I SA/Bk 6/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 30 grudnia 2025 r. nr 2001-IOV-1.4103.50.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na stanowisko organu I instancji oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 30 grudnia 2025 r. nr 2001-IOV.1.4103.50.2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (powoływany dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy") stwierdził niedopuszczalność zażalenia M. P. (dalej: "skarżący") na stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w Hajnówce nr 2015-SKP.4103.4.2025 z 26 listopada 2025 r. W uzasadnieniu postanowienia DIAS stwierdził, że stanowisko w sprawie zażalenia organu I instancji z 26 listopada 2025 r. stanowi ustosunkowanie się do przedstawionych zarzutów zażalenia. W konsekwencji, pismo to nie jest w rozumieniu Ordynacji podatkowej decyzją administracyjną, ani też postanowieniem wydanym w postępowaniu podatkowym, od których przysługuje stronie środek odwoławczy. Z powodu braku przedmiotu zaskarżenia w przedmiotowej sprawie występuje niedopuszczalność zażalenia. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzucił naruszenie: 1) art. 120, art. 121, art. 122 i art. 187 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej jako: "o.p.") poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania sprawy, 2) błędne zastosowanie art. 228 § 1 pkt 1 o.p., 3) pozbawienie strony prawa do skutecznej ochrony interesu prawnego, 4) nierozpoznanie istoty sprawy. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ odwoławczy ograniczył się do formalnego stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, całkowicie pomijając istotę sporu oraz rzeczywisty charakter jego wniosku, który dotyczył ochrony jego interesu majątkowego w ramach toczących się postępowań podatkowych i wznowieniowych. Wskazał, że takie działanie prowadzi do iluzoryczności ochrony prawnej oraz narusza fundamentalne zasady postępowania podatkowego. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy skarżącemu przysługiwał środek odwoławczy (zażalenie) na pismo organu I instancji, w którym organ wyraził swoje stanowisko w sprawie. Przeprowadzone postępowanie w ocenie Sądu nie naruszyło wskazanych przez skarżącego przepisów prawa. W skarżonym postanowieniu udzielono mu bowiem niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organ w przedmiotowej sprawie działał na podstawie przepisów prawa prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W skarżonym postanowieniu organ stwierdził, że "Stanowisko w sprawie zażalenia" organu I instancji z 26.11.2025 r. stanowi ustosunkowanie się do przedstawionych zarzutów zażalenia Podatnika. W konsekwencji, pismo to nie jest w rozumieniu Ordynacji podatkowej decyzją administracyjną, ani też postanowieniem wydanym w postępowaniu podatkowym od których przysługuje jakikolwiek środek odwoławczy. Decyzja i postanowienie wydawane są tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie. Do takich przypadków nie należy omawiany akt Naczelnika Urzędu Skarbowego w Hajnówce, w którym organ ten odniósł się jedynie do zarzutów zażalenia skarżącego. Oznacza to, że na takie pismo nie przysługuje odwołanie, ani żaden inny środek odwoławczy. Nie przewiduje tego bowiem przepis prawa. W realiach sprawy zaistniała zatem niedopuszczalność zaskarżenia, o której mowa w art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tą regulacją, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Przyczyny niedopuszczalności mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Z przyczyn podmiotowych niedopuszczalność zachodzi w razie wniesienia tego środka np. przez osobę niemającą zdolności do czynności lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania. Natomiast wśród przyczyn o charakterze przedmiotowym wymienia się sytuacje, w których wystąpi brak przedmiotu zaskarżenia, jak również wypadki, w których decyzja organu pierwszej instancji z mocy przepisów prawa nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania. Do tej kategorii przyczyn .niedopuszczalności odwołania można zaliczyć także zaskarżenie czynności organu podatkowego niebędącej decyzją, postanowieniem lub innym aktem władczym wywołującym dla skarżącego określone skutki prawne. Ponieważ przedmiotem zażalenia skarżącego było pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Hajnówce w sprawie zażalenia, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia oraz które nie rozstrzyga w żadnym stopniu sprawy podatkowej co do istoty, organ nie był uprawniony do merytorycznej oceny podniesionych zarzutów odnośnie kwestii podatkowych, nie mogły być one poddane ocenie organu, ani też nie mogły być przedmiotem jego oceny. W sytuacji stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Hajnówce organ nie był także uprawniony do rozstrzygania w zakresie istoty sporu oraz wniosku skarżącego, który dotyczył ochrony jego interesu majątkowego w ramach toczących się postępowań podatkowych i wznowieniowych. Oznacza to, że nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, mianowicie art. 120, 121, 122 i 187 O.p. Jak już wcześniej wskazano, nie doszło również do naruszenia art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.