również błędne ustalenia stanu faktycznego w oparciu
o zeznania świadków, w których zeznali oni nieprawdę i, z których nie wynikało,
że Skarżący nie użytkował rolniczo spornych działek rolnych. Wskazał także
na nieprawidłowości związane z przeprowadzoną kontrolą, w szczególności zarzucił dokonanie nieprawidłowych pomiarów, czego dowodem miała być przeprowadzona ekspertyza oraz sporządzona dokumentacja fotograficzna przedłożona
na rozprawie. Zdaniem Skarżącego, organ bezzasadnie odmówił wyłączenia dwojga pracowników BP ARiMR w A. od prowadzenia sprawy,
co doprowadziło do wydania błędnej decyzji, opartej na stronniczej i wybiórczej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Bezpodstawnie odmówiono też zastosowania rejestracji czynności dowodowych w postaci rejestracji dźwięku i obrazu w trakcie przesłuchania świadków.
Dodatkowo w piśmie procesowym z [...] stycznia 2014 r. Skarżący podniósł,
że zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego poprzez niedoręczenie stronie dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do raportów z czynności kontrolnych.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Podstawę materialnoprawną skarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329 ze zm.).
Zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia płatność ONW przysługuje rolnikowi
w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": (1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: (a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji
i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo (b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE)
nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005"; (2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych
w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia
30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu
oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi",
lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW",
na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; (3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; (4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; (5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że z przywołanego § 2
ww. rozporządzenia wynika, że koniecznym warunkiem uzyskania przez producenta rolnego płatności ONW jest m.in. prowadzenie na działkach rolnych działalności rolniczej. Oznacza to konieczność dysponowania przez producenta rolnego gruntami oraz efektywnego korzystania z tych gruntów. Pogląd ten znajduje potwierdzenie
w orzecznictwie. WSA w Warszawie w wyroku z 25 maja 2009 r. wskazał, że istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie (V SA/Wa 2791/08 - wyrok dostępny w CBOSA). Z kolei NSA w wyroku z 20 marca 2008 r. stwierdził, że pomoc na wspieranie działalności rolniczej na obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest udzielana "producentowi rolnemu" jako osobie, która faktycznie użytkuje dane grunty rolne, a nie tylko dysponuje tytułem prawnym do zadeklarowanych gruntów. Sąd zgodził się, że sama możność władania gruntami nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) rolnicze wykorzystywanie gruntów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, z punktu widzenia gospodarowania nimi (II GSK 456/07 - wyrok dostępny w CBOSA).
Na tle rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. NSA potwierdził, że płatności przysługują producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje rolniczo odpowiedni areał zadeklarowanych działek rolnych (wyrok z 28 września 2010 r. II GSK 798/09, LEX nr 746237). Wnioskodawca nie musi natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do gruntu. Tak bowiem, jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze
o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika
z systemu pomocy (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., sygn. II GSK 258/06, dostępny w CBOSA). Uprawnionym do płatności jest bowiem także posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (por. Komentarz do art. 7 ustawy z dnia
26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.08.170.1051), [w:] J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska, Ustawa o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Komentarz, Oficyna, 2008).
Sąd orzekający w tej sprawie zaprezentowane wyżej poglądy w pełni podziela.
W kontrolowanej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że Skarżący
nie użytkował zadeklarowanych we wniosku działek rolnych A, A2, G i F (położonych na działce ewidencyjnej nr [...]) oraz działki rolnej D (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]). Potwierdzają to zeznania świadków w osobach: L. S., E. A., R. J., K. T., T. K. i A. K. Z zeznań tych wynika, że działka ewidencyjna nr [...] w 2011 r. była w użytkowaniu Z. D. i L. S., natomiast działka ewidencyjna nr [...] w okresie od maja do września 2011 r. stanowiła przedmiot użytkowania A. K.
Zdaniem Sądu, organy trafnie nie uwzględniły twierdzeń Skarżącego dotyczących zawarcia ustnej umowy z A. K. odnośnie kupna - sprzedaży trawy z działki nr [...]. A. K. w złożonych zeznaniach podał, że "nasza umowa nie była nazwana jakoś po prostu zapłaciłem 200 zł i mogłem za to wypasać zwierzęta na działce nr [...]". Świadek zeznał, że nie był ograniczony w wykorzystaniu tej działki, korzystał z niej dla siebie i w swoim imieniu. Z zeznań tych nie wynika, że zawarta została umowa kupna - sprzedaży. Wynika z nich natomiast, że to A. K. użytkował sporną działkę, wypasając na niej w okresie wegetacyjnym zwierzęta.
Należy również zgodzić się z organami, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uwzględnienia zarzutów Skarżącego odnośnie składania przez ww. świadków fałszywych zeznań. Twierdzenie to opiera się wyłącznie na tym, że przedstawiane przez świadków okoliczności nie odpowiadają oczekiwaniom Skarżącego. Skarżący zarzuca zmowę świadków, bezprawność ich działań, nie wspiera jednak tych zarzutów dowodami.
Organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego odmawiając stosowania w czasie przesłuchań świadków technicznych środków rejestracji dźwięku i obrazu. Przepisy te nie przewidują bowiem obowiązku stosowania takich środków. Wyrażona w art. 14 § 1 k.p.a. zasada pisemności nakazuje załatwianie spraw administracyjnych w formie pisemnej. Pojęcie załatwiania sprawy odnosi się do rozstrzygania sprawy w formie decyzji, a także innych czynności procesowych organu i stron (uczestników) postępowania. Stosownie
do art. 67 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół
z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie.
W kontrolowanej sprawie zeznania świadków zostały udokumentowane
w protokołach sporządzanych z tych czynności. Przedmiotowe protokoły są czytelne
i nie budzą wątpliwości co do treści składanych zeznań. Skarżący, był obecny
w trakcie przesłuchań świadków i miał możliwość wypowiedzenia się
co do przeprowadzanych w sprawie dowodów. Zgłaszane zastrzeżenia zostały wpisane do protokołów i podpisane przez Skarżącego. Protokoły dokumentują zatem w sposób pełny przeprowadzone czynności procesowe.
Odnośnie działek rolnych K, C i B organy oparły się na ustaleniach zawartych w Protokołach z kontroli w zakresie wzajemnej zgodności z dnia [...] listopada 2011 r. (nr [...]) oraz kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia [...] listopada 2011 r. (nr [...]).
W treści protokołu z czynności kontrolnych wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości, a także zastosowana tolerancja pomiaru. Wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do protokołu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Na szkicach z pomiaru powierzchni działek inspektorzy przeprowadzający czynności kontrolne nanieśli granice poszczególnych upraw,
oraz miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działkach. Z dołączonych do raportu
z kontroli zdjęć (fotografie nr 1-4) wynika, że działka rolna K nie stanowiła gruntu rolnego w 2011 r. Powierzchnia tej działki pokryta była trawami wieloletnimi
i chwastami oraz zbutwiałą roślinnością. W przypadku działki rolnej B fotografie oznaczone numerami 5-7 obrazują, iż w 2011 r. na przedmiotowej działce
nie dokonano żadnego zabiegu koszenia lub wypasu zwierząt.
Skarżący skutecznie nie podważył wyników kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie rolnym. Należy zgodzić się z organami, że kontrola ta została przeprowadzona w sposób właściwy, zgodnie z obowiązującymi przepisami i została prawidłowo udokumentowana w formie protokołu z czynności kontrolnych.
Jak wskazał organ odwoławczy, w realizacji kontroli terenowej brał udział zespół wyspecjalizowanych inspektorów terenowych. Przy wykonywanych czynnościach wykorzystano urządzenia pomiarowe spełniające wymagania wynikające z art. 30
ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (zastąpionego od 01.01.2010 r. rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.).
Z załączonego do raportu z czynności kontrolnych raportu z odbiorników GPS jednoznacznie wynika, że kontroli dokonano na działkach ewidencyjnych zadeklarowanych przez Skarżącego.
Jak podnosi organ, Skarżący został pouczony o możliwości złożenia zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych (odpowiednio – str. 4 Raportu
z [...] listopada 2011 r. i str. 15 Raportu z [...] listopada 2011 r.). Mimo tego pouczenia nie skorzystał w terminie z przysługującego mu uprawnienia. Organ odniósł się jednakże do zastrzeżeń zgłoszonych w piśmie z [...] kwietnia 2012 r.
Ustaleń wynikających z czynności kontrolnych przeprowadzonych
w gospodarstwie Skarżącego nie podważają zdjęcia przedłożone przez Skarżącego na rozprawie. Na ich podstawie nie da się bowiem ustalić jakich działek dotyczą
i kiedy zostały wykonane.
W świetle przedstawionych okoliczności zasadnie stwierdzono, że w sytuacji, gdy Skarżący nie użytkował (lub nie użytkował zgodnie z normami) w 2011 r. części działek rolnych, które zgłosił do płatności ONW, doszło do zawyżenia deklarowanej powierzchni. Ponieważ różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną,
a powierzchnią stwierdzoną przekraczała 50% Skarżącemu nie przyznano płatności
i nałożono sankcje.
Prawidłowo stwierdzono też, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Zgodnie z tym przepisem obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1,
nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny
pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Obniżki i wyłączenia, nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego odnośnie, co, do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli ma miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach. W niniejszej sprawie niewątpliwie wniosek Skarżącego nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
W tym zakresie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia
7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427
ze zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 21 ust. 2 ww. ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń
co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; (4) zapewnia stronom,
na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Według art. 21 ust. 3
ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa
w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia
co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zatem odmienne zasady od zasad ogólnych stosowanych w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności w przywołanych przepisach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia
przez organ całego materiału dowodowego określony w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane
we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę
i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa
na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organy są obowiązane
do przestrzegania zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 k.p.a.
W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nie można generalnie wyłączyć obowiązków organu wynikających z 9 k.p.a., są one jednak dalece ograniczone.
W szczególności organ nie z urzędu, a na wniosek strony, udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ
na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy. Poddał ocenie wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2011, zeznania świadków oraz raporty
z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie Skarżącego. Organ odniósł się również do twierdzeń Skarżącego. Ocena zebranych dowodów
jest przekonująca, zgodna z wymogami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Organ wskazał dowody, którym dał wiarę i oparł na nich swoje rozstrzygnięcie
w sprawie, wyjaśnił także dlaczego innym dowodom odmówił wiary.
W decyzji wyjaśniono powody nieuwzględniania argumentacji prezentowanej przez stronę. Skarżący, mimo, że miał możliwość przedstawienia dowodów
na poparcie swojego stanowiska, skutecznie nie podważył tych ustaleń. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący występował do organu z wnioskiem o udzielenie mu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, jak też, że organ udzielił stronie błędnych pouczeń. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności złożył natomiast oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz udzielanej pomocy finansowej.
Biorąc pod uwagę zarzut postawiony w piśmie procesowym z [...] stycznia 2015 r. należy wskazać, że z Raportu z czynności kontrolnych z [...] listopada 2011 r. oraz dołączonych załączników wynika, że kopia raportu została przesłana Skarżącemu. Dodatkowo zgodnie z protokołem z [...] marca 2012 r. Skarżący został zaznajomiony ze wszystkimi materiałami zebranymi w sprawie (obejmującymi także raporty z czynności kontrolnych wraz z załącznikami), co potwierdził własnoręcznym podpisem. Nadto przed wydaniem decyzji przez organ I instancji z [...] czerwca 2014 r. Skarżący został powiadomiony o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów (zawiadomienie z [...] maja 2014 r.), z prawa tego jednak nie skorzystał. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia twierdzeń, że Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z dokumentacją zdjęciową dołączoną do Raportu i kwestionowania przeprowadzonych czynności.
Niezasadne są również zarzuty Skarżącego dotyczące odmowy wyłączenia
od udziału w postępowaniu dwóch pracowników Biura Powiatowego ARiMR
w A. Uzasadnionej podstawy wyłączenia nie stanowi zarzut niewłaściwego prowadzenia postępowania przez pracownika, w szczególności wadliwej oceny materiału dowodowego, czy wadliwej oceny prawnej sprawy. Kwestie te podlegają weryfikacji w ramach postępowania instancyjnego, czy też następnie postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżący poza twierdzeniem o braku bezstronności pracowników nie wskazał i nie uprawdopodobnił okoliczności, które dawałyby podstawy do ich wyłączenia.
Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.
poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło