I SA/Bk 593/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 23 grudnia 2013 r. odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. D. R. Spółka Jawna w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. p o s t a n a w i a: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, 3. oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2013 r. nr [...], pełnomocnik K. D. R. Spółki Jawnej w B. wniósł o wstrzymanie jej wykonania. Wskazał, że z uwagi na wysokość należności stanowiącej przedmiot zaskarżenia (ponad 70.000 zł) zachodzą przesłanki uzasadniające wniosek. Skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi w tak znacznej kwocie, natomiast skutki sprzedaży jego majątku byłyby nieodwracalne, sprzedane rzeczy byłyby nie do odzyskania, a są one niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Tylko wstrzymanie wykonania decyzji jest w stanie uchronić skarżącego przed nieodwracalnymi następstwami ewentualnej egzekucji. Postanowieniem z 23 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił zastosowania wnioskowanej ochrony tymczasowej uzasadniając to brakiem szczegółowego przedstawienia sytuacji finansowej spółki, rozmiaru prowadzonej działalności, składników majątku, które miałyby ulec sprzedaży, co nie pozwoliło Sądowi na ocenę, czy wykonanie decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - w dalszej części powoływanej w skrócie "u.p.p.s.a." - poprzez jego niezastosowanie, tj. błędne przyjęcie, że w omawianym stanie faktycznym nie zaistniały przesłanki do zastosowania tej regulacji. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie wstrzymania wykonania decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Autor zażalenia podniósł, że zobowiązanie podatkowe do zapłaty wyniesie ponad 80.000 zł, a strona nie dysponuje tak znaczną kwotą pieniężną. Obecna sytuacja finansowa spółki jest zła. Ewentualna sprzedaż składników majątku, które służą do prowadzenia działalności gospodarczej doprowadziłaby do likwidacji spółki, gdyż prowadzenie tej działalności bez większości składników byłoby niemożliwie. Zwłaszcza, że kwota zobowiązania jest niewiele mniejsza niż cała wartość majątku spółki. Wobec strony toczą się ponadto postępowania sądowe o zapłatę oraz postępowania egzekucyjne. W dobie panującej konkurencji, powrót do branży mięsnej po zakończeniu postępowania sądowego będzie mało prawdopodobny lub w zasadzie niemożliwy. Organ w toku postępowania zebrał szereg dokumentów świadczących o aktualnej sytuacji finansowej spółki, dlatego też Sąd posiada informacje w tym zakresie. Pełnomocnik zwrócił uwagę, że Sąd powinien ocenić z urzędu, po zapoznaniu się z aktami sprawy, czy zaistniały przesłanki określone w art. 61 u.p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy(, co następuje. Zażalenie jest oczywiście uzasadnione, co w konsekwencji uzasadniało w tej sprawie skorzystanie przez tut. Sąd z instytucji tzw. autokontroli zaskarżonego postanowienia bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie może je uchylić i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo (zob. art. 195 § 2 u.p.p.s.a.). Zgodnie z art. 61 § 3 u.p.p.s.a., Sąd może wstrzymać wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analizując argumenty powołane w zażaleniu, Sąd stwierdził, że strona skarżąca uprawdopodobniła zaistnienie przesłanek wskazanych w ww. przepisie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Nałożony na spółkę obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne. Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, zwłaszcza w sytuacji, gdy kwota wynikająca z decyzji jest niewiele mniejsza niż wartość majątku wnioskodawcy. Strona uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje na tyle trwałą zmianę, że powrót do stanu poprzedniego, w razie uwzględnienia skargi, byłby znacznie utrudniony. Sąd miał na uwadze podniesione w zażaleniu okoliczności, że ewentualna sprzedaż składników majątku, które służą do prowadzenia działalności gospodarczej (branża mięsna) mogłoby doprowadzić do likwidacji spółki, gdyż prowadzenie tej działalności bez większości tych składników byłoby niemożliwie. Potwierdza to znajdująca się w aktach administracyjnych ewidencja środków trwałych prowadzona dla potrzeb amortyzacji podatkowej, która wskazuje na dysponowanie środkami trwałymi, których natychmiastowa sprzedaż postawiłaby pod znakiem zapytania możliwość dalszego bytu prowadzonej przez spółkę działalności (chłodnia, lada chłodnicza, witryna chłodnicza, samochody ciężarowe). Wykonanie zaskarżonej decyzji zagrażające zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratę przez stronę źródła utrzymania, stanowi zaś spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 u.p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 136/04, cytowane (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz do art. 61, LEX 2013). Jako istotny do objęcia strony ochroną tymczasową jawi się również argument zażalenia, że kwota zobowiązania do zapłaty jest niewiele mniejsza niż cała wartość majątku spółki. W związku z powyższym uzasadnione jest udzielenie spółce ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Dlatego też na podstawie art. 195 § 2 u.p.p.s.a. i art. 61 § 3 u.p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia z [...] grudnia 2013 r. i wstrzymaniu wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2013 r. W punkcie trzecim sentencji postanowienia Sąd oddalił wniosek o zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania zażaleniowego, bowiem nie istnieje prawna podstawa do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 209 u.p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy (tak również NSA w postanowieniu z 1 grudnia 2010 r. sygn. akt I FSK 1443/10, czy też w postanowieniu z 15 lutego 2007 r. sygn. akt II FZ 12/07).