I SA/Bk 574/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. J. M. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródło miesięcznego utrzymania wnioskodawcy stanowi działalność gospodarcza, miesięczny dochód uzyskiwany z tego tytułu to kwota około 2.000 zł. Skarżący nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. J. M. K. stwierdził, że wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej tj. 37.159 zł przekracza jego możliwości finansowe (k. 24 – 25). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 16 grudnia 2014 r. (k. 27) wnioskodawca wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki: energia elektryczna – 240 zł; woda – 120 zł; telefon – 160 zł; lekarstwa – 100 zł; żywność – 700 zł. Skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą J. M. K. P. H. U. "H." z siedzibą w H. Wnioskodawca aktualnie nie posiada tytułu prawnego do następujących nieruchomości w H.: przy ul. B. [...] (umowa najmu pomieszczenia biurowego o powierzchni [...] m2 została rozwiązana dnia w styczniu 2014 r.); przy ul. [...] (umowa najmu pomieszczenia biurowego o powierzchni [...] m2 została rozwiązana w 2012 r.); przy ul. [...] (umowa najmu pomieszczenia biurowego o powierzchni [...] m2 została rozwiązana w 2008 r.). Skarżący dzierżawi nieruchomość o powierzchni około [...]m2 przy ul. [...] w F. J. M. K. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości przy ul. [...] w S., składuje tam jedynie towar. Nieruchomość przy ul. [...] w W. stanowi własność D. K., jako jej majątek odrębny. Wnioskodawca ponownie podkreślił, że nie posiada majątku w postaci nieruchomości gruntowych i lokalowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro (k. 29 – 30). Skarżący dołączył do akt sprawy: rachunki i faktury dokumentujące ponoszone wydatki za wodę i prąd (k. 32 i k. 34); wykaz środków trwałych (k. 44 – 45); raporty wspomagające wyliczenie miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy (k. 46 – 53); PIT 36 wnioskodawcy za 2013 r. (k. 36 – 43) oraz wyciągi z rachunków bankowych (k. 31; k. 33; k. 35). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 37.195 zł – wpis od skargi (k. 17). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż źródłem jego miesięcznego utrzymania pozostaje działalność gospodarcza P. H. U. "H." z siedzibą w H. Działalność ta we wrześniu 2014 r. przyniosła stratę w wysokości 510.202,75 zł, przy przychodzie 24.748.192,22 zł (wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy za wrzesień 2014 r.) k. 50 – 53. W listopadzie 2014 r. P. H. U. "H." osiągnęło dochód w kwocie 29.695,20 zł, przy przychodzie 27.638.492,42 zł (wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy za listopad 2014 r.) k. 46 – 49. Wartość netto posiadanych środków trwałych przedsiębiorstwa to 89.600,38 zł (grudzień 2014 r.) k. 44 – 45. W 2013 r. J. M. K. osiągnął dochód w kwocie 1.003,60 zł, przy przychodzie 91.724.292,94 zł (k. 36 – 41), prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła stratę w wysokości 1.804.834,17 zł (k. 42 – 43). Skarżący wykazał debet na posiadanym rachunku bankowym w wysokości 4.543.274,36 zł – stan na dzień 31 października 2014 r. (k. 35). W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna J. M. K. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, w tym wpisu od skargi w wysokości 37.195 zł. U podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła przede wszystkim wysokość przychodu uzyskanego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. P. H. U. "H." wygenerowało przychód 27.638.492,42 zł (zaliczki miesięczne na podatek dochodowy za listopad 2014 r.), co stanowi średnio w przeliczeniu na poszczególne miesiące 2.512.590 zł. Jest to znaczna kwota świadcząca o dużym potencjale finansowym wnioskodawcy zwłaszcza, że prowadzona przez niego firma uzyskała dodatni wynik finansowy – dochód w kwocie 29.695,20 zł (listopad 2014 r.). Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie i doktrynie strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych ( vide: T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632; postanowienie NSA z dnia 06 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/2004, publ. ONSAiWSA 2005/1/8 ). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.