I SA/Bk 598/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi [...] Ośrodka Wychowawczego [...] w R. na czynność Zarządu Powiatu S. w przedmiocie obliczenia wysokości i przyznania dotacji za miesiąc wrzesień 2007 r. 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. zasądza od Zarządu Powiatu S. na rzecz skarżącego [...] Ośrodka Wychowawczego [...] w R. kwotę 1.859 zł (słownie: jeden tysiąc osiemset pięćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Ośrodek Wychowawczy [...] w R., zwany dalej "Ośrodkiem", wniósł 20 listopada 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na czynność Zarządu Powiatu S., dalej także jako "Zarząd" w przedmiocie obliczenia i przyznania dotacji na rzecz Ośrodka za miesiąc wrzesień 2007 r. Skarga została poprzedzona skierowanym do Zarządu Powiatu S. wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W skardze Ośrodek zarzucił podjętej przez organ czynności naruszenie przepisu art. 90 ust. 3a ustawy z 7 września 1991 r. systemie oświaty (teks jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), poprzez nieprawidłowe obliczenie wysokości dotacji za wrzesień 2007 r. i przekazanie jej w zaniżonej wysokości. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności obliczenia i przyznania dotacji oraz zobowiązanie Zarządu do zgodnego z prawem obliczenia i przekazania dotacji w wysokości kwoty przewidzianej na jednego wychowanka tego rodzaju placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego, tj. kwoty 2.991,79 zł miesięcznie na jednego wychowanka, poprzez jej skorygowanie i uzupełnienie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że naruszenie prawa przejawia się w ustaleniu i przyznaniu dotacji w miesiącu wrześniu 2007 r. w wysokości sprzecznej z art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, według brzmienia tego przepisu, wprowadzonego ustawą z 11 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty i zmianie niektórych ustaw. Nowy stan prawny obowiązywał już przy obliczaniu części dotacji na miesiąc wrzesień 2007 r. Zdaniem strony skarżącej obliczenie "kwoty przewidzianej na jednego wychowanka tego rodzaju placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego" jest wynikiem czynności rachunkowej dokonanej na podstawie danych Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Edukacji, w tym tzw. "metryczki" otrzymywanej przez każdą jednostkę samorządu terytorialnego. W oparciu o przekazane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej dane skarżący ustalił, że kwota dotacji przypadająca w miesiącu na jednego wychowanka Ośrodka wynosi: 2.991,79 zł., gdyż Powiat S. na rok budżetowy (2007), przy stanie wychowanków [...] osoby, otrzymał kwotę subwencji w wysokości [...] zł. Porównanie wartości przekazanej dotacji w miesiącu wrześniu 2007 r. i sumy należnej dotacji obliczonej wg art. 90 ust 3a ustawy, prowadzi do wniosku, że dotacja dla Ośrodka została przyznana z naruszeniem prawa. Strona skarżąca podniosła, że na fakt przyjmowania przez Zarząd błędnej wykładni prawa zwróciła już uwagę Regionalna Izba Obrachunkowa w B. Izba stwierdziła nieważność części uchwały Rady Powiatu S., podjętej z inicjatywy Zarządu, która przesuwała termin obowiązywania nowych przepisów w sprawie dotacji dopiero do początku 2008 r. W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu S. wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że charakter obowiązującej od 24 maja 2007 r. zmiany do omawianej ustawy o systemie oświaty, nakazuje przyjąć zupełnie inny sposób interpretacji tych unormowań. Mianowicie ze względu na fakt dokonania zmiany w trakcie roku budżetowego, zmiana ta odnosi się do dotacji udzielanych od 2008 r. Za przyjęciem tej tezy przemawia treść znowelizowanego art. 3a (chodzi raczej o ust. 3a art. 90) tej ustawy, stanowiącego o przedkładaniu organowi udzielającemu dotacji informacji o liczbie wychowanków do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Niezależnie od powyższego zakwestionowano prawo [...] Ośrodka Wychowawczego w R. do wniesienia skargi do Sądu wskazując, że wszystkie sprawy związane z egzystencją i działalnością tego Ośrodka, w tym wniesienie skargi do Sądu, wymaga zatwierdzenia przez Inspektora [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że bezzasadne jest stanowisko organu o braku legitymacji Ośrodka do wniesienia przedmiotowej skargi. W myśl art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w dalszej części powoływanej w skrócie, jako u.p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zdolność sądową, czyli prawo występowania przed sądem jako strona, mają między innymi jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa – art. 25 u.p.p.s.a. Jednostki takie mają także zdolność procesową, czyli zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych – art. 26 § 1 u.p.p.s.a. Ustawodawca wskazuje przy tym, że jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu – art. 28 § 1 u.p.p.s.a. Poza sporem w tej sprawie pozostaje fakt, że [...] Ośrodek Wychowawczy w R. [...], jest niepubliczną placówką oświaty, o której mowa w art. 2 pkt 5 cyt. ustawy o systemie oświaty, uprawnioną do otrzymywania dotacji, o której mowa w art. 90 ust. 3a tej ustawy. Ośrodek ma więc interes prawny, a także zdolność sądową i zdolność procesową do występowania przed Sądem w sprawie obliczenia i przyznania mu z budżetu Powiatu S. dotacji na każdego wychowanka. To wspomniany Ośrodek, a nie Towarzystwo [...] z siedzibą w W., jest podmiotem, któremu przepis prawa przyznał uprawnienie do przedmiotowej dotacji. Odnosząc się zaś do sposobu reprezentacji tego Ośrodka w postępowaniu przed Sądem, należy zauważyć, że z dołączonego do skargi Statutu wynika, że Ośrodek ten jest placówką niepubliczną opiekuńczo-wychowawczą o charakterze resocjalizacyjnym, przeznaczoną dla młodzieży męskiej niedostosowanej społecznie. Prowadzącym Ośrodek jest Towarzystwo [...] z siedzibą w W. (§ 1 Statutu). Ze statutu Ośrodka wynika również, że jego organami są: Dyrektor oraz Zespół Diagnostyczno-Resocjalizacyjny (§ 13 ust. 2). W myśl § 14 ust. 1 Statutu, Towarzystwo [...], jako organ prowadzący, jest "czynnikiem nadrzędnym w stosunku do wszystkich organów działających w Ośrodku i wszystkie sprawy związane z egzystencją i działalnością Ośrodka wymagają zatwierdzenia przez Inspektora jako Przełożonego [...] Towarzystwa [...], z zachowaniem ustaleń zawartych w Statucie". W dalszej części Statutu wyraźnie jednak wskazano, że to Dyrektor Ośrodka kieruje pracą Ośrodka zgodnie z zasadą jednoosobowego kierownictwa, w szczególności reprezentuje Ośrodek na zewnątrz (§ 15 ust. 3 Statutu). Powyższy zapis daje w ocenie Sądu podstawę do stwierdzenia, że Dyrektora Ośrodka był osobą uprawnioną do wywiedzenia przedmiotowej skargi w imieniu Ośrodka, stosowanie do art. 28 u.p.p.s.a. Przechodząc zaś do istoty powstałego w tej sprawie sporu należy zauważyć, że według przepisu art. 90 ust. 3a cyt. ustawy o systemie oświaty, w brzemieniu nadanym ustawą z 11 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 542), placówki niepubliczne, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 7, otrzymują na każdego wychowanka dotacje z budżetu powiatu w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego (...). W myśl art. 10 ustawy zmieniającej, nowe brzmienie art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty obowiązuje od 24 maja 2007 r. Wynikająca z tego przepisu norma prawna powinna być, więc uwzględniona przez Zarząd Powiatu S. przy obliczaniu i wypłacie skarżącemu Ośrodkowi dotacji za wrzesień 2007 r. Błędne jest w tym zakresie stanowisko organu, że nowe brzmienie art. 90 ust. 3a cyt. ustawy może znaleźć zastosowanie dopiero w odniesieniu do dotacji przyznawanych w roku 2008 r. W żadnym miejscu przywołanej ustawy nowelizującej takiej woli ustawodawca nie wyraził. Przeciwnie wyraźnie wskazał, że wprowadzone do ustawy o systemie oświaty zmiany wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, za wyjątkiem enumeratywnie wymienionych przepisów, które jednak w niniejszej sprawie nie mają zastosowania. Nieprzekonujące są też argumenty organu, że zmiany tej dokonano w trakcie roku budżetowego, i że nowy sposób obliczania dotacji należy powiązać z obowiązkiem przedstawienia informacji o planowanej liczbie wychowanków do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Należy podkreślić, że dotacja ta nie jest przekazywana raz do roku, lecz w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca – art. 90 ust. 3c cyt. ustawy o systemie oświaty. Natomiast wspomniany obowiązek informowania organu udzielającego dotacji o planowanej liczbie wychowanków nie jest obowiązkiem nowym, bowiem był zapisany w art. 90 ust. 3a cyt. ustawy o systemie oświaty także przed wspomnianą jego nowelizacją. W konkluzji należy stwierdzić, że Zarząd Powiatu S. bezzasadnie odmówił zastosowania w tej sprawie przepisu art. 90 ust. 3a cyt. ustawy o systemie oświaty, w brzmieniu obowiązującym po 24 maja 2007 r. Powyższe dało Sądowi podstawę do stwierdzenia bezskuteczność zaskarżonej czynności w oparciu o przepis art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.