I SA/Bk 596/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] uchylająca własną decyzję z [...] lutego 2016 r. Nr [...] w części dotyczącej umorzenia K. H. (dalej powoływana także jako Skarżąca) składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za miesiące lipiec i sierpień 2005 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi od nich odsetkami za zwłokę i w tym zakresie umarzającą postępowanie w pierwszej instancji z uwagi na przedawnienie należności za ten okres oraz utrzymująca w mocy decyzję Nr [...] r. z dnia [...] lutego 2016 r. w pozostałym zakresie. Rozpatrując wniosek Skarżącej o umorzenie ww. należności Prezes ZUS stwierdził, że w myśl z art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Jednocześnie przesłanki dające możliwość umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365). Odwołując się do treści § 3 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, Prezes ZUS nie dał wiary złożonemu we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oświadczeniu, że Skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z córką i zięciem. Podkreślił, iż w postępowaniu w pierwszej instancji Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką. Dodatkowo o "wspólnym zamieszkaniu", mającym znaczenie dla ustalenia sytuacji materialnej Skarżącej, świadczy fakt korzystania ze wspólnych pomieszczeń i dokładania się do rachunków. Zdaniem Organu, zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają zły stan zdrowia Skarżącej, jednak powyższy fakt nie pozbawia jej możliwości regulowania zobowiązań wobec ZUS ze względu na stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego i dodatku pielęgnacyjnego. Porównując osiągane przychody z wydatkami wskazanymi w oświadczeniu z dnia [...] listopada 2015 r. nie sposób uznać, że Skarżąca nie będzie w stanie pokryć części zaległości. Dlatego pomimo zrozumienia poważnych problemów zdrowotnych Skarżącej nie mogą one stanowić samoistnej podstawy do umorzenia zaległych składek. Organ zaznaczył, że w świetle obowiązujących przepisów trudna sytuacja zdrowotna córki i zięcia nie mogą mieć wpływu na ocenę zasadności umorzenia należności ciążących na Skarżącej. Organ zaznaczył też, że u Skarżącej nie wystąpiła żadna sytuacja nadzwyczajna, w tym stan klęski żywiołowej, które miałyby negatywny wpływ na sytuację materialną Skarżącej. Zdaniem organu, analiza zgromadzonej dokumentacji, biorąc pod uwagę przedstawione przez Skarżącą argumenty, tj.: podeszły wiek, stan zdrowia i konieczność ponoszenia z tego tytułu dodatkowych wydatków wskazuje, iż zaistniały przesłanki do umorzenia części zadłużenia. Jednak uwzględniając częściowe zmniejszenie wysokości zobowiązań oraz mając na uwadze osiągane przez Skarżącą dochody nie można przyjąć, że Skarżąca nie ma obiektywnych możliwości spłaty pozostałego zadłużenia wobec ZUS chociażby w postaci dobrowolnych wpłat, bądź w odpowiednio dopasowanym układzie ratalnym. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do Sądu. Podniosła, że decyzja Prezesa ZUS nie uwzględnia jej sytuacji zdrowotnej, w szczególności, że jej stan zdrowia z uwagi na wiek – 80 lat, ciągle się pogorsza. W związku ze stanem zdrowia ponosi znaczne wydatki na leczenie, co skutkuje tym, że pozostaje jej niewielka kwota na zabezpieczenie niezbędnych środków życiowych. Skarżąca w sposób szczegółowy opasała na jakie choroby i schorzenia cierpi. Skarżąca wskazała także, że nie jest prawdą jakoby prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z córką i zięciem, gdyż jedynie zamieszkuje we wspólnym domu na prawach dożywocia. Korzystanie z łazienki i kuchni nie jest przejawem wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem sporu jest prawidłowość oceny ponownego wniosku, złożonego przez Skarżącą w sprawie umorzenia należności wobec ZUS. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 wydanego na podstawie art. 3b u.s.u.s., rozporządzenia MGPiPS ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: – gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, – poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; – przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Powyższe oznacza, że zadaniem ZUS jest określenie, czy zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa powyżej. Jednak nawet stwierdzenie zaistnienia określonych w powyższym rozporządzeniu sytuacji nie obliguje ZUS do umarzania swoich należności, lecz stanowi zawsze jego uprawnienie. W ocenie Sądu w sprawie prawidłowo uznano, że nie zostało wykazane przez Skarżącą, aby choroba miała charakter przewlekły i uniemożliwiający podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia i pozyskania dochodów na spłatę długów. Organ zasadnie też uznał, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką, czego dowodzi fakt korzystania ze wspólnych pomieszczeń i dokładania się do rachunków. Nie ulega wątpliwości zły stan zdrowia Skarżącej, ale powyższe nie pozbawia możliwości regulowania zobowiązań wobec ZUS ze względu na stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego i dodatku pielęgnacyjnego. Organ prawidłowo też wskazał, że stan zdrowia członków rodziny nie stanowi przesłanki do umorzenia zadłużenia Skarżącej. Organ zasadnie stwierdził również, że w sprawie nie wystąpiła żadna sytuacja nadzwyczajna, która negatywnie miałaby wpływ na sytuacje Skarżącą. Reasumując, decyzja organu ma charakter uznaniowy, a biorąc pod uwagę brak spełnienia przesłanek do umorzenia zaległości organ był uprawniony do wydania skarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).