I SA/Bk 57/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], uchylające postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] listopada 2013 r. znak [...] i orzekające na podstawie art. 64 § 1 pkt 3 i 14 oraz art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm. - dalej: "u.p.e.a.") o obciążeniu wierzyciela – P. D. (dalej także, jako: Skarżący), kosztami egzekucyjnymi w kwocie 12.330,40 zł. Organ odwoławczy wskazał, że [...] maja 2011 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. otrzymał od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. Ż. akta sprawy nr [...] w celu realizacji należności wynikających z nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w B. z dnia [...] lutego 2002 r. sygn. akt [...]. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2010 r. sygn. akt [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. został bowiem wyznaczony do dalszego prowadzenia łącznej egzekucji wobec majątku Al. B. ( "A.") i D. B. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] organ egzekucyjny, na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku dłużników. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Rozpatrując zażalenie wierzyciela na ostatnie z wymienionych postanowień, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że obciążenie wierzyciela częścią kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie egzekucji prowadzonej w celu realizacji należności wynikających z ww. nakazu zapłaty, jest następstwem umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego, które nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej sytuacji było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, a w konsekwencji - zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. - obciążają wierzyciela. Po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma już podstawy do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi. Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z wynagrodzenia za pracę. Doręczenie zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności nastąpiło [...] września 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Z tym też dniem powstał obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wynagrodzenia - art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. Stosownie do art. 64 § 1 pkt 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny za zajęcie wynagrodzenia za pracę pobiera opłatę w wysokości 4% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 2,50 zł. Organ egzekucyjny zasadnie więc naliczył koszty egzekucyjne za w/w czynność egzekucyjną i obciążył nimi wierzyciela. Następnie, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny [...] marca 2013 r. spisał na miejscu u zobowiązanego protokół o jego stanie majątkowym. Opłata za tę czynność, zgodnie z art. 64 § 1 pkt 14 u.p.e.a. wynosi 10% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 3,00 zł. Obowiązek uiszczenia opłaty za w/w czynność powstał z chwilą podpisania przez poborcę skarbowego tego protokołu - art. 64 § 9 pkt 9 u.p.e.a. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny niesłusznie natomiast uznał, że należna jest mu opłata za spisanie [...] września 2012 r. protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, gdyż protokołem tym nakaz zapłaty z [...] lutego 2002 r. nie został objęty. W świetle powyższego organ egzekucyjny powinien obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 12.330,40 zł, a obciążył w kwocie - 12.333,36 zł. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił końcowo, że wierzyciel nie może uchylić się od obowiązku pokrycia kosztów postępowania egzekucyjnego z tego powodu, że było ono nieefektywne. Dodał ponadto, że opłata komornicza nie jest kosztem egzekucyjnym, tylko odrębną instytucją uregulowaną w art. 66 u.p.e.a., która w przedmiotowej sprawie nie miała zastosowania. W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik wierzyciela wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Autor skargi sformułował zarzuty naruszenia: 1. art. 64 § 1, art. 64c § 4 i § 7 oraz art. 66 § 1, § 2, § 5 i § 6 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezprawne obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy wobec nieefektywności egzekucji prowadzonej przez organ brak było ku temu podstaw; 2. obrazę art. 8, 11 i 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia nie odpowiadającego prawu, w szczególności wobec ogólnikowego odniesienia się do zarzutów wierzyciela i lakoniczne uzasadnienie prawne, zawierające wewnętrzne sprzeczności. W uzasadnieniu postawionych zarzutów pełnomocnik wskazał, że obowiązek uiszczenia przez wierzyciela opłaty egzekucyjnej zachodzi jedynie w przypadku prowadzenia przez organ egzekucji efektywnej. Bezskuteczność dokonanych czynności egzekucyjnych sprawia, że organ egzekucyjny nie może obciążać wierzyciela opłatą komorniczą. Organ błędnie pojmuje instytucję opłaty komorniczej i ignoruje normy prawne wynikające z art. 66 u.p.e.a. Zaskarżone postanowienie narusza zatem art. 107 § 1 k.p.a., bowiem jego uzasadnienie nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej w zakresie przepisów prawa o opłacie komorniczej, którą bezprawnie obciążono wierzyciela. Przy właściwej analizie przepisów prawa, w szczególności prawidłowej wykładni art. 66 u.p.e.a., organ powinien stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w jakiejkolwiek kwocie. W piśmie procesowym z 31 marca 2014 r. pełnomocnik podniósł dodatkowo, że pobranie opłaty za czynności egzekucyjne w sprawie było bezprawne również z uwagi na treść art. 64 § 2 u.p.e.a. Jego zdaniem brak wzmianki o doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego w terminie 14 dni od pierwszego zajęcia sprawia, że organ nie jest uprawniony do pobrania jakiejkolwiek opłaty za czynności egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, które nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku dłużnika. Koszty egzekucyjne w myśl postanowień art. 64c § 1 u.p.e.a. stanowią opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. tj.: opłata za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, opłata manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych oraz w art. 64a u.p.e.a. tj. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny. Natomiast zgodnie z art.1a pkt 6 u.p.e.a. opłatę komorniczą stanowi opłata wynosząca 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjnych lub przekazanych przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych (definicja legalna). Opłata komornicza stanowi dodatkowe wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za skuteczne (efektywne) dokonanie czynności egzekucyjnych. Opłata komornicza obciążą wierzyciela, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych (art.66 §3 u.p.e.a.), a koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem wyjątków, o których mowa w art. 64c § 2-4 u.p.e.a., obciążają zobowiązanego. Zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest w pewnych przypadkach ograniczona. Ograniczenia te wynikają z art.64c §3-4 u.p.e.a. Przykładowo, tak jak w omawianej sprawie, gdy koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego to wierzyciel zobowiązany jest je pokryć (art. 64c § 4 u.p.e.a.). Jeżeli koszty obciążają wierzyciela organ egzekucyjny z urzędu zobowiązany jest wydać postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych (art.64 c §7 u.p.e.a.). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Skarżący nie został obciążony opłatą komorniczą, lecz jedynie kwotą nieuiszczonych przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych, na które składały się: suma opłat za zajęcie wynagrodzenia (13.927,40 zł) oraz za sporządzenie [...] marca 2013 r. protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego (3,00 zł) pomniejszona o kwotę kosztów egzekucyjnych uzyskaną od zobowiązanego (1.600,04 zł). Mając powyższe na uwadze oraz treść art.64c §4 u.p.e.a. uznać należy, że Skarżący (wierzyciel) nie może uchylić się od obowiązku pokrycia kosztów postępowania egzekucyjnego nieuiszczonych przez zobowiązanego, z tego tylko powodu, że postępowanie prowadzone przez organ egzekucyjny było nieefektywne. W świetle powyższego za niezasadne uznano zarzuty naruszenia art. 64 § 1, art. 64c § 4 i § 7 oraz art. 66 § 1, § 2, § 5 i § 6 u.p.e.a. Za niezasadne uznano także podniesione, w piśmie procesowym, zarzuty bezprawnego pobrania opłaty za czynności egzekucyjne z uwagi na treść art. 64 § 2 u.p.e.a. Otóż na mocy wspomnianego art.64 §2 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. W akt administracyjnych znajduje się list polecony nadany w dniu [...] września 2011 r., zawierający zawiadomienie z [...] września 2011 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru (tom II akt), skierowane do zobowiązanego A. B. oraz jego małżonki D. B. Przesyłka, jak wynika z adnotacji została zwrócona do organu egzekucyjnego z uwagi na nie odebranie przesyłki przez adresata w wyznaczonym terminie. Tym samym organ egzekucyjny był uprawniony do pobrania opłaty za czynności egzekucyjne polegające na dokonaniu zajęcia prawa majątkowego. Uznając podniesione w skardze zarzuty za niezasadne na mocy art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji